کاری – صبح که راه چنشت را در پیش می‌گیری، انگار از شلوغی امروز فاصله می‌گیری و وارد صفحه‌ای از یک کتاب قدیمی می‌شوی؛ جایی که کوه‌ها آرام ایستاده‌اند، باغ‌ها نفس می‌کشند و کوچه‌های باریک روستا هرکدام قصه‌ای برای گفتن دارند.چنشت، روستایی در دل خراسان جنوبی، فقط مقصدی برای تماشای طبیعت نیست؛ اینجا جایی است که فرهنگ هنوز زندگی می‌کند. رنگ لباس زنان، صدای گویش محلی، آیین‌های قدیمی، خانه‌های بومی و روایت‌هایی که سینه به سینه منتقل شده‌اند، چنشت را به یکی از متفاوت‌ترین روستاهای گردشگری ایران تبدیل کرده است. این روستا به دلیل پوشش سنتی رنگارنگ مردمش، به «سرزمین رنگ‌های ایران» شهرت یافته است. در تور رسانه‌ای چنشت، خبرنگاران آمده بودند تا نه فقط یک روستا، بلکه یک میراث زنده را ببینند؛ میراثی که اگر روایت نشود، بخشی از تاریخ فرهنگی ایران آرام‌آرام به فراموشی سپرده خواهد شد.
چنشت باید خودش را به ایران و جهان معرفی کند
سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، در جمع خبرنگاران با اشاره به جایگاه ویژه چنشت گفت: این روستا حدود ۲۰ سال است که جزو نخستین روستاهای هدف گردشگری استان محسوب می‌شود و اکنون در مسیر ثبت جهانی روستاهای گردشگری قرار دارد.وی با بیان اینکه نخستین گام برای جهانی شدن، شناخت درست ظرفیت‌هاست، اظهار کرد: «باید ابتدا خودمان این روستاها را بشناسیم؛ غذاها، آیین‌ها، مکان‌ها و داشته‌های فرهنگی آنها را ببینیم و سپس بتوانیم آن را به دیگران معرفی کنیم.»مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی تأکید کرد: چنشت فقط یک روستا با چند جاذبه طبیعی نیست؛ اینجا مجموعه‌ای از فرهنگ، هویت، تاریخ و سبک زندگی مردم است که باید به درستی معرفی شود.برآبادی نقش رسانه‌ها را در این مسیر بسیار مهم دانست و گفت: رسانه‌ها در حوزه میراث فرهنگی تنها انعکاس‌دهنده عملکرد دستگاه‌ها نیستند، بلکه بخشی از انجام مأموریت ما هستند.وی ادامه داد: ما شرایط را فراهم می‌کنیم، اما این خبرنگاران هستند که با قلم توانمند، نگاه هنرمندانه و روایت درست، می‌توانند یک جاذبه گردشگری را به مردم ایران و جهان معرفی کنند.او با تقدیر از فعالیت رسانه‌های استان افزود: در یک سال و نیم گذشته بارها گزارش‌ها، یادداشت‌ها و اخبار خبرنگاران را دیده‌ایم که نشان می‌دهد رسانه‌های خراسان جنوبی در سه حوزه حفاظت از میراث فرهنگی، توسعه گردشگری و ترویج صنایع دستی، دغدغه‌مند و همراه بوده‌اند.برآبادی گفت: گاهی موضوعاتی وجود دارد که بیان آن از زبان دستگاه اجرایی دشوار است، اما رسانه‌ها با نگاه مستقل خود می‌توانند صدای مردم باشند و در حفاظت از میراث فرهنگی نقش مؤثری ایفا کنند.
روستایی که هر لباس یک روایت تاریخی است
در کوچه‌های چنشت، رنگ‌ها فقط دیده نمی‌شوند؛ آنها حرف می‌زنند.لباس‌های سنتی زنان این روستا، با رنگ‌های شاد، چارقدهای گلدار، کلاه‌های تزئین‌شده و پوشش‌هایی که ریشه در فرهنگ گذشته دارد، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های هویت چنشت است. اینجا لباس فقط پوشش نیست؛ خاطره است. روایت مادرانی که هنر و فرهنگ را به دخترانشان سپرده‌اند و نسلی که هنوز بخشی از گذشته را در زندگی امروز حفظ کرده است.اما چنشت را نباید فقط با رنگ لباس‌هایش شناخت؛ ارزش اصلی این روستا در فرهنگ زنده مردمی است که هنوز آیین‌ها، گویش و سنت‌های خود را حفظ کرده‌اند.
موزه زنده مردم‌شناسی
سید مهدی ابراهیمی، مشاور نایب‌رئیس فراکسیون گردشگری مجلس، در این تور رسانه‌ای با اشاره به اهمیت معرفی چنشت اظهار کرد: صاحبان قلم، نگهبانان خاطرات زمان هستند و خبرنگاران می‌توانند روایتگر بخش‌هایی از فرهنگ باشند که شاید کمتر دیده شده است.وی گفت: چنشت فقط مجموعه‌ای از جاذبه‌های گردشگری نیست؛ این روستا یکی از مناطق منحصربه‌فرد ایران در حوزه مردم‌شناسی است.ابراهیمی افزود: اگر فقط به جاذبه‌های ظاهری چنشت نگاه کنیم، بخش مهمی از هویت آن را ندیده‌ایم؛ چراکه ارزش واقعی این منطقه در فرهنگ، رفتار اجتماعی، زبان، آیین‌ها و سبک زندگی مردم آن است.وی با اشاره به مراسم‌های سنتی گذشته در چنشت بیان کرد: عروسی‌های قدیم این روستا سه شبانه‌روز ادامه داشت؛ همراه با اسب، موسیقی سنتی، لباس‌های رنگی زنان و کلاه‌های تزئین‌شده با سکه‌های نقره دوره قاجار.به گفته وی، این مراسم‌ها تنها جشن نبودند، بلکه بخشی از نظام فرهنگی و اجتماعی مردم چنشت به شمار می‌رفتند.ابراهیمی درباره گویش مردم روستا نیز گفت: در چنشت واژه‌ها و اصطلاحاتی وجود دارد که حاصل قرن‌ها زندگی مردم است و گاهی معنای واقعی آنها با هیچ ترجمه‌ای قابل انتقال نیست؛ زیرا پشت هر کلمه، بخشی از تاریخ این مردم پنهان شده است.
از غارهای تاریخی تا آسمانی پر از ستاره
چنشت علاوه بر فرهنگ زنده، رازهای تاریخی زیادی را در دل خود پنهان کرده است وی با اشاره به اینکه غار چنشت و غار چهل‌چاه از جمله جاذبه‌های تاریخی این منطقه هستند؛ ادامه داد: مکان‌هایی که روایت‌های مختلفی درباره پیشینه آنها وجود دارد و بخشی از تاریخ این سرزمین را در خود نگه داشته‌اند. در نزدیکی چنشت، ظرفیت‌های طبیعی دیگری نیز وجود دارد که می‌تواند این روستا را به مقصدی برای گردشگری طبیعت و حتی گردشگری نجومی تبدیل کند.ابراهیمی با اشاره به اهمیت تاریخی منطقه گفت: چنشت در مسیرهای تاریخی مهمی قرار داشته و همین موضوع باعث شده فرهنگ خاصی در میان مردم آن شکل بگیرد؛ فرهنگی که امروز باید ثبت، حفظ و معرفی شود.
راه جهانی شدن از دل مردم می‌گذرد
ثبت جهانی چنشت فقط به آماده‌سازی یک پرونده محدود نمی‌شود؛ جهانی شدن یعنی حفظ هویت، توانمند شدن مردم محلی، ایجاد زیرساخت و تبدیل گردشگری به فرصتی برای زندگی بهتر.مدیرکل میراث فرهنگی؛ صنایع دستی و گردشگری استان با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای این مسیر گفت: برای جهانی شدن باید نیازها و نواقص بررسی شود و موضوعاتی مانند آموزش جامعه محلی، توانمندسازی مردم، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد اقتصاد گردشگری مورد توجه قرار گیرد.وی تأکید کرد: اگر قرار است چنشت جهانی شود، مردم این روستا باید مهم‌ترین صاحبان و حافظان این میراث باشند.در پایان این سفر رسانه‌ای، آنچه از چنشت در ذهن می‌ماند فقط تصویر چند لباس رنگی یا چند کوچه قدیمی نیست؛چنشت روایت مردمانی است که هنوز گذشته را زندگی می‌کنند؛روستایی که در آن رنگ‌ها خاطره دارند، کوچه‌ها قصه می‌گویند و فرهنگ، هنوز زنده قدم می‌زند.چنشت؛ شاید همان تصویری از ایران باشد که جهان هنوز آن را ندیده
