رمضانی – در خراسان جنوبی، مسکن دیگر صرفاً یک پروژه عمرانی نیست، بلکه شاخصی از امنیت اجتماعی و عدالت فضایی است. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان با تمرکز بر مقاوم‌سازی، طرح‌های هادی، تأمین زمین و تثبیت مالکیت، توسعه را از روستا آغاز کرده؛ مسیری که امروز به آزمونی جدی برای تعادل توسعه در استان تبدیل شده است.
به گزارش آوا، توسعه روستایی و شهری زمانی معنا پیدا می‌کند که از دل برنامه‌ریزی دقیق، قانون‌مدار و مبتنی بر واقعیت‌های اجتماعی و جغرافیایی هر منطقه بیرون بیاید. در استانی مانند خراسان جنوبی که با پراکندگی سکونتگاه‌ها،
مخاطرات طبیعی، بافت‌های تاریخی و نیازهای معیشتی متنوع روبه‌روست، نقش نهادهایی چون بنیاد مسکن انقلاب اسلامی فراتر از ساخت‌وساز صرف تعریف می‌شود. نهادی که از ترسیم نقشه‌های توسعه تا مقاوم‌سازی خانه‌ها، از احیای بافت‌های باارزش تا تأمین زمین و صدور سند مالکیت، نقشی تعیین‌کننده در امنیت، امید و ماندگاری جمعیت ایفا می‌کند. قاسم تنها، مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان جنوبی، در تشریح عملکرد این نهاد، تصویری جامع از اقدامات انجام‌شده و مسیر پیش‌رو ارائه می‌دهد.
طرح هادی؛ ستون فقرات توسعه روستا
به گفته قاسم تنها، یکی از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین وظایف بنیاد مسکن، تهیه و اجرای طرح هادی روستایی است؛ طرحی که به‌مثابه نقشه راه توسعه هر روستا عمل می‌کند.
وی توضیح می‌دهد: در تهیه طرح هادی، ابتدا نقشه‌برداری دقیق، مطالعات اجتماعی و کالبدی انجام می‌شود و در نهایت به نقشه‌ای مصوب می‌رسیم که مبنای همه اقدامات عمرانی، خدمات‌رسانی و حتی کنترل ساخت‌وسازها است.مدیرکل بنیاد مسکن خراسان جنوبی تأکید می‌کند که طرح هادی، محدوده قانونی روستا و کاربری‌های واقعی آن را مشخص می‌سازد؛ به‌گونه‌ای که دستگاه‌های خدمات‌رسان مانند آب، برق و گاز تنها در این چارچوب مجاز به فعالیت هستند. به گفته وی، این موضوع نقش مهمی در جلوگیری از ساخت‌وسازهای غیرمجاز، حفظ اراضی و رعایت قانون دارد.
پوشش صددرصدی
طرح‌های هادی در استان
تنها با اشاره به وضعیت استان می‌گوید: خراسان جنوبی دارای ۹۱۸ روستای مشمول طرح هادی است که خوشبختانه تهیه طرح برای تمام این روستاها به‌طور کامل انجام شده است.وی ادامه می‌دهد: علاوه بر این، برای ۲۹۷ روستای زیر ۲۰ خانوار نیز طرح تهیه شده تا این روستاها هم برای دریافت خدمات، مسیر مشخص و قانونی داشته باشند.
به گفته مدیرکل بنیاد مسکن، طرح‌های هادی دارای افق ۱۰ ساله هستند و پس از پایان این دوره، باید بازنگری شوند. در همین راستا، تاکنون ۴۵۷ طرح هادی در سطح استان بازنگری شده است؛ اقدامی که نشان‌دهنده توجه به تغییر نیازها و تحولات جمعیتی و اقتصادی روستاها است.
اجرای طرح هادی؛ بهبود کالبد
و کیفیت زندگی
اما طرح هادی زمانی اثرگذار می‌شود که وارد مرحله اجرا شود؛ تنها در این باره می‌گوید: اجرای طرح هادی صرفاً اجرای چند پروژه عمرانی نیست، بلکه اقدامی برای افزایش کیفیت زندگی، ارتقای شاخص‌های بهداشتی و ایجاد امید در روستاها است.
وی از اجرای پروژه‌هایی مانند جدول‌گذاری، سنگ‌فرش، آسفالت معابر، بهسازی محیط، احداث پارک، فضاهای عمومی و حتی پل‌سازی در محدوده روستاها خبر می‌دهد و می‌افزاید: این اقدامات باعث می‌شود روستاها از نظر کالبدی سامان پیدا کنند و محیط زندگی سالم‌تر و ایمن‌تری شکل بگیرد.
به گفته تنها، از مجموع ۹۱۸ روستای استان، ۷۶۸ روستا وارد مرحله اجرای طرح هادی شده‌اند؛ همچنین شاخص اجرای طرح هادی در کشور به‌طور متوسط ۷۲ درصد است، اما این شاخص در خراسان جنوبی به ۸۳.۶ درصد رسیده که حدود ۱۱ درصد بالاتر از میانگین کشوری است.
مقاوم‌سازی مسکن؛ اولویت
در استانی زلزله‌خیز
مدیرکل بنیاد مسکن خراسان جنوبی با اشاره به قرار گرفتن استان بر روی گسل‌های فعال، مقاوم‌سازی مسکن روستایی را یکی از اولویت‌های جدی بنیاد مسکن می‌داند و بیان می‌کند: تجربه زلزله‌های گذشته در مناطقی مانند طبس و زیرکوه نشان داده که بی‌توجهی به ایمنی مسکن، می‌تواند خسارات جانی و مالی سنگینی به‌همراه داشته باشد.بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، تعداد ۸۸ هزار و ۸۳۵ واحد مسکونی روستایی در استان شناسایی شده که تاکنون ۵۵ هزار و ۲۷۴ واحد، معادل ۶۳ درصد، مقاوم‌سازی شده‌اند؛ این در حالی است که میانگین کشوری مقاوم‌سازی حدود ۵۶ درصد است.تنها اضافه می‌کند: در برخی شهرستان‌های پرخطر استان، شاخص مقاوم‌سازی به بیش از ۹۵ درصد رسیده است؛ چراکه مردم این مناطق، خطر زلزله را به‌طور عینی تجربه کرده‌اند و استقبال بیشتری از تسهیلات نشان داده‌اند.
تسهیلات کم‌بهره برای حفظ جان مردم
وی از پرداخت تسهیلات ویژه مقاوم‌سازی خبر می‌دهد و می‌گوید: در حال حاضر، بنیاد مسکن تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۲۰ ساله و کارمزد ۵ درصد برای مقاوم‌سازی مسکن روستایی پرداخت می‌کند؛ تسهیلاتی که در مقایسه با نرخ‌های متداول بانکی، بسیار کم‌بهره است.به گفته تنها، هدف از این حمایت‌ها، کاهش تلفات جانی و افزایش تاب‌آوری سکونتگاه‌ها در برابر حوادث طبیعی است.
حفظ بافت‌های باارزش روستایی
مدیرکل بنیاد مسکن خراسان جنوبی، بهسازی و احیای بافت‌های باارزش را از دیگر اقدامات مهم این نهاد دانسته و اظهار می‌کند: برخی روستاهای استان دارای بافت‌هایی با ارزش تاریخی و معماری هستند که باید حفظ شوند.
وی از اجرای پروژه‌های بهسازی در ۹ روستای شاخص از جمله فورگ درمیان، نایبند طبس، چنشت سربیشه و پیرحاجات خبر می‌دهد و تأکید می‌کند: هدف، حفظ هویت روستاها در کنار ارتقای کیفیت زندگی ساکنان است.
تأمین زمین و صدور سند مالکیت
تنها، تأمین زمین را از دیگر وظایف بنیاد مسکن معرفی می‌کند و تصریح می‌کند: بر اساس مطالعات طرح هادی، نیازهای مسکونی، خدماتی و اشتغال هر روستا مشخص می‌شود و زمین متناسب با آن تأمین و واگذار می‌گردد.به گفته وی، از ابتدای فعالیت بنیاد مسکن در استان، ۹ هزار و ۹۴۲ هکتار زمین تأمین و به ۳۵ هزار و ۱۶۶ خانوار واگذار شده است.در حوزه اسناد مالکیت نیز، تاکنون ۹۰ هزار و ۲۲۰ جلد سند در استان صادر شده که نقش مهمی در تثبیت مالکیت، کاهش اختلافات حقوقی، افزایش ارزش املاک و امکان استفاده از سند به‌عنوان وثیقه بانکی دارد.
نقش بنیاد مسکن در نهضت ملی مسکن
مدیرکل بنیاد مسکن خراسان جنوبی با اشاره به اجرای نهضت ملی مسکن می‌گوید: بر اساس تفاهم‌نامه با وزارت راه و شهرسازی، اجرای طرح در شهرهای زیر ۱۰۰ هزار نفر به بنیاد مسکن واگذار شده و در حال حاضر در ۳۱ شهر استان در حال انجام است.وی از ثبت‌نام بیش از ۲۱ هزار متقاضی، واگذاری زمین به بیش از ۲۰ هزار نفر و پیشرفت قابل توجه واحدها در مراحل مختلف ساخت خبر می‌دهد و این اقدامات را نشانه نقش‌آفرینی جدی بنیاد مسکن در تأمین مسکن اقشار مختلف می‌داند.
