بهروزی فر – در شرایطی که بسیاری از مناطق جهان، هویت فرهنگی خود را به یک مزیت اقتصادی تبدیل کرده‌اند، صنایع دستی به عنوان یکی از مهمترین راهکارهای تحقق این مهم، از کم‌هزینه‌ترین و پربازده‌ترین ابزارهای ایجاد اشتغال، تولید ثروت و توسعه محلی به شمار می‌رود. این حوزه برخلاف بسیاری از صنایع، نیازمند سرمایه گذاری‌های کلان نیست و می‌تواند حتی در کم‌برخوردار ترین و دورافتاده‌ترین روستاها نیز فرصت درآمدزایی ایجاد کند. صنایع دستی قادر است اقتصاد را با فرهنگ پیوند دهد،چرا که محصولی تولید می‌کند که هم ارزش مصرفی دارد و هم حامل تاریخ، هنر و هویت یک سرزمین می‌باشد.خراسان جنوبی از این منظر یکی از توانمندترین و غنی ترین استان‌های کشور محسوب می‌شود. وجود ده‌ها رشته فعال صنایع دستی از جمله حوله‌بافی، برک‌بافی، گلیم بافی، سفالگری، رودوزی‌های سنتی، چلنگری، تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی و تولید محصولات چرمی، نشان می‌دهد که این استان ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های صنایع دستی وجود ده‌ها رشته فعال صنایع دستی از جمله حوله‌بافی، برک‌بافی، گلیم بافی، سفالگری، رودوزی‌های سنتی، چلنگری، تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی و تولید محصولات چرمی، نشان می‌دهد که این استان ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های صنایع دستی کشور را دارد. بنا بر آمارهای رسمی از حدود ۱۲۰ رشته صنایع دستی شناسایی شده در این استان، بیش از ۷۰ رشته فعال است، با این حال، پرسش مهم اینجاست که چرا صنایع دستی هنوز نتوانسته جایگاه شایسته‌ای در سبد خرید خانوارها پیدا کند و به منبع درآمد پایداری برای هنرمندان و صنعتگران این عرصه تبدیل شود؟ واقعیت این است که صنایع دستی ما با وجود نگاه ویژه دولت چهاردهم در حمایت از مشاغل خانگی و خرد، بیش از آنکه با مشکل تولید مواجه باشد، از ضعف بازار رنج می‌برد. بسیاری از هنرمندان خراسان جنوبی با ذوق و سلیقه وافر خود، محصولی ارزشمند تولید می‌کنند، اما در معرفی، بسته‌بندی، برندسازی و فروش آن با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند، حتی مسئولان این حوزه نیز بارها از مشکلات بازاریابی و هزینه‌های بالای بسته‌بندی سخن گفته‌اند.از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی سبب شده که صنایع دستی از یک محصول کاربردی به یک کالای تزئینی تبدیل شود. زمانی حوله‌بافی، پارچه‌بافی یا محصولات حصیری بخشی از نیاز روزمره خانواده‌ها را تأمین می‌کرد، اما امروز بسیاری از این محصولات صرفاً به عنوان سوغات یا کالای دکوراتیو شناخته می‌شوند. طبیعی است که در این شرایط اقتصادی دشوار، خانوارها خرید چنین کالاهایی را در اولویت‌های چندم قرار دهند. ضعف در طراحی محصول متناسب با نیازهای جدید نیز یکی دیگر از دلایل این فاصله است. بسیاری از تولیدات همچنان با همان الگوهای سنتی عرضه می‌شوند، در حالی که بازار امروز به دنبال محصولاتی است که علاوه بر حفظ اصالت، کاربردی، مدرن و متناسب با سبک زندگی معاصر باشند. تجربه کشورهای موفق نیز نشان می‌دهد صنایع دستی زمانی رونق می‌گیرد که سنت و نوآوری در کنار یکدیگر قرار گیرند.نباید فراموش کرد که صنایع دستی تنها یک فعالیت فرهنگی نیست، بلکه یک صنعت اقتصادی است، و اگر برای آن زنجیره ارزش تعریف نشود، اگر فروش اینترنتی، صادرات، بسته‌بندی حرفه‌ای، برند مشترک استانی و پیوند با صنعت گردشگری در آن شکل نگیرد و تقویت نشود، هنرمند ناچار خواهد بود محصول خود را با کمترین سود به واسطه‌ها و دلال‌ها بفروشد و انگیزه‌ای برای ادامه کار نداشته باشد.خراسان جنوبی امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاه اقتصادی به صنایع دستی است. استانی که از یک سو با محدودیت منابع آب و فرصت‌های صنعتی مواجه است، می‌تواند از ظرفیت هنرهای بومی برای ایجاد اشتغال پایدار بهره ببرد. صنایع دستی نباید فقط در نمایشگاه‌ها و مناسبت‌های خاص دیده شود، بلکه باید به بخشی از زندگی روزمره مردم و صدالبته اقتصاد استان تبدیل شود.گنجینه‌ای که در دستان هنرمندان خراسان جنوبی نهفته است، اگر با برنامه‌ریزی، بازارسازی و نوآوری همراه شود، می‌تواند از یک ظرفیت فرهنگی به موتور محرک اقتصادی تبدیل گردد، ظرفیتی که سال‌هاست شناخته شده اما هنوز آن‌گونه که باید، به ثروت تبدیل نشده است.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق ۰۹۱۵۷۲۴۸۲۸۹ ارسال بفرمایید)
