مهدی آبادی – چند روز پیش، در جلسه ستاد خدمات سفر، به نقل از سردار شجاعی‌نسب فرمانده کل انتظامی استان آماری ارائه شد که نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد؛ افزایش حدود ۲۰ درصدی تصادفات خسارتی و جرحی استان در ۹ ماه گذشته. عددی که پشت آن ده‌ها خانواده داغدار، صدها مصدوم، میلیاردها تومان خسارت و انبوهی حسرت و تأسف نهفته است. آماری که نه صرفاً یک گزارش اداری، بلکه زنگ خطری جدی برای جامعه، مسئولان و همه کسانی است که به نوعی با مقوله ایمنی راه‌ها سر و کار دارند. هم‌زمان با مرور اخبار و تجزیه و تحلیل تصادفات اخیر، به‌ویژه تصادف‌های محورهای منتهی به بیرجند که متأسفانه منجر به جان‌باختن چند تن از هم‌استانی‌های عزیزمان شد، در همان روز در کانال‌های خبری نیز خبر وقوع تصادف در دو محور دیگر استان منتشر شد. تکرار این خبرها آدم را ناخودآگاه به این پرسش می‌رساند که چرا با وجود هشدارها، توصیه‌ها و وعده‌ها، وضعیت ایمنی جاده‌ها و فرهنگ رانندگی ما تغییر محسوسی نمی‌کند؟ سال‌هاست که در موسم سفر، مناسبت‌ها و حتی جلسات رسمی، بر دو کلیدواژه تأکید می‌شود: «ایمن‌سازی جاده‌ها» و «ارتقای فرهنگ رانندگی». جاده‌ها را که می‌شناسیم؛ مسیرهای طولانی، تک‌بانده، پرحادثه، با عرض کم و نقاط حادثه‌خیز فراوان. روشن است که محدودیت‌های مالی، اعتباری و کشوری بودن بسیاری از محورهای مواصلاتی استان باعث شده روند دوبانده‌سازی و اصلاح این مسیرها با کندی پیش برود. این واقعیتی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت یا تنها با انتقادهای شعاری حل کرد. اما آیا همه مسئله فقط به جاده ختم می‌شود؟ پاسخ صادقانه این است: خیر. اگر جاده را به‌عنوان یکی از اضلاع مثلث تصادف در نظر بگیریم، ضلع دیگر «انسان» است؛ راننده‌ای که گاهی با سرعت غیرمجاز، سبقت‌های بی‌مورد، خستگی، خواب‌آلودگی، استفاده از تلفن همراه و بی‌توجهی به قوانین، عملاً جان خود و دیگران را به بازی می‌گیرد. بسیاری از تصادفات روزمره استان، نه به‌دلیل نقص فنی یا شرایط خاص جغرافیایی، بلکه به‌واسطه بی‌مبالاتی رانندگان رخ می‌دهد؛ رانندگانی که حاضر نیستند چند دقیقه دیرتر برسند اما سالم به مقصد برسند. نکته تأسف‌بار اینجاست که آسیب این رفتارها فقط متوجه خود راننده متخلف نیست. خانواده‌ای که به قصد سفر یا کار راهی جاده شده، عابری که هیچ نقشی در آن رفتار پرخطر ندارد، یا خودرویی که در مسیر قانونی حرکت می‌کند، قربانی همین بی‌احتیاطی‌ها می‌شود. پرسش اینجاست: آیا صرف توصیه اخلاقی و فرهنگی کافی است؟ تجربه نشان داده خیر. در این میان، نقش نظارت و اجرای قانون نیز نباید مغفول بماند. برخورد قاطع، مستمر و بدون اغماض با تخلفات حادثه‌ساز، یکی از مؤثرترین ابزارها برای کاهش تصادفات است. نه برخورد مقطعی و مناسبتی، بلکه نظارتی هوشمند، دائمی و عادلانه که راننده متخلف بداند هزینه خطای او واقعی و بازدارنده است. دوربین‌های ثبت تخلف، حضور میدانی پلیس و اصلاح نقاط حادثه‌خیز باید مکمل یکدیگر باشند، نه جایگزین هم. از سوی دیگر، آموزش عمومی و مداوم فرهنگ رانندگی هنوز آن‌طور که باید جدی گرفته نشده است. آموزش‌های کوتاه‌مدت و مقطعی، بدون تداوم و هدف‌گذاری مشخص، اثرگذاری محدودی دارد. رسانه‌ها در این بخش می‌توانند نقشی فراتر از بازنشر آمار ایفا کنند؛ روایت جان‌های از دست رفته، گفت‌وگو با مصدومان، تحلیل علل تصادفات و مطالبه‌گری از دستگاه‌های مسئول، می‌تواند افکار عمومی را حساس‌تر و مسئولان را پاسخگوتر کند. به‌عنوان یک رسانه، نمی‌توان نسبت به تکرار این چرخه تلخ بی‌تفاوت بود. افزایش تصادفات، خبر عادی نیست؛ زخم کهنه‌ای است که هر بار با یک سانحه تازه سر باز می‌کند. تا زمانی که سهم هرکدام از اضلاع این بحران ـ جاده، خودرو و انسان ـ به‌درستی دیده و برای آن برنامه عملیاتی تدوین نشود، نباید انتظار معجزه داشت. تصادف، فقط یک حادثه نیست؛ نتیجه زنجیره‌ای از بی‌توجهی‌هاست. اگر قرار است این آمار ۲۰ درصدی کاهش یابد، باید از خودمان شروع کنیم، از مسئولان مطالبه کنیم و اجازه ندهیم جان هم‌استانی‌هایمان در جاده‌ها به یک عدد در گزارش‌های رسمی تبدیل شود. (لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)