دادرس مقدم – تصویری که آمار رسمی از بازار کار ارائه می‌دهد، در نگاه نخست آرام و حتی امیدوارکننده به نظر می‌رسد؛ نرخ بیکاری در زمستان ۱۴۰۴ گویی حکایت از ثبات نسبی اشتغال دارد. اما وقتی لایه‌های این آمار کنار زده می‌شود، پرسش‌های جدی درباره واقعیت وضعیت اشتغال در کشور شکل می‌گیرد. چگونه ممکن است در فصلی که اقتصاد با قطعی گسترده اینترنت، تنش‌های داخلی و حتی درگیری نظامی روبه‌رو بوده، بازار کار چنین آرام به نظر برسد؟ همین پرسش‌هاست که بسیاری از تحلیلگران اقتصادی را نسبت به روایت رسمی از اشتغال دچار تردید کرده است.یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این شکاف، کاهش نرخ مشارکت اقتصادی است. در زمستان گذشته از بیش از ۶۶ میلیون نفر جمعیت در سن کار، تنها حدود ۲۶ میلیون نفر در بازار کار حضور داشته‌اند؛ یعنی بخش بزرگی از جمعیت عملاً از چرخه جست‌وجوی کار کنار رفته‌اند. در چنین شرایطی کاهش نرخ بیکاری لزوماً به معنای ایجاد شغل نیست، بلکه می‌تواند نتیجه خروج ناامیدان از بازار کار باشد؛ کسانی که دیگر نه شاغل‌اند و نه حتی در آمار بیکاران دیده می‌شوند.در کنار این مسئله، تغییر ترکیب اشتغال نیز نشانه دیگری از شکنندگی بازار کار است. آمارها نشان می‌دهد اشتغال زنان کاهش یافته و بخشی از فرصت‌های شغلی به مردان منتقل شده است؛ روندی که در دوره‌های بحران اقتصادی یا نااطمینانی اجتماعی بارها تکرار شده است. در چنین شرایطی نخستین قربانیان بازار کار، مشاغل ناپایدارتر و به‌ویژه فرصت‌های شغلی زنان هستند؛ اتفاقی که می‌تواند شکاف‌های اجتماعی و اقتصادی را عمیق‌تر کند.از سوی دیگر، کیفیت اشتغال نیز در حال تغییر است. سهم بخش خدمات از بازار کار بیش از نیمی از کل اشتغال کشور را دربر گرفته، در حالی که مشاغل صنعتی ـ که معمولاً پایدارتر و مولدترند ـ روندی کاهشی داشته‌اند. رشد مشاغلی مانند خرده‌فروشی، واسطه‌گری یا فعالیت‌های حمل‌ونقل اینترنتی هرچند به تأمین معیشت کمک می‌کند، اما جایگزین مناسبی برای اشتغال پایدار صنعتی نیست و بیشتر نشانه‌ای از تغییر ساختار بازار کار به سمت مشاغل کم‌دوام است.در نهایت باید پذیرفت که بازار کار ایران در آستانه دوره‌ای پیچیده‌تر قرار دارد. آثار جنگ، آسیب دیدن برخی بنگاه‌های صنعتی و فشارهای اقتصاد کلان می‌تواند در ماه‌ها و حتی سال‌های آینده خود را در قالب بیکاری بیشتر نشان دهد. اگر سیاست‌گذاری اقتصادی نتواند همزمان بر حفظ اشتغال موجود و تقویت مشاغل مولد تمرکز کند، آنچه امروز در آمارها به شکل ثبات دیده می‌شود، ممکن است فردا به صورت بحرانی عمیق‌تر در بازار کار نمایان شود.