تازه‌ترین آمارهای پزشکی قانونی استان از ثبت ۲۱۰ فوتی و ۲ هزار و ۹۳۶ مصدوم در حوادث رانندگی این استان طی ۶ ماه نخست سال حکایت دارد؛ آماری که با وجود تفاوت در میزان تلفات ماهانه، سهم بالای جاده‌های برون‌شهری در مرگ‌ومیرهای ناشی از تصادفات و همچنین آسیب‌پذیری قابل توجه مردان در میان مصدومان را نشان می‌دهد.به گزارش ایرنا بررسی آمارهای اصلاح شده از سوی پزشکی قانونی خراسان جنوبی نشان می‌دهد در فاصله فروردین تا شهریور، مجموع ۲۱۰ نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست داده‌اند و شمار مصدومان نیز به ۲ هزار و ۹۳۶ نفر رسیده است.این ارقام بیانگر آن است که حوادث رانندگی در این استان صرفاً به موضوع تلفات جانی محدود نمی‌شود، بلکه با حجم قابل توجهی از آسیب‌های جسمی و اجتماعی همراه است؛ آسیب‌هایی که می‌تواند پیامدهای بلندمدتی برای خانواده‌ها، نظام سلامت و ساختار اقتصادی جامعه به دنبال داشته باشد.
جاده‌های برون‌شهری؛ کانون اصلی تلفات رانندگی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این آمار، تمرکز بخش عمده تلفات در محورهای برون‌شهری است؛ بر اساس جدید ترین اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه اطلاع رسانی پزشکی قانونی، از مجموع ۲۱۰ فوتی حوادث رانندگی، ۱۷۰ نفر در تصادفات برون‌شهری جان باخته‌اند؛ همچنین ۲۲ نفر از قربانیان مربوط به تصادفات درون‌شهری و ۱۸ نفر مربوط به حوادث جاده‌های روستایی بوده‌اند.بر این اساس، حدود ۸۱ درصد تلفات رانندگی استان در محورهای برون‌شهری اتفاق افتاده است؛ در حالی که سهم تصادفات درون‌شهری حدود ۱۰.۵ درصد و جاده‌های روستایی حدود ۸.۶ درصد از مجموع فوتی‌ها را تشکیل می‌دهد.
این توزیع آماری نشان می‌دهد که محورهای خارج از محدوده شهرها سهم غالبی در مرگ‌ومیر ناشی از حوادث رانندگی دارند و توجه به ایمنی راه‌های برون‌شهری باید یکی از اولویت‌های اصلی برنامه‌ریزی حمل‌ونقل در استان باشد.البته برای شناسایی دقیق علت این تمرکز، اطلاعات تکمیلی درباره حجم تردد، طول راه‌ها، سرعت وسایل نقلیه، کیفیت زیرساخت‌ها و نوع تصادفات ضروری است. با این حال، سهم بالای تلفات برون‌شهری ضرورت بررسی دقیق نقاط حادثه‌خیز و وضعیت ایمنی محورهای ارتباطی استان را برجسته می‌کند.
مردان؛ حدود دو سوم مصدومان حوادث رانندگی
تحلیل جنسیتی آمار مصدومان نیز از تفاوت قابل توجه میان زنان و مردان حکایت دارد. از مجموع ۲ هزار و ۹۳۶ مصدوم ثبت‌شده، یک هزار و ۹۱۴ نفر مرد و یک هزار و ۲۲ نفر زن بوده‌اند؛ به این ترتیب، مردان حدود ۶۵.۲ درصد و زنان حدود ۳۴.۸ درصد از مجموع مصدومان حوادث رانندگی را تشکیل می‌دهند. به بیان دیگر، تعداد مردان مصدوم تقریباً ۱.۸۷ برابر زنان است؛ این تفاوت می‌تواند ضرورت توجه به الگوهای تردد و میزان مواجهه گروه‌های مختلف جمعیتی با خطرات رانندگی را مطرح کند.
شهریور؛ رکورددار مصدومان در نیمه نخست سال
بررسی تغییرات ماهانه شمار مصدومان نشان می‌دهد که شهریور با ثبت ۶۱۰ مصدوم، بیشترین آمار را در میان ماه‌های بررسی‌شده به خود اختصاص داده است؛ پس از شهریور، خرداد با ۵۲۶ مصدوم و اردیبهشت با ۴۸۶ مصدوم در رتبه‌های بعدی قرار دارند.در مقابل، فروردین با ۳۹۸ مصدوم کمترین میزان مصدومان را در این دوره به ثبت رسانده است لذا مقایسه آمار فروردین و شهریور نشان می‌دهد تعداد مصدومان در شهریور حدود ۵۳ درصد بیشتر از فروردین بوده است.
همچنین روند ماهانه مصدومان به این صورت است که تعداد افراد آسیب‌دیده از فروردین تا خرداد افزایش یافته، در تیرماه کاهش پیدا کرده و در مرداد تقریباً در سطح ماه قبل باقی مانده است؛ اما در شهریور دوباره افزایش چشمگیری داشته است لذا این روند نشان می‌دهد که وضعیت مصدومان در طول ۶ ماه نخست سال از الگوی کاملاً یکنواختی پیروی نمی‌کند.
نوسان تلفات جاده‌ای؛ مرداد در صدر آمار فوتی‌ها
در بخش فوتی‌ها نیز توزیع ماهانه از نوسان برخوردار است زیرا بر اساس آمار اخیر پزشکی قانونی، فروردین ۳۷ فوتی، اردیبهشت ۳۳ فوتی، خرداد ۳۰ فوتی، تیر ۳۹ فوتی، مرداد ۴۱ فوتی و شهریور ۳۰ فوتی ثبت شده است.بر این اساس، مرداد با ۴۱ فوتی بیشترین تلفات رانندگی را در میان ۶ ماه نخست سال داشته و خرداد و شهریور با ۳۰ فوتی، کمترین آمار را به خود اختصاص داده‌اند البته نکته قابل توجه آن است که شهریور، با وجود ثبت بالاترین تعداد مصدومان، کمترین تعداد فوتی را در کنار خرداد داشته است.
یک تصادف و ۹ کشته
پیامدهای حوادث رانندگی تنها به تعداد فوتی‌ها و مصدومان محدود نمی‌شود زیرا هر حادثه منجر به فوت می‌تواند ساختار یک خانواده را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهایی مانند از دست رفتن سرپرست خانوار، کاهش درآمد، مشکلات روانی و آسیب‌های اجتماعی را به دنبال داشته باشد. از سوی دیگر، مصدومیت‌های ناشی از تصادفات نیز ممکن است به درمان‌های طولانی‌مدت، ناتوانی جسمی، کاهش توان اشتغال و افزایش هزینه‌های خانوار منجر شود.یکی از تلخ‌ترین حوادث جاده‌ای اخیر در محور بیرجند ـ آرین‌شهر، چهارم مهرماه رقم خورد؛ زمانی که برخورد یک دستگاه اتوبوس با تریلی، به آتش‌سوزی اتوبوس انجامید و ۹ نفر جان خود را از دست دادند.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی پلیس امنیت اقتصادی استان، وجود سوخت قاچاق در اتوبوس و حریق پس از برخورد، ابعاد فاجعه را تشدید کرد؛ حادثه‌ای که بار دیگر اهمیت نظارت بر ایمنی ناوگان حمل‌ونقل، مقابله با حمل غیرمجاز سوخت و کنترل مخاطرات جاده‌ای را یادآور شد.
این اتفاق نشان داد که در تصادفات جاده‌ای، گاهی خطر تنها به لحظه برخورد محدود نمی‌شود و عواملی مانند وجود مواد قابل اشتعال در خودرو می‌تواند یک سانحه را به حادثه‌ای با تلفات گسترده تبدیل کند که قطعا بر رشد آمارها در نیمه دوم سال اثرگذار خواهد بود.
واژگونی؛ سهم قابل توجه در تصادفات برون‌شهری
آمار حوادث رانندگی در خراسان جنوبی، تصویری از چالشی چندوجهی در حوزه ایمنی جاده‌ها ارائه می‌دهد؛ استانی با حدود ۱۷ هزار کیلومتر راه که بخش زیادی از محورهای برون‌شهری آن دوطرفه است، سهم واژگونی‌ها در تصادفات آن بالاست و زیرساخت‌های نظارتی و امکانات توقف و استراحت در همه مسیرها متناسب با گستردگی راه‌ها نیست.راننده ممکن است ساعت‌ها در چنین مسیرهایی رانندگی کند، بدون آنکه تغییر محسوسی در محیط اطراف مشاهده کند؛ شرایطی که می‌تواند خستگی و خواب‌آلودگی را به عاملی جدی در بروز حوادث تبدیل کند. در این میان، کمبود امکانات کافی برای توقف و استراحت در بخشی از مسیرها، اهمیت موضوع را دوچندان می‌کند.
یکی از نکات قابل توجه در آمار اعلام‌شده از سوی رئیس پلیس راه خراسان جنوبی نیز سهم ۳۴ درصدی واژگونی‌ها از تصادفات برون‌شهری استان است؛ رقمی که در برخی ماه‌ها به ۶۷ درصد نیز رسیده، در حالی که میانگین کشوری این نوع تصادفات حدود ۲۳ درصد گزارش شده است.
سرهنگ محمد امیر کاظمی معتقد است خستگی، خواب‌آلودگی، سرعت غیرمجاز، بی‌توجهی به جلو و یکنواختی مسیر از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه خروج خودرو از مسیر و واژگونی را فراهم کنند؛ با این حال، شدت پیامد چنین حوادثی به وضعیت جاده و امکانات ایمنی آن نیز بستگی دارد.وی در آخرین ستاد راهبری تصادفات استان اظهار کرد: شانه ایمن، خط‌کشی مناسب، شیارهای لرزاننده، تابلوهای هشداردهنده و اصلاح نقاط پرخطر از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به راننده برای اصلاح مسیر و جلوگیری از خروج خودرو از جاده کمک کنند؛ بنابراین، در کنار آموزش و نظارت بر رفتار رانندگان، کاهش سهم واژگونی‌ها نیازمند شناسایی محورهای مستعد و اجرای اقدامات پیشگیرانه در آنهاست.
سهم چهار درصدی بزرگراه‌ها از راه‌های استان
یکی دیگر از مسائل مهم در حوزه ایمنی راه‌های خراسان جنوبی، محدود بودن سهم بزرگراه‌هاست؛ به‌گونه‌ای که بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی پلیس راه خراسان جنوبی ، تنها حدود چهار درصد راه‌های استان بزرگراه است و بیش از ۸۰ درصد محورهای برون‌شهری دوطرفه هستند..در مسیرهای دوطرفه، انحراف خودرو به مسیر مقابل می‌تواند به برخورد مستقیم با وسیله نقلیه دیگر منجر شود؛ به همین دلیل، توسعه راه‌های ایمن و جداسازی مسیرهای رفت و برگشت تنها یک موضوع عمرانی نیست، بلکه با کاهش احتمال تصادفات شدید و حفظ جان کاربران جاده ارتباط مستقیم دارد.
۱۷ هزار کیلومتر راه و ۶۳ سامانه هوشمند
گستردگی شبکه راه‌های خراسان جنوبی در کنار تعداد سامانه‌های هوشمند فعال، یکی دیگر از موضوعات قابل تأمل است زیرا بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی پلیس راه، اکنون ۶۳ سامانه هوشمند در راه‌های استان فعال است، در حالی که تعداد مورد نیاز برای پوشش پیش‌بینی‌شده ۱۴۰ سامانه اعلام شده است.این فاصله نشان می‌دهد که توسعه نظارت هوشمند در کنار حضور میدانی پلیس می‌تواند یکی از اولویت‌های مدیریت ترافیک استان باشد. البته کارکرد سامانه‌های هوشمند نباید صرفاً به ثبت تخلف و اعمال قانون محدود شود زیرا داده‌های حاصل از این سامانه‌ها می‌تواند در شناسایی نقاط پرخطر، ساعات پرتکرار وقوع حادثه و الگوهای رفتاری رانندگان نیز مورد استفاده قرار گیرد و مبنایی برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر پلیس و دستگاه‌های مسئول باشد.
ساعات عصر؛ زمان تمرکز بیشتر حوادث
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی پلیس، بیشترین تصادفات استان در ساعات عصر رخ می‌دهد و بیش از ۴۱ درصد حوادث در فاصله ساعت ۱۶ تا ۲۲ ثبت شده است. این الگو نشان می‌دهد که نیاز جاده‌ها به نظارت و خدمات امدادی در تمام ساعات شبانه‌روز یکسان نیست لذا اگر بخش قابل توجهی از حوادث در ساعات عصر و شب اتفاق می‌افتد، استقرار نیروهای پلیس، امداد، راهداری و خدمات جاده‌ای نیز باید متناسب با همین الگو تنظیم شود.گردنه آخوندشفیع در محور سربیشه – نهبندان نمونه‌ای از اهمیت شناسایی و اصلاح نقاط حادثه‌خیز است زیرا بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی پلیس راه، در محدوده‌ای حدود ۱۰ کیلومتری این گردنه، از ابتدای سال ۱۶ نفر جان خود را از دست داده‌اند که ۱۲ نفر از آنان در قطعه‌ای حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ متری جان باخته‌اند.
رفع هفت نقطه حادثه خیز روزنه امید کاهش تصادفات
در حالی که ۶۱ نقطه حادثه خیز خراسان جنوبی در سامانه جامع راهداری ثبت شده؛ مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خراسان جنوبی در آخرین گفت و گوی رسانه ای از اصلاح و حذف هفت نقطه حادثه‌خیز در محورهای مواصلاتی این استان طی سال جاری خبر داد و گفت:همچنین عملیات احداث پل یا تبدیل آبنما به پل در ۱۳ نقطه از راه‌های استان انجام شده و به‌منظور افزایش ایمنی سازه‌ها و پیشگیری از وقوع حوادث احتمالی، ۶ کیلومتر حفاظ بتنی و گاردریل در پل‌های استان نصب شده است.جواد ذاکر رفع نقطه حادثه‌خیز تقاطع بجد در محور بیرجند – سربیشه – نهبندان و ایمن‌سازی ورودی، خروجی و دوربرگردان‌های مجتمع خدماتی و رفاهی خاطره در محور بیرجند – خوسف را از جمله طرح‌های شاخص ایمنی استان برشمرد و افزود: عملیات ایمن‌سازی مجتمع خاطره با ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی در مراحل پایانی قرار دارد.
وی هدف از اجرای این طرح‌ها را فراهم کردن شرایط ایمن‌تر برای تردد کاربران جاده‌ای و کاهش حوادث و تلفات ناشی از سوانح رانندگی عنوان کرد.
