بهروزی فر – خراسان جنوبی را استان ثروت‌های نهفته می‌نامند، سرزمینی که به داشتن ذخایر ارزشمند معدنی از جمله طلا، زغال‌سنگ، بنتونیت، منیزیت، کرومیت، نیکل، سنگ‌های تزئینی، گوهرسنگ‌ها و … مشهور است، در عرصه کشاورزی نیز با محصولات راهبردی زرشک، زعفران، عناب، انار و پسته، جایگاهی ممتاز در کشور دارد و به لحاظ داشتن گیاهان دارویی هم شهره است. این ظرفیت‌های کم‌نظیر در واقع سرمایه‌هایی هستند که می‌توانند موتور محرک توسعه اقتصادی استان باشند، البته زمانی که از مرحله استخراج و تولید اولیه فراتر رفته و وارد زنجیره فرآوری شوند.سال‌هاست که یکی از مهمترین چالش‌های اقتصاد استان، خام‌فروشی و خروج مواد اولیه بدون ایجاد ارزش افزوده می‌باشد، روندی که موجب شده سهم اصلی سود، اشتغال و فناوری نصیب استان‌ها یا حتی کشورهای دیگری شود که صنایع فرآوری را در اختیار دارند. در حالی که ایجاد کارخانه‌های فرآوری در کنار معادن و مزارع، علاوه بر چندین برابر کردن ارزش محصولات، می‌تواند در حالی که ایجاد کارخانه‌های فرآوری در کنار معادن و مزارع، علاوه بر چندین برابر کردن ارزش محصولات، می‌تواند زمینه اشتغال پایدار، افزایش درآمد تولیدکنندگان، رونق صادرات و جلوگیری از مهاجرت نیروی کار را نیز فراهم کند. آینده خراسان جنوبی، بیش از آنکه در استخراج بیشتر نهفته باشد، در فرآوری هوشمندانه داشته‌های ارزشمند آن رقم خواهد خورد، قطعا‌ به همین دلیل است که در ادوار مختلف بر موضوع پرهیز از خام‌فروشی مواد اولیه تأکید شده و در شرایط موجود و با حضور هاشمی نماینده دولت چهاردهم در خراسان جنوبی نیز بیش از گذشته مذموم شمرده شده است.واقعیت این است که در اقتصاد امروز جهان،استخراج و فروش مواد اولیه دیگر هیچ جایی ندارد و آنچه کشورها را در زنجیره ارزش جهانی به جایگاه‌های برتر رسانده، توانایی آنها در تبدیل مواد خام به محصولات با ارزش افزوده بالا است. هر تن ماده معدنی، هر کیلوگرم محصول کشاورزی و هر واحد ماده اولیه، زمانی به ثروت واقعی تبدیل می‌شود که در چرخه‌ای از فرآوری، فناوری و نوآوری قرار گیرد. از همین رو، توسعه صنایع فرآوری، نه یک انتخاب یا ترجیح! بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای اقتصادهای در حال توسعه به شمار می‌رود.تجربه کشورهای موفق نیز همین واقعیت را تأیید می‌کند. برای مثال چین که امروز یکی از بزرگترین قدرت‌های صنعتی جهان است و کالاهای تولیدی آن اقصی نقاط دنیا را تسخیر کرده، بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد نیاز خود( به روایتی ۸۴ درصد) را از سایر کشورها تأمین می‌کند و حتی برای تضمین دسترسی پایدار به این منابع، در معادن و پروژه‌های معدنی کشورهای مختلف سرمایه‌گذاری‌های گسترده انجام داده است، مصداق عینی این مطلب را در همین استان خراسان جنوبی هم می‌توان رؤیت کرد.چین به جای تکیه بر منابع داخلی، مزیت خود را بر فرآوری، تولید صنعتی، فناوری و صادرات محصولات نهایی بنا کرده، محصولاتی که گاه چندین برابر ارزش ماده اولیه برای اقتصاد آن درآمد ایجاد می‌کنند.این الگو، پیامی روشن برای استان‌هایی همچون خراسان جنوبی دارد، در استانی که از یک سو ذخایر ارزشمند معدنی و از طرفی ظرفیت‌های کم‌نظیری در بخش کشاورزی دارد، همچنان بخشی از این سرمایه‌ها به صورت خام یا با حداقل فرآوری از استان خارج می‌شوند. در چنین شرایطی، سود اصلی نصیب مناطقی می‌شود که حلقه‌های بعدی زنجیره تولید را در اختیار دارند.خام‌فروشی، در واقع صادرات فرصت‌های شغلی است. هر واحد فرآوری که در کنار معادن یا مزارع ایجاد می‌شود، علاوه بر افزایش ارزش محصول، زمینه اشتغال پایدار، توسعه فناوری، افزایش درآمد تولید کنندگان  و رونق صنایع وابسته را نیز فراهم می‌کند. به همین دلیل است که بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، حتی اگر منابع طبیعی فراوانی نداشته باشند، با تکیه بر صنایع پایین‌دستی و فرآوری، اقتصاد خود را متحول کرده‌اند.خراسان جنوبی امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین نگاهی نیاز دارد. معادن طلا، زغال‌سنگ، بنتونیت، منیزیت و ده‌ها ماده معدنی دیگر، در کنار محصولاتی همچون زرشک، زعفران، عناب، پسته و گیاهان دارویی، ظرفیت‌هایی هستند که ارزش واقعی آنها تنها در سایه صنایع فرآوری آشکار می‌شود. بسته‌بندی مناسب، فرآوری، تولید محصولات دانش‌بنیان و ورود به بازارهای صادراتی می‌تواند درآمد این محصولات را چندین برابر افزایش دهد.خوشبختانه در ماه‌های اخیر نیز رویکرد مدیریت ارشد استان بر جذب سرمایه‌گذاری در حوزه صنایع فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش متمرکز شده است، رویکردی که اگر با حمایت نظام بانکی، تسهیل صدور مجوزها و حضور فعال بخش خصوصی همراه شود، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه استان ترسیم کند. توسعه واقعی زمانی محقق می‌شود که استان‌ها از فروش مواد خام فاصله بگیرند و به تولیدکننده محصولات نهایی تبدیل شوند. آینده اقتصاد، متعلق به کسانی است که به خلق ارزش روی می آورند، نه صرفاً منابع را استخراج می‌کنند. فرآوری، پلی میان ثروت‌ های خدادادی و رفاه مردم است، پلی که عبور از آن، آینده‌ای پایدارتر برای اقتصاد کشور و خراسان جنوبی رقم خواهد زد.

(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق  ۰۹۱۵۷۲۴۸۲۸۹  ارسال بفرمایید)