مهدی آبادی – حکمرانی محلی و مدیریت منطقه‌ای زمانی به نقطه اثربخشی واقعی می‌رسد که تصمیم‌گیران، مسائل بومی را نه از پشت درهای بسته پایتخت، بلکه از دریچه جغرافیای زیستی و نیازهای انضمامی مردم همان دیار بازخوانی کنند. استان خراسان جنوبی با وسعتی چشمگیر، پراکندگی جغرافیایی منحصربه‌فرد، فواصل طولانی میان شهرها و روستاها، و تنیدگی زندگی شهری، روستایی و عشایری، همواره نیازمند تصمیماتی متناسب با مختصات زیستی خود بوده است. در روزهای اخیر، شاهد اتخاذ و اجرای دو تصمیم هوشمندانه، شجاعانه و کارشناسی در سطح استان بودیم؛ گام‌هایی که نشان داد تدبیر کارآمد می‌تواند بدون ایجاد تنش اجتماعی، هم آرامش روانی را به جامعه بازگرداند و هم زمینه‌های رانت و هدررفت منابع عمومی را مسدود سازد. نخستین اقدام ماندگار، تخصیص هدفمند سهمیه ۵۰ لیتری بنزین آزاد به قیمت ۱۰ هزار تومان برای دارندگان خودرو در استان بود؛ تصمیمی که در همان روزهای نخست اجرا، گره کور صف‌های طولانی و فرسایشی جایگاه‌های نخستین اقدام ماندگار، تخصیص هدفمند سهمیه ۵۰ لیتری بنزین آزاد به قیمت ۱۰ هزار تومان برای دارندگان خودرو در استان بود؛ تصمیمی که در همان روزهای نخست اجرا، گره کور صف‌های طولانی و فرسایشی جایگاه‌های سوخت را گشود. واقعیت آن است که خراسان جنوبی به سبب موقعیت ترانزیتی و هم‌جواری، همواره در مسیر عبور کاروان‌های غیررسمی سوخت قرار داشته است؛ استانی که نه مبدأ اصلی تولید سوخت یارانه‌ای بوده و نه مقصد نهایی قاچاق، اما به سبب جغرافیای مواصلاتی، بار ترافیکی و تبعات منفی پدیده قاچاق به آن تحمیل می‌شد. اعمال محدودیت‌های پیشین در کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، بیش از آنکه قاچاقچیان را متوقف کند، گریبانگیر مردم نجیب و قانون‌مدار استان شده بود. در این میان، موقعیت خاص خراسان جنوبی ابعاد دیگری نیز دارد. پراکندگی اداری و خدماتی باعث شده است که بخش بزرگی از نیروی انسانی، از جمله معلمان، کادر درمان، کارمندان دستگاه‌های اجرایی و کارگران، روزانه مسافت‌های طولانی میان روستاها و شهرها یا میان شهرستان‌های مختلف را طی کنند. بعد مسافت در این استان با هیچ‌یک از مناطق متراکم کشور قابل مقایسه نیست. تخصیص این سهمیه ۵۰ لیتری، در حقیقت پاسخ به نیاز مبرم و روزمره این اقشار زحمت‌کش بود؛ تصمیمی که سبب شد کارمندی که بین محل سکونت و خدمت خود تردد می‌کند، یا خانواده‌ای که برای پیگیری امور درمانی و آموزشی ناچار به پیمایش جاده‌های کویری است، دچار اضطراب اتمام بنزین نشود. علاوه بر این، روان‌سازی تردد گردشگران، رونق‌بخشی به ناوگان وانت‌بارها و توزیع کالاهای اساسی در نقاط دورافتاده، و کاهش چشمگیر بازار سیاه و فروش غیرقانونی بنزین، از دیگر برکات ملموس این طرح است. این رویکرد ثابت کرد که مدیریت تقاضا با ابزار شناخت دقیق، بسیار مؤثرتر از اعمال محدودیت‌های کور است. اما گام دوم، ساماندهی هوشمند و عادلانه سهمیه آرد روستایی و عشایری است که نمادی آشکار از حرکت به سوی حکمرانی داده‌محور و صیانت از بیت‌المال محسوب می‌شود. سال‌هاست که نظام توزیع آرد خام روستایی و عشایری، با آسیب‌هایی نظیر فروش آزاد آرد، عدم انطباق با الگوی واقعی مصرف و سوءاستفاده واسطه‌گران مواجه بوده است. طرح نوین استان، بدون هرگونه شتاب‌زدگی و با حفظ کرامت روستاییان و عشایر، سازوکاری بر پایه عدالت و انعطاف‌پذیری بنا نهاده است. نقطه قوت و برجستگی بنیادین این طرح، عدم قطع سهمیه و شناور بودن آن بر اساس الگوی واقعی زیست مردم است. در فرهنگ غنی استان ما، پیوند میان روستا و شهر ناگسستنی است. روستاییان و عشایر غیور برای درمان، مراجعات اداری، خرید مایحتاج و امور فصلی به مراکز شهری تردد دارند. همچنین، فرزندان بسیاری از این خانوارها به عنوان دانش‌آموز یا دانشجو در شهرها سکونت دارند. منطق طرح جدید بسیار روشن، شفاف و منصفانه است: هر خانوار روستایی یا عشایری که در ایام حضور در شهر، نان خود را از طریق کارت‌خوان‌های هوشمند نانوایی‌های شهری تهیه کند، معادل همان مقدار آرد مصرف‌شده از سهمیه خام روستایی‌اش کسر خواهد شد؛ نه کمتر و نه بیشتر. اگر خانواده‌ای نیازی به خرید شهری نداشته باشد، سهمیه آرد خام خود را دست‌نخورده تحویل می‌گیرد و اگر نیاز خود را از نانوایی شهر تأمین کند، حق نان مصرفی شهروندان دیگر پایمال نشده و بار مالی مضاعفی نیز به شبکه تحمیل نمی‌شود. این مکانیسم دقیق، دست دلالانی را که سهمیه گندم و آرد یارانه ای مناطق محروم را به بهای ناچیز خریداری کرده و در شبکه غیررسمی می‌فروختند، به طور ریشه‌ای کوتاه می‌کند. در عین حال، به روستایی و عشایری که با مشقت در خط مقدم تولید و امنیت غذایی ایستاده‌اند، احساس آسودگی می‌بخشد که حق آنان ضایع نشده و دولت متناسب با نیاز زیستی آنان، راهکارهای منعطف طراحی کرده است. بررسی این دو اقدام نشان می‌دهد که مسئولان و مدیران ارشد استان، مسئله‌شناسی را به بهترین شکل ممکن به تصمیم‌سازی و عمل پیوند زده‌اند. حل معضل صف‌های بنزین و بازگرداندن آرامش به جاده‌ها و معابر، در کنار بستن منافذ فساد در توزیع آرد و نان بدون آسیب به سفره قشر مولد، مصداق بارز خدمتگزاری صادقانه و واقع‌بینانه است. ضمن ارج نهادن به این تدابیر امیدبخش و تقدیر شایسته از تلاش‌های مدیریت عالی استان، دستگاه‌های نظارتی و مجموعه‌های مرتبط اجرایی، امید می‌رود این نگاه بومی‌محور و تصمیم‌گیری بر مدار انصاف و واقعیات میدانی، به الگویی پایدار در تمامی حوزه‌های توسعه‌ای، خدماتی و رفاهی خراسان جنوبی تبدیل شود؛ استانی که مردمانش همواره با قناعت، صبوری و وفاداری، شایسته بهترین و خردورزانه‌ترین تصمیم‌ها بوده‌اند.

(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)