مهدی آبادی – با فرا رسیدن ماه محرم، فضای جامعه رنگ و بوی دیگری گرفته است. کوچه‌ها سیاه‌پوشند، صدای نوحه و مرثیه از هیئت‌ها به گوش می‌رسد و دل‌های مردم بیش از هر زمان دیگری متوجه نام و راه امام حسین(ع) است . محرم تنها یک مناسبت تاریخی یا آیینی برای سوگواری نیست؛ این ماه، مکتبی زنده برای فهم حقیقت، تقویت آگاهی و بازخوانی مسیر درست در زندگی فردی و اجتماعی است. در این میان، منبرها و مداحی‌ها همواره نقش مهمی در انتقال پیام عاشورا داشته‌اند. قرن‌هاست که مردم با دل و جان پای منبر علما و سخنرانان می‌نشینند و از زبان مداحان، روایت عشق و حماسه کربلا را می‌شنوند. این سنت ریشه‌دار، علاوه بر زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا، همواره بستری برای هدایت فکری و اجتماعی جامعه نیز بوده است. امروز نیز همان مسئولیت همچنان بر دوش صاحبان منبر و مداحان قرار دارد؛ مسئولیتی که شاید در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. جامعه امروز بیش از هر چیز به بصیرت نیاز دارد. بصیرت یعنی شناخت بصیرت یعنی شناخت درست از شرایط، تشخیص حق از باطل و توانایی ایستادن در مسیر حقیقت. حادثه عاشورا نیز دقیقاً همین درس بزرگ را به بشریت آموخت. اگر بسیاری از مردم کوفه در آزمون تاریخ مردود شدند، یکی از مهم‌ترین دلایل آن فقدان بصیرت بود؛ ناتوانی در شناخت حقیقت و پیروی از آن. از همین رو، محرم بهترین فرصت برای یادآوری این حقیقت است که جامعه‌ای که از آگاهی و بصیرت برخوردار باشد، کمتر دچار لغزش‌های تاریخی خواهد شد. در کنار بصیرت، مسئله وحدت نیز از مهم‌ترین نیازهای امروز جامعه است. اختلاف نظر و سلیقه در هر جامعه‌ای طبیعی است، اما آنچه اهمیت دارد حفظ همدلی و جلوگیری از شکاف‌های اجتماعی است. فرهنگ عاشورا اساساً فرهنگی وحدت‌بخش است؛ فرهنگی که مردم را حول محور ارزش‌های مشترک گرد هم می‌آورد. وقتی نام امام حسین(ع) به میان می‌آید، دل‌های بسیاری با گرایش‌ها و دیدگاه‌های متفاوت در کنار هم قرار می‌گیرد. این ظرفیت بزرگ باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. منبرهای محرم می‌توانند یکی از مهم‌ترین میدان‌های تقویت این همدلی باشند. سخنرانان و مداحان به دلیل ارتباط مستقیم و عاطفی با مردم، جایگاه ویژه‌ای در جامعه دارند. کلامی که از این تریبون‌ها شنیده می‌شود، می‌تواند امیدآفرین، روشنگر و وحدت‌آفرین باشد. اگر در کنار بیان مصائب اهل بیت(ع)، بر ضرورت همبستگی، اخلاق اجتماعی، پرهیز از تفرقه و تقویت اعتماد میان مردم نیز تأکید شود، بی‌تردید آثار آن در فضای عمومی جامعه نمایان خواهد شد. از سوی دیگر، یکی از درس‌های مهم عاشورا، مسئله ولایت‌پذیری است. قیام امام حسین(ع) ادامه مسیر امامت و ولایت بود و یاران آن حضرت نیز با شناخت و ایمان به این مسیر، در کنار امام خود ایستادند. در فرهنگ شیعه، پیروی از ولایت به معنای حرکت در مسیر هدایت و جلوگیری از سردرگمی در بزنگاه‌های تاریخی است. بازخوانی این مفهوم در منبرها می‌تواند به درک عمیق‌تر جامعه از مسئولیت‌های اجتماعی و تاریخی خود کمک کند. محرم همواره فرصتی برای بازسازی معنوی جامعه بوده است. هیئت‌ها تنها محل سوگواری نیستند؛ بلکه مدرسه‌ای مردمی برای تربیت اخلاقی، اجتماعی و فکری به شمار می‌روند. در این مدرسه بزرگ، نسل‌های مختلف گرد هم می‌آیند و از دریچه روایت کربلا، مفاهیمی همچون آزادگی، مسئولیت‌پذیری، عدالت‌خواهی و ایستادگی در برابر ظلم را می‌آموزند. از این رو، انتظار می‌رود در این ایام، منبرها و محافل عزاداری علاوه بر شور همیشگی، به شعور عاشورایی نیز توجه بیشتری داشته باشند. جامعه امروز نیازمند کلامی است که هم روشنگر باشد و هم آرامش‌بخش؛ هم آگاهی بیافریند و هم دل‌ها را به هم نزدیک‌تر کند. اگر پیام‌های عاشورا با چنین نگاهی در جامعه تبیین شود، محرم تنها یادآور یک واقعه تاریخی نخواهد بود، بلکه به سرمایه‌ای اجتماعی برای تقویت بصیرت، انسجام ملی و حرکت در مسیر ارزش‌های اصیل اسلامی تبدیل خواهد شد؛ همان مسیری که امام حسین(ع) با خون خود آن را برای همیشه در تاریخ روشن کرد.

(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)