امتحانی – امسال، نسیم باران‌های بهاری بر پهنه کویری خراسان جنوبی وزید و طراوتی دوباره به دشت‌ها و کوهپایه‌هایش بخشید. این رحمت آسمانی، شوق بازگشت به روستاها را در دل مردم زنده کرده و جلوه‌های زیبای عمرانی، از آسفالت معابر تا خانه‌های نوساز، به فضای روستاها رونقی خاص داده است. در این میان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان، نقش پیشران توسعه را بر عهده داشته و با برنامه‌ریزی مدون، امید را در دل روستانشینان زنده نگه داشته است. گزارشی که می‌آید، روایتی است از تحولاتی که در سایه تلاش جهادی، استان را در مسیر آبادانی قرار داده است.
مقاوم‌سازی؛ سدی محکم در برابر زلزله‌های خاموش
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت مقاوم‌سازی واحدهای مسکونی در مناطق زلزله‌خیز، اعلام کرد که شاخص مقاوم‌سازی مسکن روستایی در استان به ۶۱.۱ درصد رسیده است. این رقم که از میانگین کشوری (۵۷.۵ درصد) بالاتر است، نشان‌دهنده عزم جدی برای ایمن‌سازی سکونتگاه‌های روستایی است. بر اساس آخرین سرشماری، ۸۸ هزار و ۸۳۵ واحد مسکونی روستایی در استان شناسایی شده که تاکنون با همت مردم و حمایت‌های دولت، بیش از ۵۶ هزار واحد آن مقاوم‌سازی شده است. اما با وجود پیشرفت‌ها، ۳۲ هزار و ۸۰۰ واحد مسکونی روستایی همچنان نامقاوم باقی مانده که برنامه‌ریزی برای نوسازی آن‌ها در دستور کار قرار دارد.
از طبس تا زیرکوه؛ ستاره‌های درخشان مقاومت در برابر زلزله
نگاهی به آمار شهرستان‌ها نشان می‌دهد که عملکرد در برخی مناطق فراتر از انتظار بوده است. شهرستان طبس با ۹۶.۲ درصد و زیرکوه با ۹۵.۸ درصد، رکوردداران مقاوم‌سازی مسکن روستایی در استان هستند. این آمارها در حالی منتشر می‌شود که ۲۹ سال از زلزله تلخ زیرکوه می‌گذرد؛ حادثه‌ای که هنوز خاطره آن در اذهان زنده است. امروز، با همت مردم و حمایت بنیاد مسکن، روستاهای این منطقه به الگویی برای ایمنی در برابر بلایای طبیعی تبدیل شده‌اند. با این حال، در شهرستان‌های درمیان و خوسف، شاخص مقاوم‌سازی حدود ۴۰ درصد است که ضرورت تسریع در روند بهسازی را دوچندان می‌کند. حمایت مالی، یکی از ارکان اصلی پیشبرد این طرح‌هاست و هم‌اکنون تسهیلات چهار میلیارد ریالی با نرخ سود پنج درصد و بازپرداخت ۲۰ ساله به متقاضیان اعطا می‌شود که برنامه افزایش آن به پنج میلیارد ریال نیز در حال انجام است .
طرح هادی؛ نقشه راه توسعه در ۸۵ درصد روستاها
اجرای طرح هادی روستایی یکی از موفق‌ترین برنامه‌های بنیاد مسکن استان بوده است. در حالی که میانگین کشوری اجرای طرح هادی حدود ۷۳ درصد است، خراسان جنوبی با ۸۵.۸ درصد، رتبه‌ای بالاتر از متوسط ملی دارد. از مجموع ۹۱۸ روستای بالای ۲۰ خانوار، اجرای طرح هادی در ۷۸۶ روستا آغاز شده یا به پایان رسیده است . این موفقیت حاصل مشارکت دهیاران، همکاری دستگاه‌های اجرایی و پیگیری‌های مستمر بنیاد مسکن است. در سال مالی جاری، ۱۳۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان اعتبار استانی و ۲۲۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان اعتبار ملی به این نهاد اختصاص یافته و ۳۳۸ روستا عملیات اجرایی طرح هادی را دنبال می‌کنند .
آسفالت به وسعت ۶۰۰ روستا
یکی از چالش‌های دیرینه روستاها، معابر خاکی و مشکلات تردد بوده است. بنیاد مسکن استان با تخصیص قیر رایگان، گام بزرگی در رفع این معضل برداشته است. از سال ۱۳۹۴ تاکنون، ۴۳۸ میلیارد تومان قیر رایگان برای آسفالت ۶ میلیون و ۷۵۳ هزار مترمربع از معابر ۶۰۰ روستا اختصاص یافته است . در سال مالی جاری، سهمیه قیر رایگان استان با پیگیری‌های نمایندگان مجلس از ۵۴ میلیارد تومان به ۸۱ میلیارد و ۷۶۵ میلیون تومان افزایش یافته که رشد ۱۵۰ درصدی را نشان می‌دهد. این میزان اعتبار، نویدبخش آسفالت معابر ۱۰۱ روستا با متراژ ۳۴۱ هزار متر مربع در سال جاری است. تاکنون عملیات آسفالت در ۵۵ روستا به پایان رسیده و باقی پروژه‌ها با سرعت در حال اجراست.
مسکن محرومان و نهضت ملی؛ جهش سه برابری سهمیه
بنیاد مسکن استان در حوزه تأمین مسکن برای اقشار کم‌درآمد و آسیب‌پذیر، عملکردی درخشان داشته است. سهمیه استان در طرح مسکن محرومان از ۵۰۰ واحد به یک هزار و ۵۴۶ واحد افزایش یافته که رشد بیش از سه برابری را نشان می‌دهد. هم‌اکنون عملیات ساخت ۷۹۰ واحد آغاز شده و ۴۴۰ واحد به مرحله سفت‌کاری رسیده است. در حوزه نهضت ملی مسکن، بنیاد مسکن در ۳۰ شهر زیر ۱۰۰ هزار نفر استان مسئولیت مدیریت ساخت‌وسازها را بر عهده دارد . تاکنون ۶۱ هزار و ۶۲۲ متقاضی ثبت‌نام کرده‌اند که از این میان، ۲۰ هزار و ۲۱ نفر واجد شرایط قطعی شناخته شده و برای آن‌ها تخصیص زمین انجام شده است. اکنون ۱۶ هزار و ۵۵۴ واحد به مرحله فونداسیون، ۱۲ هزار و ۸۸۸ واحد به مرحله سقف و ۸ هزار و ۳۱۳ واحد به مرحله نازک‌کاری رسیده‌اند. در دهه حساب ۱۰۰ امام (ره) و سالروز تاسیس بنیاد مسکن، ۵۰۰ واحد مسکونی با مجموع زیربنای ۳۰ هزار متر مربع و اعتبار ۴۰۰ میلیارد تومان افتتاح شد.
آمادگی برای حوادث؛ از تخلیه آوار تا ماشین‌آلات سنگین
در کنار اقدامات عمرانی، بنیاد مسکن استان به وظایف پدافندی و آمادگی در برابر حوادث نیز توجه ویژه داشته است. ۱۲ سایت تخلیه آوار در شهر بیرجند و سایت‌های مشابه در سایر شهرها پیش‌بینی شده و ۵۲ دستگاه ماشین‌آلات سنگین متعلق به بنیاد مسکن در آماده‌باش کامل هستند. همچنین ۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه از ماشین‌آلات بخش‌های دولتی و خصوصی مرتبط با آواربرداری شناسایی و تجهیز شده‌اند. ۴۲ نفر از کارشناسان زبده بنیاد مسکن به عنوان تیم‌های ارزیاب سازماندهی شده‌اند تا در کمترین زمان ممکن به ماموریت‌های محوله بپردازند. این آمادگی، آرامش خاطر مردم در برابر هرگونه رخداد احتمالی است.
تثبیت مالکیت؛ ۹۲ هزار سند برای آرامش خاطر روستاییان
یکی از دغدغه‌های دیرینه روستاییان، نبود اسناد مالکیت رسمی برای املاکشان بوده است. بنیاد مسکن استان با همکاری اداره ثبت اسناد، تاکنون ۹۲ هزار و ۱۴۵ جلد سند مالکیت در روستاها و شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر صادر کرده است . همزمان با دهه حساب ۱۰۰، یک هزار جلد سند مالکیت روستایی به مالکان اعطا شد تا گامی دیگر در جهت افزایش ارزش اقتصادی املاک روستایی برداشته شود. تثبیت مالکیت، نه تنها اختلافات ملکی را کاهش می‌دهد، بلکه زمینه بهره‌مندی روستاییان از تسهیلات بانکی را نیز فراهم می‌کند.
بهسازی بافت با ارزش؛ احیای هویت در ۹ روستای گردشگری
روستاهای تاریخی و گردشگری خراسان جنوبی، گنجینه‌ای از فرهنگ و معماری اصیل ایرانی هستند. بنیاد مسکن استان، طرح بهسازی بافت با ارزش را در ۹ روستا شامل فورگ، خور، نای‌بند، چنشت، کریمو، باراز، کره، روشناوند و پیرحاجات اجرا کرده است. پنج روستای نخست به بهره‌برداری رسیده و چهار روستای دیگر در حال اجراست. برای اجرای این طرح‌ها تاکنون ۱۹ میلیارد تومان اعتبار هزینه شده و امسال نیز ۲ میلیارد تومان برای ادامه طرح بهسازی روستای باراز تخصیص یافته است. این اقدام، گامی ارزشمند برای حفظ هویت روستایی و توسعه گردشگری در استان است.
ارتباط چهره به چهره برای حل مشکلات مردم
رویکرد مردمداری، یکی از ویژگی‌های برجسته بنیاد مسکن استان بوده است. در این مدت، بیش از ۳۵ میز خدمت در میادین شهرهای استان و همچنین به‌صورت مستمر در نمازهای جمعه سراسر استان برگزار شده است. هدف این میزها، ارتباط چهره به چهره با مردم و گره‌گشایی از مشکلات آن‌ها در حوزه‌های مختلف مسکن و طرح‌های هادی بوده است. این اقدام، نه تنها رضایتمندی مردم را افزایش داده، بلکه بستری برای شفافیت و پاسخگویی فراهم کرده است.
پیگیری ویژه طرح‌های مسکن محرومان
موفقیت های بنیاد مسکن فقط با کار در استان حاصل نشده است . تنها مدیرکل بارها در سفرهای خود به پایتخت رایزنی هایی برای توسعه کاری داشته است و در جریان آخرین سفر کاری به تهران، او با مسوولین ملی بنیاد دیدار و گفت‌وگو کرد. در این نشست، گزارشی از وضعیت پروژه‌های عمرانی، اقدامات محرومیت‌زدایی و نیازهای موجود ارائه شد. مسئولان بنیاد مسکن کشور هم ضمن قدردانی از عملکرد شاخص استان، بر حمایت همه‌جانبه برای رفع موانع اجرایی تأکید کردند.
بازنگری طرح‌های هادی؛ پاسخی به نیازهای جدید روستاییان
با توجه به پایان یافتن افق طرح در برخی روستاها، افزایش ساخت‌وسازها، توسعه کالبدی و تغییرات جمعیتی، بازنگری طرح‌های هادی ضرورتی انکارناپذیر است. بنیاد مسکن استان تاکنون بازنگری و اصلاح موضعی طرح هادی را در ۵۱۰ روستا انجام داده است. این بازنگری‌ها با هدف پاسخگویی به نیازهای جدید روستاییان، ساماندهی ساخت‌وسازها و توسعه متوازن روستاها صورت می‌پذیرد.
تامین زمین مسکن روستایی؛ ۳۵ هزار قطعه واگذار شد
تامین زمین برای ساخت مسکن روستایی، یکی از وظایف ذاتی بنیاد مسکن است. از ابتدای تاسیس استان تاکنون، ۱۰ هزار و ۶۶ هکتار زمین تامین و بیش از ۳۵ هزار قطعه به متقاضیان واجد شرایط واگذار شده است. تنها در سال ۱۴۰۴، هزار و ۳۹۴ هکتار زمین جدید تامین و به ۲ هزار و ۱۴۵ متقاضی زمین واگذار شد. این آمار، نشان‌دهنده عزم جدی برای خانه‌دار شدن همه روستاییان واجد شرایط است.
یارانه‌ای ۱۸ درصدی برای ساخت مسکن روستایی
تسهیلات ساخت مسکن روستایی با نرخ سود پنج درصد، یکی از کم‌بهره‌ترین تسهیلات بانکی در کشور است. مدیرکل بنیاد مسکن استان با مقایسه نرخ سود تسهیلات ساخت مسکن روستایی و شهری تأکید کرد: در حالی که تسهیلات شهری با نرخ ۲۳ درصد ارائه می‌شود، دولت با پرداخت ۱۸ درصد یارانه سود، تسهیلات روستایی را با نرخ پنج درصد به مردم ارائه می‌دهد. این حمایت بی‌سابقه، روند مقاوم‌سازی را با شتاب بیشتری دنبال کرده و مشارکت روستاییان را افزایش داده است .
عملکرد فراتر از میانگین کشوری؛ رتبه‌های برتر در ارزیابی‌ها
تلاش‌های بنیاد مسکن خراسان جنوبی در ارزیابی‌های ملی نیز بازتاب یافته است. این نهاد برای چهارمین ماه متوالی در سال ۱۴۰۲، موفق به کسب رتبه اول در بین بنیاد مسکن سایر استان‌ها شد . شاخص‌های مورد ارزیابی شامل تهیه و اجرای طرح هادی روستایی، صدور اسناد مالکیت روستایی، واگذاری اراضی روستایی، جذب مشارکت‌های مردمی حساب ۱۰۰ امام (ره)، انعقاد قرارداد تسهیلات مسکن روستایی و احداث واحدهای مسکونی شهری و طرح نهضت ملی بوده است. این موفقیت‌ها، نشان‌دهنده تلاش جهادی و برنامه‌ریزی دقیق در استان است.
مشارکت مردمی؛ رمز موفقیت طرح‌های عمرانی
توفیق بنیاد مسکن استان، مرهون مشارکت بی‌نظیر مردم و همکاری دهیاران و شوراهای اسلامی بوده است. معاون توسعه و عمران روستایی بنیاد مسکن از دهیاران و مردم روستاها خواست در حفظ و نگهداری پروژه‌های اجرا شده مشارکت جدی داشته باشند. این طرح‌ها با استفاده از منابع بیت‌المال و با تلاش فراوان اجرا می‌شود و پس از تحویل به دهیاری‌ها، نگهداری، مرمت و حفاظت از آن‌ها ضروری است تا از تخریب سرمایه‌های عمومی جلوگیری شود.
آمارها حکایت از تحول دارد
آمارهای ارائه شده توسط مدیرکل بنیاد مسکن استان، تصویری روشن از تحول در حال وقوع ارائه می‌دهد. از ۱۹ هزار و ۹۹۷ متقاضی که پروانه ساختمانی دریافت کرده‌اند، ۱۶ هزار و ۵۵۴ واحد به مرحله فونداسیون، ۱۲ هزار و ۸۸۸ واحد به مرحله سقف و ۸ هزار و ۳۱۳ واحد به مرحله نازک‌کاری رسیده‌اند. این آمار نشان‌دهنده سرعت مطلوب اجرای پروژه در شهرهای کوچک استان است و نویدبخش بهره‌برداری از هزاران واحد مسکونی در آینده نزدیک است .
افق سال ۱۴۰۵؛ هدفگذاری برای ۳۰۰ روستا
برای سال مالی جاری، بنیاد مسکن استان هدفگذاری کرده است که طرح هادی روستایی در ۳۰۰ روستا اجرایی شود. از این تعداد، ۳۱ روستا جدید هستند و بقیه روستاهای نیمه تمام می‌باشند. این هدف بلندپروازانه، نشان‌دهنده عزم جدی برای تکمیل زیرساخت‌های باقی‌مانده و محرومیت‌زدایی از روستاهای کمتر برخوردار است.
۵۰۰ واحد مسکونی؛ عیدی بنیاد مسکن به مردم استان
همزمان با دهه حساب ۱۰۰ امام (ره) و سالروز تاسیس بنیاد مسکن، ۵۰۰ واحد مسکونی با مجموع زیربنای ۳۰ هزار متر مربع و اعتبار ۴۰۰ میلیارد تومان به متقاضیان تحویل داده شد. همچنین ۵۰ طرح هادی با اعتباری بالغ بر ۱۱۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان به بهره‌برداری رسید. این پروژه‌ها که با مشارکت دهیاری‌ها اجرا شده، شامل ۱۷۸ هزار و ۹۵۰ متر مربع آسفالت معابر، بیش از ۴۱ کیلومتر جدول‌گذاری و ۱۰ هزار و ۶۴۰ متر مربع سنگ‌فرش است که سیمای بسیاری از روستاهای استان را دگرگون کرده است.
نگاه به آینده؛ استمرار مسیر و حفظ دستاوردها
آبادی روستاها نه یک مقصد که یک مسیر بی‌پایان است. بنیاد مسکن استان با برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت مردم، این مسیر را با شتاب ادامه خواهد داد. حفظ دستاوردها نیازمند همکاری همه جانبه و نگهداری اصولی از پروژه‌های اجرا شده است. مردم روستاها با مشارکت در این نگهداری، می‌توانند سرمایه‌های ملی را برای نسل‌های آینده حفظ کنند.
بنیاد مسکن؛ سنگر خدمت در دل کویر
آنچه امروز در روستاهای خراسان جنوبی شاهد آن هستیم، حاصل تلاش جهادی بنیاد مسکن، همراهی دولت، مشارکت مردم و پیگیری نمایندگان مجلس است. شاخص مقاوم‌سازی ۶۱ درصدی، اجرای طرح هادی در بیش از ۸۵ درصد روستاها، آسفالت ۶ میلیون متر مربع معابر و ساخت هزاران واحد مسکونی، نویدبخش آینده‌ای روشن برای روستاهای استان است. در روزهایی که باران رحمت بر کویر باریده، طراوت طبیعت با شکوفایی زیرساخت‌ها همراه شده و روستاهای خراسان جنوبی را به الگویی برای توسعه پایدار تبدیل کرده است. با تداوم این مسیر و حفظ عزم و اراده، می‌توان به آینده‌ای امیدوار بود که در آن، روستا نه به عنوان نماد محرومیت، که به عنوان کانون زندگی با کیفیت و پویا شناخته می‌شود.
