کاری – در میان ویترین‌های پر از عروسک‌های رنگارنگ و بومی که هرکدام قصه‌ای از زندگی، سنت و خاطره را در خود دارند، گوشه‌ای خاص در موزه عروسک بیرجند توجه هر بازدیدکننده‌ای را به خود جلب می‌کند؛ جایی که چهره‌هایی ماندگار از بزرگان علم خراسان جنوبی در قالب پیکره‌هایی ظریف و پرجزئیات جان گرفته‌اند. این بخش از موزه، گویی پنجره‌ای است به تاریخ علمی این سرزمین، جایی که کودکان و بزرگسالان می‌توانند با کسانی که پایه‌های علم و دانش منطقه را بنا کردند، آشنا شوند و ارتباطی عمیق‌تر با میراث فرهنگی خود برقرار کنند.فاطمه عبدالرزاق‌نژاد، بانویی هنرمند و فرهنگی که نزدیک به دو سال است در این موزه فعالیت می‌کند، نقش کلیدی در خلق این فضای تازه داشته است. او که مدیریت کافه سنتی مجموعه را نیز بر عهده دارد، با عشق و دقت توانسته است ارتباطی زیبا میان هنر، فرهنگ و علم برقرار کند؛ از منوی کافه که با الهام از سنت‌های بومی و طعم‌های اصیل منطقه طراحی شده تا پیکره‌های مشاهیر علمی که به زندگی در آمده‌اند.
چهره‌هایی از جنس دانش و افتخار
در یکی از بخش‌های موزه، چهار پیکره‌ی دست‌ساز و دقیق، توجه هر بیننده‌ای را جلب می‌کنند. این پیکره‌ها تنها تقلیدی ساده از چهره‌های علمی نیستند، بلکه بازنمایی شخصیت، ویژگی‌ها و دستاوردهای آنان هستند. فاطمه عبدالرزاق‌نژاد درباره این مجموعه می‌گوید:«می‌خواستم کودکان و حتی بزرگ‌ترها فقط اسامی بزرگان را نشنوند، بلکه آن‌ها را ببینند، بشناسند و با افتخار درباره‌شان حرف بزنند. این چهره‌ها نماینده علم و دانش این دیارند که حقشان است در خاطره مردم زنده بمانند.»وی با بیان اینکه چهار پیکره‌ی ارزشمند در این بخش وجود دارد که هرکدام قصه‌ی خودش را دارد، ادامه می دهد: استاد مهدی بلالی مود، پدر علم سم‌شناسی ایران، که سال‌ها تلاش کرد تا دانش سم‌شناسی در کشور نهادینه شود؛ استاد کاظم معتمدنژاد، پدر علم ارتباطات ایران، که روزنامه نگاری و سواد رسانه و ارتباطات را توسعه بخشید؛ و استاد غلامحسین شکوهی، معلمی که بنیان‌گذار آموزش نوین و تعلیم و تربیت بود؛ خاطر نشان می کند: استاد محمد حسن گنجی، پایه‌گذار علم هواشناسی و جغرافیای نوین ایران، که آسمان و زمین را برای ایرانیان معنا بخشید.
موزه؛ کلاس درسی بی‌کلام و تاثیرگذار
موزه عروسک بیرجند، فراتر از یک نمایشگاه صرف، به کلاس درسی زنده و بی‌کلام تبدیل شده است. کودکان و بزرگسالان که جلوی این پیکره‌ها می‌ایستند، نه تنها عکس می‌گیرند، بلکه کنجکاو می‌شوند، سوال می‌پرسند و درباره دستاوردهای این بزرگان با خانواده‌شان صحبت می‌کنند.عبدالرزاق‌نژاد می‌گوید: وقتی بچه‌ها کنار این مجسمه‌ها ایستاده‌اند و اسم‌ها را تکرار می‌کنند، می‌بینم که کار ما ثمر داده است. این لحظه‌ها همان فرصتی‌ست که باید استفاده کنیم تا نسل بعدی با افتخار و احترام با میراث علمی‌اش زندگی کند. عبدالرزاق‌نژاد با بیان اینکه هر پیکره با دقتی چشمگیر طراحی شده؛ از نگاه عمیق و متفکرانه گرفته تا حالت آرام و پرصلابت، هر یک پیامی از دانش، سخت‌کوشی و تعهد را منتقل می‌کند، ادامه می دهد: حتی اشیایی که در کنار این پیکره‌ها قرار گرفته‌اند، نماد ویژگی‌های علمی آن‌ها هستند و به بازدیدکنندگان کمک می‌کنند تا بهتر با شخصیت هر استاد آشنا شوند.
رویای ادامه؛ تکمیل مجموعه مشاهیر
این پروژه هنوز به پایان نرسیده است . عبدالرزاق‌نژاد از برنامه‌های آینده صحبت می‌کند:«می‌خواهم چهره‌هایی چون خانم آمنه سیاری، مدیر موزه و همچنین اعضای پروژه محیط زیستی «ترسیب کربن» را نیز به مجموعه اضافه کنیم. این افراد گمنام‌ترین قهرمانان منطقه هستند که در راه حفظ محیط زیست و توسعه فرهنگی خراسان جنوبی زحمت کشیده‌اند.»او باور دارد که ثبت و به نمایش گذاشتن این چهره‌ها نه تنها احترام به زحمات آنان است، بلکه انگیزه‌ای برای دیگران خواهد بود.
هنر در خدمت فرهنگ؛ از کافه تا قصه
در کنار فعالیت‌های هنری در بخش مجسمه سازی، فاطمه عبدالرزاق‌نژاد مدیریت کافه موزه را بر عهده دارد که خود بخشی از تجربه فرهنگی بازدیدکنندگان است. وی با تاکید بر اینکه منوی کافه با دقت و الهام از سنت‌های بومی منطقه طراحی شده است؛ ادامه می دهد: دمنوش‌هایی به نام روستاهای خراسان جنوبی مانند تاجمیر، چنشت، ماژان و گزیک که هرکدام طعم و عطر خاص خود را دارند. شیرینی‌های سنتی نیز از جمله نان لوله و شیرینی روورکرده، خاطرات شیرین گذشته را زنده می‌کند و در کمتر جایی یافت می‌شود.
او همچنین کارگاه‌های کتاب‌خوانی و قصه‌گویی برای کودکان برگزار می‌کند، با هدف آشنایی بیشتر نسل جدید با آداب، سنن و فرهنگ بومی. پروژه برند‌سازی عروسک «دوتوک» نیز یکی از تلاش‌های دیگر اوست؛ شخصیتی که در صنایع دستی، پارچه‌ها و ظروف شهر حضور دارد و تلاش می‌کند به نمادی فرهنگی و دوست‌داشتنی برای بیرجند تبدیل شود.
وقتی تاریخ و علم
به زندگی امروز نزدیک می‌شوند
وی تاکید می کند: پیکره‌های مشاهیر علم در موزه عروسک بیرجند بیش از آنکه صرفاً مجسمه باشند، چراغ راهی برای نسل‌های آینده‌اند. عبدالرزاق‌نژاد با دستان هنرمند و قلبی پرشور، پیوندی زنده میان گذشته، حال و آینده ساخته است؛ پیوندی که در آن علم، فرهنگ و هنر دست در دست هم داده‌اند تا هویتی اصیل و زنده بسازند. در این موزه، هر کودک و هر بزرگسالی یاد می‌گیرد که افتخار به ریشه‌ها، پلی‌ست به سوی فردایی روشن‌تر.
