دادرس مقدم – در شرایطی که بحران‌های اقتصادی و اجتماعی زندگی مردم را تحت فشار قرار داده است، خراسان جنوبی نمونه‌ای روشن از این واقعیت است که سرمایه اجتماعی و همگرایی مردمی می‌تواند مسیر عبور از سختی‌ها را هموار کند. آنچه در این استان بیش از هر چیز به چشم می‌آید، حضور سازمان‌یافته تشکل‌های اجتماعی و خیریه‌هایی است که در کنار مدیریت استان، بار خدمات‌رسانی به اقشار آسیب‌پذیر را به دوش می‌کشند.بازدید اخیر استاندار از دو مرکز درمانی خیریه در بیرجند، یعنی درمانگاه ولی عصر(عج) و درمانگاه رضوی، بازتابی از همین واقعیت است. درمانگاه ولی عصر(عج) به عنوان اولین مرکز درمانی خیریه بیرجند که از سال ۱۳۶۰ فعالیت می‌کند، با حضور هشت دندانپزشک در دو نوبت صبح و عصر، خدمات تخصصی را با تعرفه خیریه ارائه می‌دهد. در کنار آن، درمانگاه رضوی وابسته به کانون خادمیاران رضوی، با بهره‌گیری از ظرفیت خادمیاران و پزشکان متخصص، خدمات درمانی گسترده‌ای به نیازمندان ارائه می‌کند.اما این تنها بخشی از تصویر بزرگ‌تر است. وجود بیش از ۳۹۹ شورای محله‌محور و ۱۶ کمیته تخصصی، ظرفیتی کم‌نظیر برای پیشبرد برنامه‌های مردم‌محور فراهم کرده است. تجربه نشان داده وقتی نهادهای دولتی و تشکل‌های مردمی هم‌افزا می‌شوند، سرعت و کیفیت پاسخ به نیازهای اجتماعی به شکلی محسوس افزایش می‌یابد. در حوزه سلامت، کانون خادمیاران رضوی نه تنها در قالب درمانگاه تخصصی، بلکه از طریق اردوهای جهادی و اعزام تیم‌های پزشکی به مناطق محروم، شکاف دسترسی به خدمات درمانی را کاهش داده است.حضور گسترده خیرین در پروژه‌های مدرسه‌سازی نیز گواه دیگری بر این همبستگی است؛ آمارها نشان می‌دهد ۹۴ درصد مدارس استان با مشارکت خیرین ساخته شده‌اند. این رقم ریشه در فرهنگی دارد که در آن خدمت به دیگری بخشی از هویت جمعی مردم این خطه محسوب می‌شود. در شرایط بحرانی، تشکل‌های اجتماعی به دلیل ارتباط نزدیک با بدنه جامعه می‌توانند به عنوان سیستم هشدار زودهنگام عمل کنند و پیش از آنکه مشکلی کوچک به بحرانی بزرگ تبدیل شود، نیازها را به گوش مسئولان برسانند. خراسان جنوبی با تکیه بر همین ظرفیت‌ها، توانسته در شاخص رشد مشارکت‌های مردمی به جایگاه سوم کشوری دست یابد. آنچه این استان را متمایز می‌کند، نه فقط محرومیت‌های تاریخی، بلکه توانایی مردم و نهادهای مدنی آن در تبدیل چالش‌ها به فرصت همدلی است. تشکل‌های اجتماعی استان ثابت کرده‌اند می‌توانند بازوی مطمئن دولت در بحران‌ها باشند؛ به شرط آنکه این همگرایی تداوم یابد و از حالت مقطعی به یک الگوی پایدار تبدیل شود.