مهدی آبادی – واقعیت این است که امروز کشور با یک واقعیت جدی و غیرقابل انکار روبه‌روست؛ واقعیتی به نام ناترازی انرژی. این ناترازی فقط یک اصطلاح اقتصادی یا فنی نیست، بلکه در زندگی روزمره مردم خودش را نشان می‌دهد؛ از فشار روی شبکه برق در روزهای گرم تابستان گرفته تا دغدغه تأمین آب در شرایطی که افزایش دما، تبخیر بیشتر و مصرف بالاتر، منابع محدود را بیش از گذشته تحت فشار قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، دیگر نمی‌توان مدیریت مصرف را صرفاً یک توصیه اداری یا شعار مقطعی دانست. اصلاح الگوی مصرف باید به یک مطالبه عمومی، یک فرهنگ پایدار و یک مسئولیت همگانی تبدیل شود. صحبت مسوولین درباره ضرورت اصلاح رفتار مصرفی، ناظر به همین واقعیت مهم است. وقتی قیمت حامل‌های انرژی در مقایسه با کشورهای همسایه پایین‌تر است و انرژی هزینه واقعی نمی گیرد ، طبیعی است که اگر فرهنگ درست مصرف نهادینه نشود، فشار بر زیرساخت ها  وقتی قیمت حامل‌های انرژی در مقایسه با کشورهای همسایه پایین‌تر است و انرژی هزینه واقعی نمی گیرد ، طبیعی است که اگر فرهنگ درست مصرف نهادینه نشود، فشار بر زیرساخت‌ها چند برابر خواهد شد. راه عبور از این وضعیت فقط با توسعه زیرساخت و افزایش تولید نیست؛ هرچند این بخش هم بسیار مهم است. اما در کنار همه اقدامات فنی و مدیریتی، آنچه می‌تواند در کوتاه‌مدت و میان‌مدت از شدت بحران بکاهد، همراهی مردم و تغییر رفتار مصرفی است. به بیان روشن‌تر، هر قدر تولید را افزایش دهیم، اگر مصرف مهار نشود باز هم با کمبود و قطعی روبه‌رو خواهیم شد. در حوزه برق، این مسئله کاملاً محسوس است. با آغاز فصل گرما، استفاده از وسایل سرمایشی افزایش پیدا می‌کند و همین موضوع فشار سنگینی بر شبکه وارد می‌سازد. اگر هر خانوار فقط اندکی در مصرف خود دقت کند، اگر دستگاه‌های اجرایی الگوی مصرف باشند، اگر مراکز تجاری، اداری و آموزشی با حساسیت بیشتری رفتار کنند، نتیجه آن در سطح استان و کشور به شکل ملموس دیده خواهد شد. عبور از تابستان با کمترین قطعی برق، هدفی دست‌یافتنی است، اما نه با بی‌تفاوتی، بلکه با مشارکت واقعی همه مردم و دستگاه‌ها. در این میان، نقش  صاحبان رسانه از مکتوب و دیجیتال گرفته تا منبر  بسیار مهم است. تریبون‌های دینی در جامعه ما اثرگذارند و می‌توانند مفهوم صرفه‌جویی را از سطح یک توصیه فردی به یک باور اجتماعی ارتقا دهند. وقتی در خطبه‌ها و سخنرانی‌ها درباره مسئولیت شرعی و اجتماعی در مصرف درست انرژی صحبت شود، این پیام در ذهن مردم ماندگارتر می‌شود. اسراف در منابعی که متعلق به همه مردم است، فقط یک خطای مصرفی نیست، بلکه یک آسیب اجتماعی است. از این رو، مبلغین می‌توانند در فرهنگ‌سازی نقش جدی و مؤثری ایفا کنند فرهنگیان و نظام آموزشی نیز جایگاه تعیین‌کننده‌ای دارند. اگر قرار است اصلاح الگوی مصرف به یک رفتار پایدار تبدیل شود، باید از مدرسه آغاز شود. دانش‌آموزی که از کودکی یاد بگیرد آب و برق را باید درست و مسئولانه مصرف کرد، در آینده به شهروندی تبدیل می‌شود که این رفتار را به خانه و جامعه منتقل می‌کند. معلمان، مدیران مدارس، مربیان پرورشی و حتی محتوای آموزشی می‌توانند در این مسیر نقش مهمی داشته باشند. دانشگاهیان هم در این میان وظیفه‌ای دوچندان دارند؛ هم در تولید ایده و راه‌حل و هم در ترویج نگاه علمی به بحران انرژی و آب. دانشگاه فقط محل آموزش نظری نیست، بلکه می‌تواند مرکز آگاهی‌بخشی و تولید فرهنگ مسئولانه باشد. اما مسئله آب شاید به همان اندازه و حتی در برخی مناطق، حساس‌تر از برق باشد. خراسان جنوبی استانی خشک و کم‌آب است و هر افزایش دما، فشار بیشتری بر منابع آبی وارد می‌کند. گزارش افزایش پنج درصدی مصرف آب در این استان، زنگ هشدار مهمی است که باید جدی گرفته شود. در استانی که هر قطره آب ارزشمند است، مدیریت مصرف نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی است. مردم، دستگاه‌ها، کشاورزان، اصناف و همه نهادها باید بدانند که آینده آبی استان به رفتار امروز ما وابسته است. در چنین شرایطی، باید از نگاه مقطعی عبور کرد. نه برق مسئله‌ای فصلی است و نه آب موضوعی صرفاً اداری. این دو، به امنیت زندگی مردم گره خورده‌اند. بنابراین لازم است همه دستگاه‌ها با هم هماهنگ باشند؛ از آموزش و تبلیغ گرفته تا نظارت و اجرای دقیق. اما در نهایت، سنگ بنای موفقیت، مشارکت مردم است. هیچ برنامه‌ای بدون همراهی مردم به نتیجه پایدار نمی‌رسد. اکنون وقت آن است که با همدلی، مسئولیت‌پذیری و نگاه جمعی، این فصل گرم را با کمترین قطعی و کمترین فشار پشت سر بگذاریم. این هدف شدنی است، به شرط آنکه همه پای کار بیایند؛ از مسئولان تا روحانیون، از فرهنگیان تا دانشگاهیان، از خانواده‌ها تا اصناف. امروز، بیش از هر زمان دیگر، مدیریت مصرف یعنی مدیریت آینده.

(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)