قاسمی- مرز ماهیرود این روزها بیش از هر زمان دیگری رنگ‌وبوی تجارت، رفت‌وآمد و امید گرفته است؛ گذرگاهی که حالا نه فقط یک مرز جغرافیایی، بلکه نقطه اتصال منافع مشترک اقتصادی میان خراسان جنوبی و ولایت فراه افغانستان به شمار می‌رود. حضور هیئت بلندپایه افغانستانی به ریاست الحاج ملا محمد حافظ مجاهد، والی فراه، در خراسان جنوبی و برگزاری نشست‌های مشترک اقتصادی، بار دیگر نگاه‌ها را به ظرفیت‌های گسترده این مرز معطوف کرد. در آیین استقبال رسمی از والی فراه، استاندار خراسان جنوبی با تأکید بر رویکرد دولت چهاردهم در توسعه دیپلماسی همسایگی گفت: سیاست استان، تقویت روابط پایدار و گسترده اقتصادی با افغانستان است و در یک سال گذشته نشست‌های متعددی برای تحکیم این روابط برگزار شده است.سیدمحمدرضا هاشمی، مرز ماهیرود را فرصتی طلایی برای توسعه تجارت منطقه دانست و افزود: هدف اصلی این دیدارها، افزایش سطح مبادلات اقتصادی، رونق صادرات و واردات و بهره‌مندی مردم دو سوی مرز از منافع این همکاری‌هاست.
وی با اشاره به پیگیری توافقات گذشته اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در نشست‌های مشترک، تکمیل جاده ماهیرود ـ فراه است؛ مسیری که می‌تواند به کوتاه‌ترین و مهم‌ترین کریدور ترانزیتی میان ایران و افغانستان تبدیل شود.هاشمی همچنین بر ضرورت ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تسهیل فعالیت بازرگانان تأکید کرد و گفت: توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تسهیل فرآیندهای گمرکی و ایجاد سازوکارهای مشترک اقتصادی می‌تواند زمینه افزایش مبادلات تجاری میان دو منطقه را فراهم کند.
تجارت جان گرفت
آمارهای ارائه‌شده در این نشست، از رشد قابل توجه تجارت میان دو منطقه حکایت داشت. استاندار خراسان جنوبی اعلام کرد میزان واردات از افغانستان از طریق مرز ماهیرود در ماه‌های اخیر رشد بی‌سابقه ۸۴۶ درصدی را تجربه کرده است؛ آماری که به گفته مسئولان، نشان‌دهنده افزایش اعتماد تجار و رونق جدی مراودات اقتصادی است.وی همچنین از رشد بیش از ۱۶۵ درصدی واردات از افغانستان در سال ۱۴۰۴ خبر داد و این روند را نشانه‌ای از ظرفیت بالای این مرز برای توسعه مبادلات اقتصادی دانست.هاشمی افزایش ساعت فعالیت مرز، ارائه خدمات تا پاسی از شب، عبور روزانه بیش از هزار کامیون و اجرای سامانه نوبت‌دهی اینترنتی برای مدیریت تردد کامیون‌ها را از اقدامات مهم در جهت تسهیل تجارت مرزی برشمرد.استاندار همچنین خواستار استقرار نمایندگی گمرک افغانستان در نقطه صفر مرزی شد و گفت: این اقدام می‌تواند بسیاری از مشکلات و تأخیرهای موجود در روند ترخیص کالا را کاهش داده و به تسریع مبادلات تجاری کمک کند.در کنار توسعه تجارت، ایجاد بازارچه مشترک مرزی نیز از دیگر محورهای مورد تأکید طرفین بود؛ بازاری که می‌تواند علاوه بر افزایش مبادلات محلی، به بهبود معیشت مرزنشینان دو کشور کمک کند.
نگاه مشترک به توسعه
والی فراه افغانستان نیز در این نشست با استقبال از گسترش همکاری‌ها گفت: توسعه روابط میان خراسان جنوبی و ولایت فراه می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای سطح همکاری‌های مشترک و تأمین منافع پایدار برای مردم دو منطقه باشد.الحاج ملا محمد حافظ مجاهد با اشاره به اشتراکات تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی میان دو ملت افزود: این مشترکات بستر ارزشمندی برای گسترش روابط اقتصادی و تجاری فراهم کرده است.وی حضور هیئت عالی‌رتبه امارت اسلامی افغانستان در این سفر را نشانه اراده جدی برای توسعه مناسبات دانست و ابراز امیدواری کرد این دیدارها زمینه‌ساز شکل‌گیری افق‌های تازه‌ای از همکاری‌های اقتصادی شود.
والی فراه همچنین بر ضرورت فعالیت ۲۴ ساعته گذرگاه‌های مرزی تأکید کرد و گفت: فعال بودن شبانه‌روزی مرزها می‌تواند انتقال کالاها را تسهیل کرده و ترافیک مرزی را کاهش دهد.وی همچنین خواستار تقویت زیرساخت‌های نظارتی، نصب تجهیزات نوین و افزایش مراکز معاینه فنی و بازرسی در نقطه صفر مرزی شد.
در این نشست، سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در هرات نیز با اشاره به اراده دو طرف برای حل چالش‌ها اظهار کرد: امید می‌رود مشکلات مرزی به‌زودی برطرف شده و همکاری‌های شکل‌گرفته به الگویی موفق برای سایر مرزهای کشور تبدیل شود.
علی‌اکبر مرحمتی با تأکید بر نگاه انسانی ایران در حوزه سلامت افزود: رویکرد ایران در ارائه خدمات درمانی به مردم افغانستان صرفاً اقتصادی نیست و هدف اصلی کمک به درمان بیماران و تسهیل دسترسی آنان به خدمات پزشکی است.وی از برنامه‌ریزی برای تسهیل خدمات ویزایی و درمانی خبر داد و گفت: در حال طراحی سازوکاری هستیم که بیماران افغانستانی بتوانند با سهولت بیشتری از خدمات درمانی ایران بهره‌مند شوند.مرحمتی همچنین از طرح‌هایی برای توسعه همکاری‌های کشاورزی خبر داد و افزود: هیئت‌هایی از ایران برای کشت پنبه در افغانستان برنامه‌ریزی کرده‌اند و دو کشتارگاه در هرات نیز مورد تأیید قرار گرفته است.وی پیشنهاد انتقال دام زنده از افغانستان به کشتارگاه بیرجند و ایجاد خط تولید مشترک در حوزه فرآوری محصولات دامی را اقدامی مؤثر برای توسعه همکاری‌های اقتصادی میان دو طرف دانست.
در ادامه این نشست، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان جنوبی نیز با اشاره به ظرفیت‌های گسترده مرز ماهیرود گفت: تعامل میان بازرگانان دو کشور در سال‌های اخیر افزایش یافته و این مرز اکنون یکی از مهم‌ترین دروازه‌های تجارت ایران با افغانستان به شمار می‌رود.علیرضا خامه‌زر حجم تجارت در این مرز را بیش از ۲.۵ میلیارد دلار اعلام کرد و افزود: با تصمیمات درست و رفع برخی موانع اداری و گمرکی، این رقم می‌تواند در سال‌های آینده رشد چشمگیری داشته باشد.وی همچنین آمادگی اتاق بازرگانی خراسان جنوبی برای همکاری آموزشی و فنی با اتاق تجارت و سرمایه افغانستان را اعلام کرد تا بخشی از مشکلات مربوط به سامانه‌های گمرکی و فرآیندهای ترانزیتی برطرف شود.
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی نیز در این نشست از تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری برای فعالان اقتصادی افغانستانی خبر داد.مرتضی ذاکریان با اشاره به تفویض اختیارات گسترده دولت به استانداران مرزی گفت: روند صدور مجوزهای اقامت، کار و سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران افغانستانی در استان تسهیل شده است.وی ارزش پروژه‌های فعال سرمایه‌گذاران افغانستانی در خراسان جنوبی را بیش از ۹ میلیون دلار اعلام کرد و افزود: تنها در یک سال گذشته بیش از ۵۰ سرمایه‌گذار افغانستانی در منطقه ویژه اقتصادی استان فعالیت خود را آغاز کرده‌اند.
همکاری‌های کشاورزی و دام
در بخش دیگری از این نشست، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی نیز از گسترش همکاری‌های کشاورزی میان ایران و افغانستان خبر داد.محسن اسفندیاری گفت: سال گذشته بیش از ۹۴ هزار تن محصولات کشاورزی از خراسان جنوبی به افغانستان صادر شده است.
وی همچنین از رشد چشمگیر واردات محصولات کشاورزی از افغانستان خبر داد و افزود: این واردات در سال گذشته ۸۶۷ درصد افزایش داشته و در دو ماه اخیر نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد قابل توجهی داشته است.اسفندیاری همچنین آمادگی استان برای ارائه آموزش‌های تخصصی در حوزه حفظ نباتات، استانداردهای قرنطینه‌ای و پروتکل‌های بهداشتی دام به فعالان کشاورزی افغانستان را اعلام کرد. در پایان این نشست‌ها مقرر شد تأمین انرژی، توسعه زیرساخت های مرزی، تسهیل فرآیندهای گمرکی و افزایش همکاری‌های اقتصادی در کارگروه‌های تخصصی استانداری با قید فوریت پیگیری شود این.نشست مشترک را می‌توان گامی مهم در مسیر توسعه روابط اقتصادی ایران و افغانستان دانست؛ مسیری که در صورت تکمیل زیرساخت‌ها و تقویت همکاری‌ها، می‌تواند مرز ماهیرود را به یکی از مهم‌ترین کریدورهای تجاری منطقه تبدیل کند.
