جم – بحران نهاده‌های دامی دیگر یک بحث
تخصصی محدود به جلسات کارشناسی نیست؛ این بحران حالا به‌طور مستقیم با
سفره مردم، امنیت غذایی و اشتغال کشور
و استان‌هایی مثل خراسان جنوبی گره خورده
است. استانی که صنعت مرغ و زنجیره وابسته به آن، یکی از اصلی‌ترین پایه‌های اشتغال و معیشت هزاران خانوار به شمار
می‌رود و هر اختلالی در این حوزه، به‌معنای لرزش کل اقتصاد محلی است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با هشدار نسبت به شکل‌گیری یک شبه انحصار در واردات نهاده‌های دامی، از وضعیتی سخن می‌گوید که تولیدکنندگان را به خریدهای چند صد کیلویی رسانده است؛ وضعیتی که اگر ادامه پیدا کند، نه‌تنها مرغدار خراسان جنوبی بلکه کل
استان را وارد یک بحران زنجیره‌ای می‌کند.
سیدطه‌حسین مدنی تأکید می‌کند مسئله
امروز، استیضاح یک وزیر یا تغییر یک مدیر
نیست، چراکه این مسیر در دولت‌های مختلف طی شده و نتیجه‌ای نداشته است.
به گفته او، پاک کردن صورت مسئله، مشکل نهاده‌ها را حل نمی‌کند و فقط زمان را از تولیدکننده می‌گیرد.
وقتی نهاده گروگان
چند اسم خاص می‌شود
به گفته مدنی، تأمین مرغ کشور بر دو پایه اصلی استوار است؛ مرغ لاین و خوراک. اگرچه ایران دارای لاین بومی آرین است، اما وابستگی به لاین‌های وارداتی همچنان ادامه دارد. با این حال، چالش اصلی امروز صنعت مرغ، خوراک است؛ خوراکی که بخش عمده پروتئین آن از کنجاله سویا تأمین می‌شود. کنجاله‌ای که قیمت جهانی
آن حدود ۳۰ سنت است، اما در بازار داخلی
به‌دلیل گره خوردن واردات به چند نام و چند
مسیر محدود، به قیمتی چند برابر می‌رسد.
این گلوگاه، تولیدکننده را از برنامه‌ریزی خارج کرده و امنیت تولید را به خطر انداخته است.
خراسان جنوبی؛ جایی که
بحران مرغ یعنی بحران اشتغال
در استانی مانند خراسان جنوبی که صنایع بزرگ متنوع ندارد، صنعت مرغداری و خوراک دام فقط یک بخش تولیدی نیست؛
ستون اشتغال است. از مرغدار و کارگر واحدهای پرورش گرفته تا کارخانه‌های خوراک دام، حمل‌ونقل، فروش و توزیع، همگی به پایداری نهاده وابسته‌اند. وقتی کنجاله به‌موقع نرسد یا با قیمت غیرمنطقی عرضه شود، اولین ضربه به واحدهای کوچک و متوسط وارد می‌شود؛ همان واحدهایی که ستون اقتصاد استان هستند. بحران نهاده در این استان، یعنی تعطیلی تدریجی واحدها، بیکاری پنهان و فشار مضاعف بر معیشت خانوارها.
خرید ۲۰۰ کیلویی؛
زنگ خطر برای تولید
مدنی با اشاره به جلسات اندیشکده با کارخانه‌های خوراک دام می‌گوید برخی
واحدها به‌دلیل کمبود و محدودیت دسترسی، خرید خود را به یک یا دو تن و حتی ۲۰۰ کیلوگرم رسانده‌اند؛ عددی که برای یک خط تولید صنعتی، بیشتر شبیه خرید خرده‌فروشی است تا تأمین صنعتی. این وضعیت نشان می‌دهد مسئله فقط قیمت نیست، بلکه دسترسی است. دسترسی‌ای که به‌دلیل تمرکز واردات در
ابعاد بزرگ و مسیرهای محدود، عملاً از
تولیدکننده خرد و متوسط گرفته شده است.
مرغ ۴۰۰ هزار تومانی؛
سناریویی که دور از ذهن نیست
به گفته رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند،
کنجاله‌ای که حتی با دلار آزاد نباید بیش از
۴۰ هزار تومان قیمت داشته باشد، امروز در بازار ایران به ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان رسیده و برخی انواع آن مرز ۱۰۰ هزار تومان را هم رد کرده‌اند. ادامه این روند، به‌معنای افزایش مستقیم قیمت تمام‌شده مرغ است؛ مسیری که در نهایت می‌تواند
مرغ ۴۰۰ هزار تومانی را از یک هشدار
رسانه‌ای به واقعیت بازار تبدیل کند. برای
استانی مثل خراسان جنوبی، چنین شوکی فقط
گرانی نیست؛ تهدید مستقیم اشتغال و تولید
است. مدنی راه‌حل را پیچیده و پرهزینه نمی‌داند. به اعتقاد او، کشور الزامی ندارد معطل کشتی‌های چند ده‌هزار تنی بماند. واردات خرد، تنوع مبادی تأمین از آفریقا، آسیای میانه یا مسیرهای واسط، و باز کردن فضا برای تجار کوچک می‌تواند گره بازار را باز کند. او تأکید می‌کند حکمرانی یعنی ارتباط مستقیم و عملیاتی با ذی‌نفعان، نه اینکه تولیدکننده و تاجر برای طرح مشکل، به مسیرهای غیرمستقیم پناه ببرند.بحران نهاده‌های دامی اگر امروز جدی گرفته نشود، فردا فقط یک مسئله ملی نخواهد بود؛ برای استان‌هایی مثل خراسان جنوبی، به بحرانی اجتماعی و اشتغالی تبدیل می‌شود. جایی که مرغ فقط یک کالا نیست، بلکه نبض اقتصاد محلی است.
