دادرس مقدم- در خراسان جنوبی، محدودیت جدی بر عرضه سوخت اعمال شده است؛
نبود کارت جایگاه در بسیاری از پمپ‌بنزین‌ها، صف‌های طولانی، و سهمیه‌بندی سختگیرانه
سوخت، زندگی مردم را دشوار کرده است. مسئولان حوزه سوخت تلویحا می گویند
که این سیاست‌ها برای جلوگیری از قاچاق اتخاذ شده است، اما شواهد موجود و اظهارات رسمی پلیس امنیت اقتصادی نشان می‌دهد بخش عمده قاچاق از مسیر استان عبور می‌کند، نه از داخل آن آغاز.
۸۰ درصد خودروهای شوتی؛
فقط عبوری‌اند
به گفته سرهنگ یدالله دهقان، رئیس پلیس امنیت اقتصادی خراسان جنوبی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایرنا، بیش از ۸۰ درصد خودروهای شوتی شناسایی‌شده در استان تنها از مسیر خراسان جنوبی عبور می‌کنند و مبدا آن‌ها سایر استان‌هاست.او تأکید کرده است:«مقابله با خودروهای شوتی فقط با اقدامات یک استان ممکن نیست؛ چون خراسان جنوبی مبدا این خودروها نیست،
بلکه در مسیر عبور آن‌ها قرار دارد.»این سخنان پرسش مهمی را مطرح می‌کند: اگر سوخت قاچاق از استان تأمین نمی‌شود، چرا محدودیت و سختگیری‌ها تنها دامان مردم خراسان جنوبی را گرفته است؟
آمارهایی که واقعیت را روشن می‌کند
بر اساس اعلام رسمی پلیس، از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از چهار میلیون و ۶۰۰ هزار لیتر سوخت قاچاق در خراسان جنوبی کشف شده که تنها ۲ درصد افزایش نسبت به سال گذشته دارد.در همین مدت، ۲۵ طرح عملیاتی مقابله با قاچاق سوخت و خودروهای شوتی در استان اجرا شده و ۱۵۰ تانکر و تریلی حامل سوخت قاچاق توقیف شده است.طی سه سال گذشته نیز حدود هشت هزار خودروی شوتی از تردد در جاده‌های استان بازمانده‌اند.
با کاهش تردد این خودروها، آمار توقیف نیز ۴۲ درصد کمتر از سال گذشته شده است؛ روندی که دهقان آن را نشان اثربخشی طرح‌های انتظامی و قضایی دانسته است. نتیجه دیگر این سیاست‌ها نیز کاهش ۱۱۸ مورد از تلفات جرحی و فوتی در تصادفات مربوط به خودروهای شوتی بوده است.
ریشه قاچاق در تفاوت قیمت‌هاست، نه جایگاه‌های مردمی
دهقان قاچاق سوخت را پدیده‌ای چندعلتی دانسته و علت اصلی آن را اختلاف قیمت شدید سوخت ایران با کشورهای همسایه عنوان کرده است.او از ضرورت کنترل هوشمند و یکپارچه کل زنجیره سوخت – از پالایشگاه و خطوط لوله تا ناوگان حمل‌ونقل و واحدهای صنعتی – سخن گفته و هشدار داده است:«هر ضعف کوچک در یکی از این بخش‌ها می‌تواند به انحراف‌های بزرگ و شکل‌گیری جریان‌های سازمان‌یافته قاچاق منجر شود.»
تناقضی که مردم حس می‌کنند
با وجود اینکه بخش اعظم قاچاق از مبدا دیگر استان‌ها سرچشمه می‌گیرد، خراسان جنوبی بیشترین سختگیری را در عرضه سوخت تجربه می‌کند. این تناقض باعث نارضایتی گسترده‌ای در میان کشاورزان، صاحبان مشاغل خدماتی و
حتی رانندگان شده است. آن‌چه برای مقابله با قاچاق طراحی شده، عملاً به محدودیت معیشتی مردم تبدیل شده است.
بار سنگین مبارزه برای استانی عبوری
گزارش ایرنا و داده‌های رسمی نشان می‌دهند که استان نه عامل اصلی قاچاق سوخت، بلکه مسیر عبور آن است. با این حال، مردم ناخواسته هزینه این مبارزه را از جیب خود می‌پردازند
.به‌نظر می‌رسد تا زمانی که رویکردها از کنترل محلی به همکاری منطقه‌ای و سیاست‌های هماهنگ چنداستانی تغییر نکند، این چرخه نارضایتی ادامه خواهد داشت.
