خاتونی – بازار لوازم دیجیتال و خانگی خراسان جنوبی این روزها حال‌وهوایی متفاوت از گذشته دارد؛ جایی که بسیاری
از فروشندگان، نخستین پاسخشان به سؤال درباره وضعیت بازار، جمله‌ای ثابت
است: «مردم توان خرید ندارند». برخلاف
رفت‌وآمدهای معمول شهری، پاساژها و مراکز فروش دیجیتال در مرکز استان خلوت و بی‌رمق شده‌اند و تابلوهای خرید اقساطی یا معاوضه دستگاه‌های کارکرده، تصویر تازه‌ای از شرایط بازار ترسیم می‌کند. در گفت‌وگو با فعالان این حوزه روشن می‌شود که طی ماه‌های اخیر خرید گوشی‌های دست دوم در استان افزایش یافته و اولویت بسیاری از خانواده‌ها تغییر کرده است. در شرایطی که هزینه‌های ضروری مانند خوراک، اجاره و درمان سهم اصلی درآمد خانوار را می‌بلعد، خرید گوشی یا لپ‌تاپ جدید از فهرست اولویت‌ها خارج شده و جای خود را به تعمیر دستگاه‌های موجود داده است.فروشندگان می‌گویند بعد
از تشدید نوسانات ارزی، قیمت گوشی‌های
میان‌رده و حتی پایین‌رده نیز افزایش داشته
و فاصله خرید برای قشر متوسط و کم‌درآمد بیش از گذشته شده است. همین
موضوع باعث شده مردم تا لحظه آخر دستگاه خود را تعمیر کنند و زمانی سراغ خرید بروند که دیگر امکان استفاده از گوشی قبلی وجود نداشته باشد.
بازار تعمیرات؛ ناجی یا نشانه بحران؟
بازار تعمیرات در خراسان جنوبی برخلاف
فروش موبایل، روزهای شلوغ‌تری را تجربه می‌کند. تعمیرکاران معتقدند هزینه
بالای واردات قطعات و افزایش قیمت ال‌سی‌دی‌ها موجب شده بسیاری از
تعمیرها گران تمام شود و برخی مشتریان
مجبور شوند به قطعات غیراصلی یا تعمیرهای محدود بسنده کنند. با این حال، تعمیر همچنان گزینه اول بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان است.در برخی
موارد هزینه تعمیر یک گوشی کارکرده به ۷۰ درصد قیمت خود دستگاه می‌رسد،
اما همچنان خرید یک گوشی جدید برای بسیاری قابل دسترس نیست. این وضعیت سبب شده بازار دستگاه‌های کارکرده میان‌رده در استان رونق بیشتری پیدا کند و فروشندگان بخش عمده معاملات خود را روی کالاهای دست دوم انجام دهند
در کنار موبایل، کاهش قدرت خرید مردم موجب افت فروش لوازم جانبی نیز شده است. فروشندگان از کاهش چشمگیر فروش ساعت‌های هوشمند، هندزفری‌های اصلی و سایر تجهیزات جانبی خبر می‌دهند و می‌گویند افزایش قیمت‌ها سبب شده حتی کالاهای رده پایین هم مشتری سابق را نداشته باشد.
اقساط؛ نسخه نجات یا تنگنای تازه؟
در بازار دیجیتال خراسان جنوبی، خرید اقساطی به روشی رایج تبدیل شده است. بسیاری از فروشگاه‌ها برای حفظ مشتری ناچار به ارائه طرح‌های قسطی شده‌اند اما سخت‌گیری‌های مالی و تضامین سنگین، برخی خریداران را از همین گزینه نیز محروم کرده است. با این وجود، گزارش‌ها نشان می‌دهد خرید اقساطی در پلتفرم‌های آنلاین مرتبط با استان نیز رشد قابل‌توجهی داشته است.فروشندگان می‌گویند بیشتر خریداران ابتدا درباره شرایط اقساط سؤال می‌کنند و در صورتی که امکان پرداخت اقساطی
نباشد، از خرید منصرف می‌شوند. این موضوع باعث شده فروش لپ‌تاپ‌های نو کاهش و تقاضا برای مدل‌های دست دوم افزایش یابد.
در حال حاضر بسیاری از خریداران ترجیح
می‌دهند به‌جای خرید دستگاه‌های رده‌بالا،
سراغ مدل‌های اقتصادی بروند که امکان خرید اقساطی یا کارکرده آنها فراهم باشد. این تغییر رفتار مصرف‌کننده ساختار بازار دیجیتال استان را به‌طور محسوسی دگرگون کرده است.
لپ‌تاپ‌های دست دوم؛
بازیگر اصلی بازار
بازار لپ‌تاپ در خراسان جنوبی بیش از هر
زمان دیگری به سمت دست دوم و اقساطی حرکت کرده است. فروشندگان می‌گویند تقاضا برای لپ‌تاپ‌های نو به شدت کاهش یافته و مردم به دنبال مدل‌هایی هستند که نیازهای حداقلی آنها را پاسخ دهد، نه اینکه هزینه سنگینی بر دوششان بگذارد.
در مراکز فروش دیجیتال استان، مغازه‌هایی
که امکان خرید قسطی ارائه می‌دهند، مشتری بیشتری دارند و فروشندگان می‌گویند حداقل نیمی از فروش روزانه آنها مربوط به کالاهای کارکرده است. در بسیاری از روزها، فروش لپ‌تاپ نو حتی به صفر نزدیک می‌شود و تنها تقاضای واقعی و ضروری باقی می‌ماند.
فروشندگان از سخت‌تر شدن شرایط کسب‌وکار گلایه دارند و معتقدند اگر روند اقتصادی به همین شکل ادامه پیدا کند، بسیاری از واحدهای تجاری توان پرداخت اجاره را نخواهند داشت و احتمال تعطیلی یا تخلیه برخی فروشگاه‌ها وجود دارد.
آینده بازار دیجیتال استان؛
در انتظار تصمیم‌های اقتصادی
با گذشت سه ماه از تشدید فشارهای
اقتصادی، نشانه‌ای از بهبود محسوس دیده
نمی‌شود. فعالان بازار دیجیتال معتقدند کاهش قدرت خرید مردم در بلندمدت
می‌تواند منجر به رکود شدید، کاهش گردش
مالی و حتی خروج تدریجی کسب‌وکارهای
دیجیتال از استان شود.این شرایط در حالی
رخ می‌دهد که بسیاری از جوانان استان به
ابزارهای دیجیتال برای تحصیل، کسب
درآمد و کارآفرینی نیاز دارند و عقب‌ماندن
از فناوری، می‌تواند سرعت توسعه استان را کاهش دهد. فروشندگان پیشنهاد می‌دهند تسهیلات هدفمند و واقعی برای خرید کالاهای دیجیتال ضروری ارائه شود تا اقشار متوسط نیز امکان دسترسی به ابزارهای فناوری را داشته باشند.
با وجود تمام چالش‌ها، برخی فعالان بازار امیدوارند ثبات نسبی ارز و سیاست‌های حمایتی بتواند بازار را دوباره احیا کند. اما واقعیت این است که تا زمانی که قدرت خرید مردم افزایش نیابد، رونق واقعی بازار لوازم دیجیتال در خراسان جنوبی دور از دسترس خواهد بود.
