دادرس مقدم- حذف ارز ترجیحی، شمشیر دولبه‌ای است که قرار بود اقتصاد را از رانت و فساد
پاک کند، اما در عمل، موجی از نوسان و اضطراب را بر پیکره بازارها وارد ساخته است
یکی از اولین و ملموس‌ترین نشانه‌های این تحول، ناپدید شدن ناگهانی «روغن» از قفسه‌های فروشگاه‌ها بود؛ کالایی اساسی که اکنون به نمادی از شکنندگی زنجیره تأمین و سرعت انتقال شایعات در عصر اطلاعات تبدیل شده است. این مطلب نه تنها به دنبال ریشه‌یابی این کمبود است، بلکه نگاهی انتقادی به نحوه واکنش ما در برابر اخبار می‌اندازد. اگرچه هدف دولت از حذف ارز ترجیحی، ساماندهی یارانه‌ها و جلوگیری از قاچاق کالا بود، اما فقدان یک دوره گذار نرم و شفاف، به مردم این سیگنال را داد که زمان پیش خرید و انبار کردن کالا فرا رسیده است. در این میان، روغن خوراکی به دلیل قیمت واحد پایین و اهمیت حیاتی در سبد مصرفی خانوار، به هدفی ایده‌آل برای موجی از خریدهای هیجانی تبدیل شد؛ خریدهایی که نه بر اساس نیاز واقعی، بلکه بر مبنای ترس از افزایش آتی قیمت‌ها شکل گرفت. اینجاست که باید صریح بود: بخشی از التهاب فعلی، محصول سیاست‌گذاری است، اما بخش بزرگ‌تر آن، محصول خودداری از عقلانیت در سوی مصرف‌کننده. انبار کردن ۱۰ بطری روغن توسط خانواده‌ای که مصرف ماهانه‌اش دو عدد است، نه تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه عملاً با خالی کردن قفسه، مشکل کمبود را برای همسایه‌ای که نیازش فوری است، خلق می‌کند. خریدهای هیجانی، موتور تورم انتظاری است و دولت را در برابر موج گرانی‌های آینده تحت فشار مضاعف قرار می‌دهد. با این حال، نمی‌توانیم از حق طبیعی مردم در نگرانی سخن نگوییم. وقتی معیشت زیر فشار تورم‌های چند ساله کمر خم کرده و هر حقوق دریافتی، ارزش خود را روزانه از دست می‌دهد، ترس از نایاب شدن اقلام اساسی، واکنشی غریزی و قابل درک است. دولت باید بداند که وقتی قدرت خرید مردم این‌قدر پایین می‌آید، هر خبر ناخوشایندی می‌تواند به قحطی مصنوعی دامن بزند، زیرا هزینه مدیریت هیجانات از هزینه تأمین کالا گاهی بیشتر می‌شود. در میان این هیاهوی ملی، نگاهی به وضعیت تولید در خراسان جنوبی، کورسوی امیدی را روشن می‌سازد. این استان که اغلب در سایه استان‌های بزرگ‌تر قرار می‌گیرد، در حوزه تولید مرغ و تخم مرغ، ظرفیتی فراتر از نیاز مصرف داخلی خود را به اثبات رسانده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که در روزهای اخیر، تولیدکنندگان استان بیش از چهار تا پنج برابر نیاز روزانه استان، مرغ و تخم مرغ به بازار عرضه کرده‌اند؛ ظرفیتی که می‌تواند خیال مردم را راحت سازد. اما اینجاست که پارادوکس ما آشکار می‌شود: اگر تولید به مراتب بیشتر از نیاز است، چرا مردم همچنان به دنبال انبار کردن آن هستند؟ پاسخ همان است: بی‌اعتمادی تاریخی به پایداری شرایط و ترس از فردایی که در آن، قیمت‌ها به شکل تصاعدی افزایش یابد. این شرایط نشان می‌دهد که کنترل صرفاً بر تولید کافی نیست؛ باید اعتماد عمومی به ثبات مدیریت کلان اقتصادی نیز جلب شود. در این بزنگاه، عملکرد مدیریت استان خراسان جنوبی در حوزه کنترل تورم، شایسته توجه و تقدیر است. تجربه یک سال گذشته نشان داده است که تیم‌ اقتصادی استان، اغلب با چابکی بیشتری نسبت به نرم کشوری عمل کرده‌اند. این توانایی در تنظیم بازار در مقیاس منطقه‌ای، این امید را زنده نگه می‌دارد که اگرچه فشار اقتصادی بر دوش مردم سنگین است، اما به یمن تدابیر هوشمندانه، مردم خراسان جنوبی باید کمتر از سایر نقاط کشور تحت فشار گرانی‌های ناخواسته قرار گیرند. با این حال، این عملکرد بهتر، نباید موجب خود‌فریبی شود. مسئولین باید با شفافیت بی‌سابقه، جزئیات مربوط به تخصیص ارز، میزان موجودی استراتژیک و زمان‌بندی ورود کالاهای اساسی (مانند روغن) به بازار را اعلام کنند. کتمان کمبود روغن در زمان آشفتگی، به جای آرامش‌بخشی، تنها خوراک لازم برای شایعه‌پراکنان را فراهم می‌آورد. هیچ اقتصادی در شرایط بحرانی بدون اتحاد سه رکن اصلی دولت، تولیدکننده و مصرف‌کننده پیروز نخواهد شد. این نکته حیاتی است که در روزهای اخیر، شاهد بودیم که بخش بزرگی از تولیدکنندگان استان، با درک شرایط، از انگیزه سودجویی کوتاه‌مدت پرهیز کرده و پشت دولت و مردم را در این بزنگاه خالی نکردند. این تعامل سازنده میان تیم اقتصادی استان و بخش تولید، نشان داد که وقتی اعتماد متقابل وجود دارد، ذخایر استراتژیک و قدرت تولید، به درستی در خدمت آرامش عمومی قرار می‌گیرد. وظیفه مردم نیز در این میان، سنگین است. دیگر نمی‌توان با بهانه نگرانی، الگوی مصرف را به یک انبارداری غیرضروری تبدیل کرد. باید به ظرفیت‌های تولید داخلی و تلاش‌های مدیران محلی اعتماد کرد و مصرف را تنها بر مبنای نیاز واقعی و منطقی تنظیم نمود. این خردمندی، بالاترین کمک به دولت در مهار تورم خواهد بود. عبور از این مسیر پرپیچ‌وخم اقتصادی، نیازمند همکاری جمعی است. این بحران کوتاه‌مدت، فرصتی است تا بفهمیم مدیریت موفق، نه فقط در تولید، بلکه در مدیریت انتظارات و رفتار اجتماعی نهفته است. دولت باید با قاطعیت، التهاب‌سازان را مدیریت کند و مردم باید با مسئولیت‌پذیری، از تبدیل نگرانی‌های مشروع به خریدهای مخرب خودداری نمایند. اگر همراهی شکل نگیرد، چرخه معیوب تکرار خواهد شد: دولت سیاست جدیدی اعمال می‌کند، بازار واکنش هیجانی نشان می‌دهد، کمبود مصنوعی ایجاد می‌شود، و در نهایت، مردم آسیب می‌بینند. مطالبه‌گری از دولت برای اصلاح ساختاری ضروری است، اما این مطالبه‌گری باید با رفتار مسئولانه در بازار همراه باشد تا از شلیک به پای خود جلوگیری کنیم. در پایان، این یادداشت ندایی است برای اتحاد. تولیدکننده باید به تعهدات خود در قبال سفره مردم پایبند باشد، دولت باید با مدیریت هوشمندانه و شفاف، اعتماد از دست رفته را بازسازی کند، و مردم باید با خویشتن‌داری و تفکیک نیاز واقعی از ترس، بازی سفته‌بازان را بر هم زنند. تنها با این هم‌افزایی است که می‌توان از این گذرگاه دشوار عبور کرد و خراسان جنوبی را به استانی نمونه در پایداری اقتصادی تبدیل نمود.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)