جم- تعطیلی مدارس به دلایل مختلف از آلودگی هوا و گردوغبار گرفته تا ناترازی انرژی و بحران‌های دیگر، طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی نظام آموزشی تبدیل شده است. این تصمیمات اگرچه در بسیاری از موارد با هدف حفظ سلامت دانش‌آموزان یا مدیریت شرایط اضطراری گرفته می‌شود، اما در مجموع بخش قابل‌توجهی از زمان آموزش حضوری را از دانش‌آموزان گرفته و نگرانی‌ها درباره افت کیفیت یادگیری را افزایش داده است. تجربه دوران کرونا یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این وضعیت بود؛ در حالی که بسیاری از کشورها تلاش کردند در کوتاه‌ترین زمان ممکن مدارس را بازگشایی کنند، نظام آموزشی ایران مدت بیشتری آموزش غیرحضوری را ادامه داد و پیامدهای آن در سال‌های بعد و در نتایج ارزیابی‌های آموزشی مشاهده شد.
۵۵۰ روز تعطیلی؛ عددی که نگران‌کننده است
رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش، با اشاره به تجربه تعطیلی مدارس در دوران کرونا گفته بود که ایران در آن دوره بیشترین تعطیلی مدارس را تجربه کرد و هر بار که موضوع بازگشایی مطرح می‌شد با هجمه‌هایی مواجه بود. وی عملکرد ضعیف‌تر دانش‌آموزان ایرانی در ارزیابی‌های بین‌المللی تیمز و پرلز را از جمله نتایج این وضعیت دانست. نگاهی به نتایج آزمون تیمز ۲۰۲۳ نیز نشان می‌دهد وضعیت یادگیری نگران‌کننده است؛ نمره ریاضی پایه چهارم از ۴۴۳ در سال ۲۰۱۹ به ۴۲۰ در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته و در علوم همین پایه از ۴۴۱ به ۴۳۲ رسیده است. در پایه هشتم نیز نمره ریاضی از ۴۴۶ به ۴۲۳ و علوم از ۴۴۹ به ۴۱۹ کاهش یافته است. علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، نیز ۲۳ شهریور امسال در نشست شورای عالی آموزش‌وپرورش با اشاره به گزارش تهیه‌شده گفت ایران حدود ۵۵۰ روز تعطیلی مدارس داشته، در حالی که چین در دوران کرونا کمتر از نصف ایران و ژاپن کمتر از ۱۰۰ روز مدارس خود را تعطیل کردند.اکنون با نزدیک شدن به فصل سرد سال و افزایش احتمال آلودگی هوا و گردوغبار، موضوع تعطیلی مدارس بار دیگر مطرح است، با این تفاوت که موضع وزارت آموزش‌وپرورش بر کاهش تعطیلی‌ها و استفاده از راهکارهای جایگزین برای استمرار آموزش حضوری متمرکز شده است. وزیر آموزش‌وپرورش در تازه‌ترین اظهارات خود بر ضرورت استمرار آموزش حضوری تاکید کرده و گفته است سیاست وزارت، استمرار آموزش حضوری است و تا زمانی که شرایط به وضعیت اضطراری و سخت نرسیده نباید آموزش غیرحضوری را مطرح کرد؛ بنابراین تعطیلی مدارس باید آخرین راه‌حل باشد. وی استفاده از ماسک و مدیریت فعالیت‌های دانش‌آموزان در فضاهای باز را از جمله راهکارهای مدیریت شرایط آلودگی هوا عنوان کرده است. همچنین با تصمیم دولت، مرجعیت تصمیم‌گیری درباره تعطیلی مدارس به آموزش‌و پرورش واگذار شده تا شاخص‌های این موضوع مورد بازنگری قرار گیرد.
مسئله فقط تعداد تعطیلی نیست
آنچه از اظهارات اخیر مسئولان آموزش‌وپرورش برمی‌آید، تلاش برای پایان دادن به رویکرد تعطیلی آسان مدارس و تبدیل آن به آخرین گزینه در مدیریت بحران‌هاست.
تجربه کرونا و نتایج نگران‌کننده آزمون‌های بین‌المللی، ضرورت بازنگری در سیاست‌های آموزشی کشور را بیش از گذشته آشکار کرده است. در این میان، مسئله فقط تعداد روزهای تعطیلی مدارس نیست، بلکه کیفیت یادگیری، استمرار ارتباط دانش‌آموز با معلم، جبران عقب‌ماندگی‌های درسی و جلوگیری از تشدید نابرابری آموزشی نیز اهمیت دارد. به‌ویژه دانش‌آموزان مدارس دولتی عادی و خانواده‌هایی که امکانات و شرایط مناسبی برای پیگیری آموزش مجازی ندارند، بیش از سایر گروه‌ها از وقفه‌های آموزشی آسیب می‌بینند؛ موضوعی که اهمیت تغییر رویکرد پیش‌گفته را دوچندان می‌کند.
