کاری – مدیر گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با تأکید بر اینکه اشتغال زنان به‌خودی‌خود مانعی برای فرزندآوری نیست، گفت: ناامنی شغلی، نبود سازوکارهای کاری منعطف، هزینه‌های مراقبت از کودک و تقسیم نابرابر مسئولیت‌های خانوادگی از مهم‌ترین عواملی است که زنان شاغل را برای تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری با تردید مواجه می‌کند.
دکتر نرجس مصطفوی در گفت‌وگو با آوای خراسان جنوبی اظهار کرد: فرزندآوری سالم و انتخاب آگاهانه به سه عامل زن سالم، خانواده توانمند و محیط اجتماعی و شغلی حمایتگر وابسته است و برای حمایت از جوانی جمعیت باید به جای محدود کردن اشتغال زنان، زمینه تعادل میان فعالیت حرفه‌ای، سلامت باروری و مسئولیت‌های والدگری را فراهم کرد.
اشتغال و مادری؛ دو مسیر قابل جمع
وی با اشاره به نگاه‌هایی که اشتغال زنان را یکی از عوامل کاهش فرزندآوری می‌دانند، افزود: نسبت دادن چالش‌های جمعیتی به شاغل بودن بانوان، نادیده گرفتن بخش مهمی از واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی است. مسئله اصلی زمانی شکل می‌گیرد که اشتغال با ناامنی شغلی، نبود امکانات مراقبت از کودک و تقسیم نابرابر مسئولیت‌های خانه همراه شود.مدیر گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند ادامه داد: سیاست‌گذاری مؤثر در این حوزه باید بر ایجاد تعادل میان اشتغال، سلامت باروری و والدگری متمرکز باشد تا زنان مجبور نباشند میان پیشرفت حرفه‌ای و ایفای نقش مادری یکی را انتخاب کنند.
ناامنی شغلی و هزینه‌های نگهداری کودک؛ دغدغه مادران شاغل
مصطفوی با تشریح مهم‌ترین چالش‌های زنان شاغل در تصمیم‌گیری برای بارداری و فرزندآوری گفت: تعارض میان مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی و کمبود زمان، فشار روانی مضاعفی بر زنان وارد می‌کند. از سوی دیگر، نگرانی درباره کاهش فرصت‌های ارتقای شغلی، کنار گذاشته شدن از پروژه‌ها و از دست دادن جایگاه حرفه‌ای در دوران بارداری و پس از زایمان، از دیگر دغدغه‌های این گروه است.وی دسترسی نداشتن به مهدکودک‌های ایمن و استاندارد در نزدیکی محل کار و هزینه‌های بالای نگهداری کودک را از موانع مهم فرزندآوری دانست و افزود: دشواری ادامه شیردهی پس از پایان مرخصی زایمان، نبود فضای مناسب برای شیردهی در محیط کار، هزینه‌های درمانی دوران بارداری و پس از زایمان و برخی مخاطرات شغلی نیز می‌توانند بر تصمیم زنان تأثیر بگذارند.به گفته وی، مواجهه با آلاینده‌ها، استرس شدید، شیفت‌های شبانه و فعالیت‌های فیزیکی سنگین در برخی محیط‌های کاری نیز ضرورت توجه بیشتر به سلامت مادران و جنین را نشان می‌دهد.
محیط کار باید حامی سلامت مادر و کودک باشد
مدیر گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با تأکید بر اهمیت تغذیه با شیر مادر گفت: مادران شاغل پس از بازگشت به محیط کار نباید برای ادامه شیردهی با نگرانی و دشواری مواجه باشند.مصطفوی فراهم کردن فضایی آرام، تمیز، بهداشتی و محرمانه برای شیردهی و نگهداری شیر مادر، امکان استراحت کوتاه و اجرای دقیق قوانین مربوط به مرخصی زایمان و فرصت شیردهی را از الزامات محیط‌های کاری حامی مادر و کودک برشمرد.وی تصریح کرد: حمایت از مادران شاغل باید به‌گونه‌ای باشد که استفاده از تسهیلات قانونی، موجب نگرانی درباره جایگاه حرفه‌ای آنان نشود و مادر بتواند بدون فشار مضاعف، مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی خود را مدیریت کند.
مشارکت پدران، راهی برای کاهش فشار روانی مادران
مصطفوی سلامت روان را یکی از عوامل اثرگذار بر تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری دانست و اظهار کرد: استرس مزمن و خستگی ناشی از جمع شدن مسئولیت‌های شغلی، تربیت کودک و مدیریت خانه می‌تواند توان جسمی و روانی مادر را کاهش دهد.وی افزود: هنگامی که بخش عمده مسئولیت مراقبت از کودک، رسیدگی به بیماری‌های او و اداره امور خانه بر دوش مادر باشد، تصمیم‌گیری برای داشتن فرزند دوم یا سوم دشوارتر می‌شود. در چنین شرایطی، مشارکت واقعی پدران در مراقبت از کودک و تقسیم مسئولیت‌های خانوادگی اهمیت ویژه‌ای دارد.مدیر گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با اشاره به نقش مدیران و کارفرمایان نیز گفت: حمایت عاطفی و سازمانی از مادران شاغل می‌تواند به افزایش انگیزه و تعهد آنان در محیط کار کمک کند.
مراقبت‌های پیش از بارداری برای زنان رایگان است
مصطفوی درباره خدمات ارائه‌شده به زنان در سنین باروری و مادران شاغل بیان کرد: با توجه به محدودیت زمانی زنان شاغل برای مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت، موضوع همکاری مدیران با زنان باردار برای دریافت مراقبت‌های بهداشتی و اختصاص فرصت اداری برای انجام این مراقبت‌ها پیگیری شده و پیشنهاد مربوط با موافقت استانداری مطرح شده است.وی ادامه داد: برنامه‌های پایش سلامت محیط کار با نظارت بازرسان بهداشت حرفه‌ای انجام می‌شود تا عوامل زیان‌آور فیزیکی، شیمیایی و ارگونومیک برای زنان در سنین باروری و مادران باردار شناسایی و برای حذف یا کنترل آن‌ها اقدام شود.به گفته مصطفوی، زنانی که قصد بارداری دارند می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز یا پایگاه بهداشتی محل سکونت خود، از مراقبت‌های پیش از بارداری به‌صورت رایگان بهره‌مند شوند. در این مراقبت‌ها، عوامل خطر و مشکلات احتمالی مؤثر بر بارداری بررسی می‌شود تا در صورت نیاز، اقدامات درمانی پیش از بارداری انجام گیرد.وی افزود: مشاوره‌های رایگان فرزندپروری و سلامت روان نیز در مراکز بهداشتی ارائه می‌شود و می‌تواند در مدیریت استرس و ایجاد تعادل میان مسئولیت‌های خانوادگی و شغلی مؤثر باشد.
حمایت از مادران شاغل، سرمایه‌گذاری برای آینده جمعیت
مدیر گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در پایان با تأکید بر ضرورت اجرای قوانین حمایتی گفت: حمایت از مادران شاغل هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده جامعه و سازمان‌هاست.مصطفوی با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اظهار کرد: فراهم کردن امکان دورکاری در موارد مجاز برای زنان باردار و مادران دارای کودک خردسال، توجه به مرخصی زایمان، ایجاد امکانات نگهداری کودک و تسهیل بازگشت به کار از جمله محورهایی است که باید مورد توجه مدیران و دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.وی خاطرنشان کرد: اجرای کامل و شایسته قوانین حمایتی می‌تواند این پیام را به زنان جامعه منتقل کند که برای فرزندآوری مجبور به چشم‌پوشی از هویت اجتماعی و پیشرفت حرفه‌ای خود نیستند و محیط کار و جامعه نیز در کنار آنان قرار دارد.
