دادرس مقدم – در دل شهر بیرجند، دیاری کهن و مهد علم و فرهنگ، زخمی پنهان اما عمیق در حال تپیدن است؛ زخمی که نامش
«بی‌پناهی کودکان اوتیسم» است. کودکانی که جهان را نه آن‌گونه که ما می‌بینیم، بلکه با رنگ‌ها، صداها و احساساتی متفاوت تجربه می‌کنند. آنان پروانه‌های حساسی‌اند که در شهری که خانه‌شان است، هنوز آشیانه‌ای امن و پایدار ندارند. این واقعیت تلخ، نه یک دغدغه فردی، بلکه یک مطالبه اجتماعی است که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند شنیده شدن است.
اوتیسم؛ دنیایی متفاوت
پشت چهره‌ای آرام
اوتیسم از نگاه علمی یک اختلال عصبی-رشدی مادام‌العمر است که ارتباطات، تعاملات اجتماعی و رفتار فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد؛ اما فراتر از تعریف علمی، اوتیسم دنیایی متفاوت از تجربه حسی و ادراکی است. برای بسیاری از این کودکان، صدای آرام یک وسیله خانگی ممکن است به اندازه غرش یک هواپیما آزاردهنده باشد و نور یک لامپ ساده می‌تواند چشم‌هایشان را بسوزاند. برخی از آنان قادر نیستند احساسات و نیازهای خود را با کلمات بیان کنند و همین ناتوانی، گاهی به رفتارهایی مانند فریاد، گریه بی‌وقفه یا حتی آسیب‌زدن به خود تبدیل می‌شود؛ رفتاری که در حقیقت زبان خاموش آنان برای گفتن «کمکم کن» است. در جهانی که برای ما عادی است، این کودکان دائم در حال جنگیدن با طوفان‌هایی هستند که دیگران نمی‌بینند.
زندگی روزمره یک مادر یا پدرِ کودک اوتیسم،
روایت ناگفته‌ای از عشق و فرسودگی است. والدینی که شب‌ها با ترس از آسیب دیدن فرزندشان بیدار می‌مانند؛ خانواده‌هایی که از مهمانی‌ها، پارک‌ها و جمع‌های خانوادگی دور می‌شوند تا مبادا نگاه‌های قضاوت‌گرانه، زخمی تازه بر دلشان بگذارد. همه این‌ها در حالی است که سایه‌ای سنگین‌تر همواره روی ذهنشان سنگینی می‌کند: «بعد از من چه بر سر فرزندم می‌آید؟» این سؤال، کابوس مشترک بسیاری از خانواده‌های اوتیسم است. آنان قهرمانانی خاموش‌اند که برای فرزندانشان نه یک روز و یک ماه، بلکه یک عمر تلاش می‌کنند.
بحران پنهان در بیرجند؛
فریادی که شنیده نمی‌شود
در این میان، وضعیت بیرجند بحرانی‌تر از آن است که تصور شود. این شهر تنها یک مرکز فعال مرتبط با کودکان اوتیسم دارد؛ موسسه توان‌افزا که خود اجاره‌نشین است و هر سال در معرض جابه‌جایی قرار می‌گیرد. برای کودکی که کوچک‌ترین تغییر محیط می‌تواند او را متلاطم کند، جابه‌جایی مکرر مرکز درمانی چیزی کمتر از یک فاجعه روانی نیست. هزینه‌های درمان، تجهیزات، نیروی متخصص و اجاره مکان، بار سنگینی است که ادامه فعالیت این مرکز را هر سال در هاله‌ای از ابهام قرار می‌دهد و خانواده‌ها را در اضطرابی دائمی فرو می‌برد.
کودکان اوتیسم نیازمند اتاق‌های حسی مجهز، محیط ثابت و آرام، کاردرمانی و گفتاردرمانی حرفه‌ای، و مربیان ورزیده‌اند. نبود چنین بستری، نه‌تنها رشد آنان را مختل می‌کند بلکه والدین را در وضعیتی فرساینده و بی‌پشتوانه باقی می‌گذارد. برای کودک اوتیسم، ثبات محیطی همان‌قدر مهم است که دارو برای بیماران جسمی؛ هر تغییر ناگهانی می‌تواند هفته‌ها روند درمان را عقب بیندازد. نبود یک کمپ دائمی و استاندارد، این کودکان را از ابتدایی‌ترین حقوق توسعه فردی محروم کرده است.
مطالبه‌ای انسانی؛ ساخت پناهگاهی امن برای پروانه‌های بی‌آشیان
اکنون ندای کمک خانواده‌ها و فعالان اجتماعی روشن و واضح است: بیرجند به یک مجموعه دائمی، مجهز و حمایتی برای کودکان اوتیسم نیاز دارد. مکانی که نه‌فقط یک ساختمان، بلکه پناهگاهی پایدار برای این پروانه‌های بی‌آشیان باشد؛ جایی که بتوانند در امنیت رشد کنند، آرام بگیرند و خانواده‌هایشان نیز ساعتی از بار سنگین مراقبت رها شوند. چنین مجموعه‌ای می‌تواند امیدی تازه برای خانواده‌هایی باشد که سال‌ها است در تنهایی و بی‌پناهی، بار این مسیر دشوار را بر دوش می‌کشند.
کمک به این کودکان تنها ساختن یک بنا
نیست؛ این کار ساختن آرامش برای خانواده‌ای
رنج‌دیده، بخشیدن امید به کودکی که قادر به فریاد زدن نیست، و سرمایه‌گذاری بر کرامت انسانی است. امروز، بیرجند آماده یک حرکت جمعی است؛ حرکتی که می‌تواند آینده را برای این فرشتگان زمینی تغییر دهد. بیایید با هم سقفی امن و بلند بر سر این کودکان بسازیم تا آنان نیز طعم آرامش، ثبات و مهر را در شهری که خانه‌شان است، تجربه کنند. جهت هماهنگی وکسب اطلاع بیشتر می توانید به موسسه آموزشی وتوان بخشی اوتیسم توان افزا واقع درخیابان ارتش روبروی سازمان قضایی مراجعه ویا با شماره ۳۲۲۱۸۹۳۹ تماس حاصل نمایید. یادمان باشد؛ بزرگی یک جامعه را می‌توان از نحوه برخورد آن با آسیب‌پذیرترین اعضایش سنجید.
