کاری – دکتر محمود گنجی‌فرد در نشست خبری تشریح برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع دانشگاه علوم پزشکی، با اشاره به چالش‌های موجود در نظام سلامت، اظهار کرد: «نظام سلامت برای دستیابی به اهداف کلان خود نیازمند اصلاح مداوم فرآیندها و حرکت به سمت مدل‌های کارآمدتر است. در این میان، برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، رویکردی نوین برای ساماندهی ارتباط مردم با نظام درمان، تقویت پیشگیری و استفاده اثربخش‌تر از منابع سلامت است.»
پزشک خانواده؛ راهبری به جای ویزیت صرف
دکتر گنجی‌فرد با بیان اینکه پزشک خانواده نقش محوری در مدیریت سلامت جمعیت تحت پوشش ایفا می‌کند، افزود: پزشک خانواده تنها یک ویزیت‌کننده نیست؛ او مسئولیت شناخت وضعیت سلامت افراد و مدیریت پرونده سلامت آن‌ها را بر عهده دارد. با استقرار این نظام، مردم از سرگردانی در مسیر درمان نجات یافته و هر فرد متناسب با نیاز واقعی خود، خدمات تخصصی لازم را دریافت می‌کند. رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، شفافیت در پرداخت‌ها را پیش‌شرط موفقیت این طرح دانست و تأکید کرد: «برای پایداری اجرای این برنامه، مشخص بودن فرآیندهای مالی، سهم بیمه‌ها و زمان پرداخت مطالبات ضروری است. نظام پرداخت شفاف نه تنها برنامه‌ریزی برای ارائه‌دهندگان خدمت را تسهیل می‌کند، بلکه امکان نظارت دقیق بر عملکردها را فراهم می‌سازد.»
وی با اشاره به چالش تأخیر در پرداخت مطالبات، تصریح کرد: «دانشگاه‌های علوم پزشکی بر لزوم تداوم و نظم در پرداخت مطالبات پزشکان و تیم‌های سلامت تأکید دارند. پایداری منابع مالی برای حفظ انگیزه ارائه‌دهندگان خدمات و استمرار باکیفیت طرح‌های کلانی نظیر پزشک خانواده، حیاتی است.»
حرکت به سوی مدل پرداخت «مبتنی بر عملکرد»
دکتر گنجی‌فرد از تغییر رویکرد در نظام پرداخت خبر داد و گفت: «در سطوح تخصصی و بیمارستانی، حرکت به سمت مدل‌های ترکیبی (حقوق ثابت و عملکرد) در حال انجام است. در این مدل، علاوه بر تأمین امنیت شغلی پزشکان، کیفیت ارائه خدمت، میزان فعالیت و رضایت بیماران مستقیماً در نظام پرداخت لحاظ می‌شود تا منابع سلامت بر اساس اثربخشی واقعی هزینه شود.»
رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در پایان با تأکید بر نقش هم‌افزایی سازمان‌های بیمه‌گر، دانشگاه و مردم، خاطرنشان کرد: «مردم باید بدانند نظام پزشک خانواده به معنای ایجاد محدودیت نیست؛ بلکه مسیر هوشمندانه‌ای برای دریافت خدمات علمی و هدفمند است. هدف نهایی این برنامه، ارتقای عدالت در سلامت، کاهش هزینه‌های غیرضروری و رضایتمندی حداکثری مردم است که با مدیریت درست زیرساخت‌ها و فرآیندهای مالی محقق خواهد شد.»
شفافیت مالی و پرداخت مبتنی بر عملکرد؛ شرط تداوم طرح
از سوی دیگر، دکتر گنجی‌فرد بر اهمیت زیرساخت‌های مالی تأکید و اظهار کرد: «شفافیت در فرآیندهای پرداخت، سهم بیمه‌ها و منظم بودن مطالبات پزشکان، شرط اصلی موفقیت این طرح است. ما به سمت مدل‌های جدید پرداخت حرکت می‌کنیم که در آن، علاوه بر حقوق ثابت، “پرداخت مبتنی بر عملکرد” نیز لحاظ شود تا کیفیت خدمت و رضایت بیماران، ملاک اصلی ارزیابی باشد.»
اختصاص پزشک به ازای هر ۳ هزار نفر؛ نگاهی به وضعیت اجرایی در قاین
دکتر مجید شایسته، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، با اشاره به جزئیات اجرایی این طرح در شهرستان قاین، افزود: « در این برنامه، جمعیت هر منطقه بین مراکز و پایگاه‌های سلامت تقسیم می‌شود و به ازای هر ۳۰۰۰ نفر جمعیت، یک پزشک مشخص می‌شود. این انتساب باعث می‌شود فرد پزشک خود را بشناسد و از تکرار غیرضروری آزمایش‌ها و تصویربرداری‌ها که پیش‌تر انجام شده، جلوگیری شود.» وی همچنین درباره چالش‌های نیروی انسانی گفت: «در ابتدای طرح با کمبود پزشک مواجه بودیم، اما تاکنون روند جذب ادامه دارد. در حال حاضر حدود ۱۰ پزشک در قالب این برنامه فعالیت می‌کنند و برای رفع کمبودهای موجود در بخش‌های روستایی و همچنین جایگزینی نیروهایی که به دلیل پایان طرح یا قبولی در دوره تخصص خارج شده‌اند، برنامه‌ریزی دقیق شده است.» معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی با اشاره به امکان همکاری پزشکان بخش خصوصی، تصریح کرد: «جلساتی با سازمان نظام پزشکی برگزار شده و فراخوان‌هایی برای مشارکت پزشکان عمومی بخش خصوصی صادر شده است. در حال حاضر حدود ۱۲ مطب فعال در بخش خصوصی وجود دارد که می‌تواند با رعایت استانداردهای لازم (حضور تیم بهداشتی و ماما)، در قالب پایگاه‌های سلامت با این طرح همکاری کنند.»
بازگشت فوری مبالغ اضافی به جیب بیماران؛ سامانه ۱۹۰ مسیر شکایت شهروندان است
در پی افزایش حساسیت‌ها بر سلامت اقتصادی بیماران، جلال احمدی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، با تأکید بر لزوم رعایت تعرفه‌های مصوب، اعلام کرد: دریافت هرگونه وجه خارج از تعرفه، تخلف انضباطی و قانونی محسوب می‌شود.
دکتر احمدی هم تاکید کرد که دانشگاه برای رسیدگی به شکایات شهروندان، مسیرهای مشخصی را پیش‌رو گذاشته است. وی اظهار کرد: «شهروندانی که با مطالبه مبالغ غیرقانونی مواجه می‌شوند، می‌توانند با تماس به سامانه ۱۹۰، گزارش خود را ثبت کنند. تمامی این گزارش‌ها با دقت بررسی شده و کمترین اقدام در صورت احراز تخلف، بازگرداندن فوری مبلغ دریافتی به بیمار خواهد بود.» معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی با اشاره به اینکه اقدامات دانشگاه تنها به بازگرداندن پول محدود نمی‌شود، افزود: «بسته به شدت و نوع تخلف، اقدامات قانونی و انضباطی از جمله تذکر کتبی و سایر مجازات‌های پیش‌بینی‌شده در مقررات، علیه متخلفان اعمال خواهد شد.»
سکوت بیماران بر اثر ترس از اختلال در درمان
یکی از چالش‌های اصلی در رسیدگی به این پرونده‌ها، سکوت بیماران است. احمدی با اشاره به نگرانی برخی از مراجعان اظهار کرد: «برخی بیماران به دلیل ترس از ایجاد اختلال در روند درمان خود، از شکایت خودداری می‌کنند. این نگرانی‌ها رسیدگی به برخی پرونده‌ها را دشوار می‌کند، اما تأکید می‌کنیم که دانشگاه نسبت به گزارش‌های مردمی بی‌تفاوت نیست و با وجود مستندات، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.» وی با تأکید بر عزم این دانشگاه برای رسیدگی به شکایت‌های مردمی گفت: امکان ندارد فردی از طریق سامانه 190 گزارشی ثبت کند یا به صورت حضوری به معاونت درمان مراجعه داشته باشد و موضوع او نادیده گرفته شود؛ تمام گزارش‌های دریافتی بررسی می‌شود و دانشگاه آمار مربوط به پرونده‌های ارجاع‌شده، موارد بررسی‌شده و تخلفاتی را که احراز و برای رسیدگی قانونی به تعزیرات حکومتی معرفی شده‌اند، ارائه خواهد کرد.
تدوین «نسخه سلامت» منطقه‌ای؛ خداحافظی با رویکرد یکسان برای همه
یکی از نکات کلیدی مطرح شده در این نشست، توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت بود. دکتر شایسته با تأکید بر تفاوت نیازهای مناطق مختلف، گفت: «مشکلات بهداشتی در همه مناطق یکسان نیست؛ ممکن است در یک نقطه مشکل آب آشامیدنی مطرح باشد و در نقطه‌ای دیگر سوءتغذیه یا حیوان‌گزیدگی. بنابراین نمی‌توان برای همه مناطق یک نسخه واحد تجویز کرد. هدف ما تدوین برنامه‌های خودمراقبتی متناسب با نیاز واقعی هر منطقه است.»
