کاری – شب یلدا امسال در بیرجند، بیش از آنکه آیینی برای دورهمی باشد، به آزمونی برای توان اقتصادی خانواده‌ها تبدیل شده است. گزارش میدانی خبرنگار آوا از بازار مرکزی، خیابان معلم، بازار روز غفاری و بازار روز پاسداران نشان می‌دهد گرانی میوه، آجیل و شیرینی، نه‌تنها خریدهای یلدایی مردم را به حداقل رسانده، بلکه بازار را به فضایی پر از پرس‌وجو، تردید و نارضایتی بدل کرده است؛ بازاری که شلوغ است، اما پرفروش نیست و هم مردم و هم کسبه از آن ناراضی‌اند.
در بازار مرکزی بیرجند، رفت‌وآمد مردم زیاد
است، اما خریدها کوتاه و محدود. شهروندان
مقابل مغازه‌ها توقف می‌کنند، قیمت می‌پرسند و
اغلب با تکان دادن سر، مسیرشان را ادامه می‌دهند.یکی از شهروندان می‌گوید:آمده بودم خرید یلدا انجام بدهم، اما وقتی قیمت‌ها را دیدم، فهمیدم باید خیلی چیزها را حذف کنم.بر اساس استعلام میدانی خبرنگار آوا از چند میوه‌فروشی بازار مرکزی، سیب بین ۱۱۵ تا ۱۴۵ هزار تومان، انار بین ۷۵ تا ۱۶۵ هزار تومان و هندوانه کیلویی ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. بسیاری از شهروندان می‌گویند همین اقلام ساده، اگر برای پذیرایی مهمان خریداری شود، هزینه قابل توجهی به خانواده تحمیل می‌کند.
خیابان معلم؛ ویترین‌های پر؛مشتریان مردد
در خیابان معلم، ویترین‌ها همچنان پرنور و رنگارنگ‌اند؛ قنادی‌ها و میوه‌فروشی‌ها تلاش کرده‌اند حال‌وهوای یلدایی ایجاد کنند، اما رفتار مشتریان تغییر کرده است. خریدها اغلب به مقدار کم و با تردید انجام می‌شود.یکی از شهروندان بیرجندی با بیان اینکه شیرینی کمتر از 150 هزار تومان پیدا نمی‌شود. آدم باید فکر کند واقعاً لازم است بخرد یا نه.، ادامه می دهد: شب یلدا شرمنده خونواده می شوم که نمی توانم یک مهمونی ساده هم برایشان فراهم کنم
یکی از قنادان این خیابان نیز با لحنی گلایه‌آمیز می‌گوید:مواد اولیه مثل شکر، روغن و تخم‌مرغ چند برابر شده. ما اگر قیمت را پایین بیاوریم، ضرر می‌کنیم؛ اگر بالا بزنیم، مردم نمی‌خرند.
در بازار روز غفاری، جمعیت بیشتری از اقشار
مختلف دیده می‌شود؛ مردمی که برای کاهش هزینه‌ها، به‌جای مغازه‌های سطح شهر، این بازار را انتخاب کرده‌اند.یکی از خریداران می‌گوید:اینجا ارزان‌تر است، ولی باید وقت بگذاری تا جنس خوب پیدا کنی.در بخش خشکبار این بازار نیز، قیمت آجیل همچنان محل گلایه است. به گفته شهروندان، آجیل‌های ساده از حدود ۶۰۰ هزار
تومان شروع می‌شود و آجیل‌های مرغوب به یک میلیون تومان و حتی بالاتر می‌رسد.یکی از فروشندگان می‌گوید:اکثر مشتری‌ها ۲۵۰ گرم یا نیم‌کیلو می‌خرند. خرید کیلویی خیلی کم شده، اما همین هم برای ما فروش محسوب می‌شود.
بازار روز پاسداران؛ خرید با چانه‌زنی
در بازار روز پاسداران، فضای خرید کاملاً قتصادی است. مردم قیمت‌ها را مقایسه می‌کنند، چانه می‌زنند و سعی دارند با کمترین هزینه، خرید یلدا را جمع کنند.یکی از شهروندان با اشاره به اینکه اگر بخواهی از مغازه‌های سطح شهر بخری، واقعاً نمی‌صرفد. اینجا هنوز می‌شود با حساب‌وکتاب خرید کرد، ادامه می دهد: امسال عقد اولی دخترم است و خانواده همسرش شب یلدا مهمان ما هستند و می خواهم مهمان در شان دخترم داشته باشم اما با این قیمت ها چه کنم. کسبه این بازار نیز از شرایط موجود رضایت ندارند. یکی از
فروشندگان میوه می‌گوید:مردم کمتر می‌خرند
، اما توقع کیفیت دارند. ما هم بار را گران می‌خریم
و اگر فروش نرود، ضررش با ماست.
آجیل؛ نماد شکاف میان سنت و توان اقتصادی
آجیل بیش از هر قلم دیگری، شکاف میان سنت و توان اقتصادی خانوارها را نشان می‌دهد. شهروندان می‌گویند آجیل به کالایی لوکس تبدیل شده و بسیاری فقط برای حفظ ظاهر یلدا، مقدار اندکی خریداری می‌کنند یا کلاً از خرید آن صرف‌نظر می‌کنند.در مقابل، فروشندگان تأکید دارند که قیمت‌ها حاصل افزایش هزینه‌هاست و سود چندانی نصیبشان نمی‌شود. این دو روایت، بازار را به فضایی پرتنش تبدیل کرده است.نکته‌ای که در گفت‌وگو با مردم بارها تکرار می‌شود، نبودگرانی کالاها از مبدا است. بسیاری از شهروندان می‌پرسند چرا قیمت‌ها اینقدر گران است و چرا هیچ مرجع مشخصی برای اطلاع‌رسانی قیمت‌ها وجود ندارد.یکی از شهروندان می‌گوید:«نمی‌دانیم قیمت واقعی چیست. هر مغازه یک عدد می‌گوید.»
یلدایی که کوچک شدبا مسئله ای بزرگ‌تر
آنچه از گزارش میدانی بازارهای بیرجند برمی‌آید، فقط تغییر شکل یلدا نیست؛ بلکه نشانه‌ای از فشار گسترده‌تر معیشتی است. یلدای امسال نماد کاهش قدرت خرید، افزایش فاصله میان درآمد و هزینه و نبود سیاست‌های حمایتی مؤثر است. مردم برای حفظ سنت، ناچار به حذف تجملات شده‌اند و کسبه برای بقا، به فروش‌های حداقلی دل خوش کرده‌اند.گزارش میدانی از بازار مرکزی، خیابان معلم، بازار روز غفاری و بازار روز پاسداران بیرجند نشان می‌دهد شب یلدای امسال، یلدای گرانی و گلایه است. سنت هنوز زنده است، اما زیر فشار قیمت‌ها نفس می‌کشد. بازاری که شلوغ است، اما رونق ندارد و مردمی که می‌خواهند رسم بماند، اما توانشان هر روز کمتر می‌شود.
