زمانی – این روزها که زائران دهه پایانی صفر از مرکز استان خراسان جنوبی راهی مشهد الرضا (ع) می‌شوند، ناخودآگاه چشم‌ها به المان‌های شهری در طول مسیر دوخته می‌شود؛ اما آنچه بیش از گرد و غبار جاده، ذهن را مشغول می‌کند، تفاوت فاحش در «عمق نگاه» مدیران شهری است. در بیرجند، به ما گفته‌اند که المان‌ها با نظر بهترین متخصصان و رویکردی فرهنگ‌محور طراحی شده‌اند، اما وقتی به قاین می‌رسیم، میدان زرشک با آن طراحی چشم نواز و المان‌های حجیم و مفهومی سایر میادین، بی‌آنکه نیازی به پوستر یا بنر تبلیغاتی داشته باشد، پیام روشنی را فریاد می‌زند: «اینجا شهرداری نگاه بلند تری دارد» این تضاد، پرسشی بنیادین را در ذهن هر شهروند بیرجندی ایجاد می‌کند که چرا در مرکز استان، المان میدان شهید رئیسی به جای افتخارآفرینی، به سوژه‌ای برای انتقاد همگانی بدل شده و سایر نمادهای شهری، در حد و اندازه یک شهر کوچک و پیش‌پاافتاده طراحی شده‌اند؟این قضیه فقط به قاین و بیرجند محدود نمی‌شود؛ از گناباد با میادین هویتمندش تا تربت حیدریه و مشهد مقدس، هر کدام به نوعی «سقف آمال» مدیریت شهری خود را در همان نگاه اول به رخ می‌کشند. المان‌های شهری، ویترین توانمندی و بلندای فکر مدیران یک شهر هستند؛ جایی که طرحی بزرگ، نه هزینه‌ای اضافی، بلکه سرمایه‌ای ماندگار برای هویت شهری محسوب می‌شود. اما در بیرجند، انگار مدیران شهری از دیدن این تجارب موفق در فاصله کمتر از 100 کیلومتری هم غافل‌اند و ترجیح می‌دهند در لاک تصمیمات کوچک و پروژه‌های کلیشه‌ای باقی بمانند. بی‌تفاوتی نسبت به حق مردم مرکز استان وقتی عیان‌تر می‌شود که می‌بینیم حتی برای ساخت یک لچکی در نقطه اتصال دو خیابان، مراسم افتتاحیه می‌گیرند و بهسازی یک پیاده‌رو را با آب و تاب، «پروژه» می‌نامند؛ غافل از اینکه مردم بیرجند امروز نه‌تنها چشم‌دوستی به قاین، که حتی به «هم‌سطح شدن با دیگر شهرهای استان» رضایت داده‌اند و این یعنی سقوطِ شاخص امید. واقعیت این است که مدیریت شهری بیرجند نیاز به یک بازنگری اساسی و عاجل دارد؛ بازنگری که با سفرهای میدانی به کلانشهرهای موفق کشور و حتی شهرهای هم‌جوار شروع شود و با جراحی در نگاه‌ها پایان یابد. آیا تصور اینکه شهردار و معاونان وی، یک روز را به دیدن المان‌های قاین اختصاص دهند یا پای صحبت مردم بنشینند و بپرسند «چرا از میدان شهید رئیسی ناراضی‌اید؟»، کار دشواری است؟ مدیران ما باید بپذیرند که المان شهری، تنها یک تیرآهن و بتن نیست؛ روایتی است از عزت، فرهنگ و بلندای فکر یک شهر. کاش پیش از آنکه نارضایتی به اعتراض بدل شود و کار از کار بگذرد، دست‌کم یک بار از برج عاج خود پایین بیایند و افق را از زاویه دید یک شهروند معمولی بنگرند؛ افقی که امروز در قاین، گناباد و سایر شهرهای اطراف بلندتر از مرکز استان دیده می‌شود.