گاهی برای فهمیدن مسیر یک استان، باید از دل جاده‌ها، مرزها، کارگاه‌های راهسازی، معدن‌ها و حتی روستاهای دورافتاده‌اش عبور کرد. جایی که نشانه‌های توسعه نه در آمارهای خشک، بلکه در حرکت کامیون‌ها در مرز، روشن شدن نیروگاه‌ها، کارگاه‌های فعال راهسازی و امیدی که به زندگی مرزنشینان بازمی‌گردد، دیده می‌شود.سال ۱۴۰۴ برای خراسان جنوبی از همین جنس سال‌ها بود؛ سالی که در میان چالش‌های اقتصادی کشور و شرایط خاص منطقه‌ای، تلاش شد مسیر توسعه استان نه تنها متوقف نشود، بلکه با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند. در این میان مدیریت استان با تکیه بر ظرفیت‌های بومی، اقتصاد مرزی، سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها تلاش کرد گام‌هایی جدی برای حل مسائل دیرینه خراسان جنوبی بردارد و به قول شهید حاج قاسم سلیمانی نشان دهد که همیشه در دل بحران ها هم می توان فرصت ایجاد کرد . سال 1404 با تمام تلخی هایی که در شرایط ملی برای همیهنان به جای گذاشت و دل اهالی خراسان جنوبی را هم داغدار کرد اما برای استان سالی سرشار از موفقیت های خوب بود که نشان داد که اگر نیت و همت برای خدمت به مردم باشد می شود از دل تلخی ها شیرینی بیرون کشید . هاشمی استاندار خراسان جنوبی و تیمش در استان دقیقا ترجما ما می توانیم در شرایط سخت کشور بود که توانست شکوفه امید را در دل مردم استان زنده نگاه دارد.
اقتصاد استان؛ ثبات در دل تلاطم
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی عملکرد استان‌ها، وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم استان نسبت به سایر نقاط کشور است. خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۴ توانست در بسیاری از این شاخص‌ها عملکرد قابل توجهی ثبت کند.
کاهش نرخ بیکاری به حدود ۳.۷ درصد، خراسان جنوبی را در زمره استان‌هایی قرار داد که پایین‌ترین نرخ بیکاری کشور را دارند. در کنار این موضوع، استان طی چند ماه متوالی پایین‌ترین نرخ تورم در میان استان‌های کشور را ثبت کرد که نشان‌دهنده ثبات نسبی بازار و مدیریت مناسب اقتصادی در استان است.
همچنین در ارزیابی‌های ملی، خراسان جنوبی توانست رتبه دوم کشور در تحقق شعار سال را به دست آورد؛ موضوعی که نشان‌دهنده تلاش برای حرکت به سمت تولید، سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی در استان است.
مرز ماهیرود؛ از یک گذرگاه تا یک برند تجاری
مرز ماهیرود سربیشه اخیرا به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی خراسان جنوبی تبدیل شده و در سال ۱۴۰۴ این نقش پررنگ‌تر از گذشته شد.بخش قابل توجهی از صادرات ایران به افغانستان از طریق این مرز انجام می‌شود و ماهیرود در بسیاری از مقاطع در میان فعال‌ترین گمرکات کشور در حوزه صادرات قرار گرفته است. افزایش صادرات، توسعه زیرساخت‌های گمرکی و افزایش تردد کامیون‌های ترانزیتی، نشان می‌دهد این مرز به تدریج در حال تبدیل شدن به دروازه راهبردی تجارت ایران با افغانستان است.
در همین راستا تلاش شد دیپلماسی اقتصادی با استان فراه افغانستان نیز تقویت شود و نشست‌ها و برنامه‌های مشترکی برای گسترش همکاری‌های تجاری برگزار شد. همچنین برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری ایران و افغانستان در خراسان جنوبی از دیگر اقدامات مهم در این حوزه بود که با هدف معرفی ظرفیت‌های اقتصادی استان انجام شد.
اقتصاد مرزنشینان؛ ساماندهی کولبری
یکی از اقدامات مهم این سال در خراسان جنوبی اجرای طرح ساماندهی کولبری مرزنشینان بود؛ طرحی که برای نخستین بار در استان اجرایی شد و حدود ۱۱ هزار و ۵۰۰ خانوار مرزنشین را تحت پوشش قرار داد.این طرح با هدف ایجاد درآمد پایدار برای مرزنشینان، تقویت معیشت خانوارهای روستایی و جلوگیری از مهاجرت از مناطق مرزی اجرا شد. اجرای این طرح در برخی روستاهای مرزی حتی امید به مهاجرت معکوس و بازگشت جمعیت به روستاها را افزایش داده است.
در کنار آن، پیگیری برای راه‌اندازی بازارچه مرزی یزدان، دوکوهانه و میل ۷۳ نیز در دستور کار قرار گرفت تا ظرفیت‌اقتصادی مناطق مرزی بیش از گذشته فعال شود.
راه‌آهن شرق؛ پروژه‌ای راهبردی
یکی از مهم‌ترین مطالبات تاریخی مردم خراسان جنوبی، اتصال استان به شبکه ریلی کشور است. پروژه راه‌آهن زاهدان -بیرجند –
مشهد در سال ۱۴۰۴ وارد مرحله جدی‌تری شد.با تأمین اعتبارات جدید و پیگیری‌های انجام‌شده، پیشرفت فیزیکی این پروژه از حدود ۱۵ درصد به بیش از ۳۵ درصد رسید و کارگاه‌های متعددی در مسیر اجرای آن فعال شدند. این پروژه علاوه بر ایجاد اشتغال برای هزاران نفر، نقش مهمی در توسعه ترانزیت شرق کشور و اتصال استان به شبکه حمل‌ونقل ریلی خواهد داشت.
جاده‌ها؛ رگ‌های حیاتی توسعه
در حوزه راه نیز اقدامات گسترده‌ای انجام شد. در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲.۷ همت اعتبار برای دوبانده‌سازی محورهای مواصلاتی استان اختصاص یافت و ده‌ها کیلومتر از محورهای استان به بهره‌برداری رسید.در حال حاضر بیش از ۲۰ کارگاه فعال راهسازی در نقاط مختلف استان مشغول فعالیت هستند؛ اقدامی که علاوه بر افزایش ایمنی جاده‌ها، زیرساخت مهمی برای توسعه تجارت و ترانزیت در استان محسوب می‌شود.
آب؛ مهم‌ترین دغدغه استان
خراسان جنوبی بیش از ۱۷ سال است با خشکسالی مستمر مواجه است و به همین دلیل تأمین آب پایدار یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم محسوب می‌شود.در سال ۱۴۰۴ اجرای پروژه‌های متعدد آبرسانی روستایی، مجتمع‌های آبرسانی و طرح‌های تأمین آب شرب در نقاط مختلف استان ادامه یافت. همچنین پیگیری طرح انتقال آب از دریای عمان به عنوان ان به عنوان یکی از پروژه‌های راهبردی شرق کشور در دستور کار قرار داشت.
انرژی؛ خورشید در خدمت توسعه
خراسان جنوبی به دلیل شرایط اقلیمی مناسب و تعداد بالای روزهای آفتابی، یکی از مستعدترین مناطق کشور برای تولید انرژی
خورشیدی است.در سال ۱۴۰۴ صدور مجوز برای هزاران مگاوات ظرفیت نیروگاه در استان انجام شد و پروژه‌های متعددی در این
حوزه آغاز شد. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر علاوه بر کمک به تأمین برق کشور، می‌تواند به یکی از محورهای مهم توسعه اقتصادی استان تبدیل شود.در کنار آن، نیروگاه حرارتی زغال‌سنگ‌سوز طبس نیز پس از سال‌ها توقف دوباره فعال شد؛ پروژه‌ای با ظرفیت حدود ۱۳۰۰ مگاوات که می‌تواند نقش مهمی در تأمین برق کشور و توسعه صنعتی منطقه داشته باشد.
سرمایه‌گذاری و تولید؛ حرکت به سمت رونق اقتصادی
در حوزه سرمایه‌گذاری نیز سال ۱۴۰۴ برای خراسان جنوبی سال مهمی بود. در سفر رئیس‌جمهور به استان، بیش از ۱۵ همت اعتبار عمرانی برای پروژه‌های مختلف استان مصوب شد. همچنین ۱۵ همت تسهیلات بانکی برای بیش از ۴۴۰ طرح اقتصادی در نظر گرفته شد که می‌تواند زمینه اشتغال و رونق تولید را در استان فراهم کند.در کنار آن، پروژه‌های بزرگی مانند فولاد قائنات و طرح تولید شمش طلا با سرمایه‌گذاری بیش از ۳۰ همت به بهره‌برداری رسید که نقش مهمی در ایجاد اشتغال و توسعه صنعتی استان دارد.
ظرفیت‌های معدنی؛ گامی برای فعال‌سازی معادن
در سال ۱۴۰۴ همچنین ۳۵ هزار هکتار از محدوده‌های معدنی استان آزادسازی شد؛ اقدامی که پس از سال‌ها توقف انجام شد و فرصت‌های جدیدی برای سرمایه‌گذاری در حوزه معدن ایجاد کرد. با توجه به ظرفیت بالای معدنی خراسان جنوبی، این اقدام می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری پروژه‌های جدید صنعتی در استان باشد.
مدیریت میدانی؛ حضور در میان مردم
یکی از رویکردهای مدیریتی در خراسان جنوبی طی این دوره، حضور در میدان و ارتباط مستقیم با مردم بوده است؛ رویکردی که با تأکید و پیگیری نماینده دولت در استان شکل گرفته و به تدریج به بدنه مدیریتی استان نیز تسری یافته است. بر همین اساس تلاش شده فاصله میان تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و واقعیت‌های زندگی مردم کاهش یابد. به همین دلیل بخش مهمی از مدیریت استان نه در پشت درهای بسته، بلکه در میان مردم، در جاده‌های طولانی استان، در روستاهای مرزی، کارگاه‌های عمرانی، واحدهای تولیدی و حتی در بازارهای شهرها شکل گرفته است. بازدیدهای میدانی از پروژه‌ها، حضور در مناطق کمتر برخوردار، گفت‌وگوی بی‌واسطه با مردم و شنیدن دغدغه‌های آنان، فرصتی فراهم کرده تا مسائل استان از نزدیک دیده شود و تصمیم‌ها بر مبنای واقعیت‌های میدانی اتخاذ گردد.
در همین چارچوب، ۲۵ سفر شهرستانی با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی و برگزاری میزهای خدمت انجام شد؛ سفرهایی که در
آن مدیران استانی از نزدیک با مسائل و مطالبات مردم در شهرستان‌ها روبه‌رو شدند.
نتیجه این سفرها، ۲۹۷ مصوبه برای رفع مشکلات زیرساختی، توسعه خدمات، تسریع در اجرای پروژه‌های عمرانی و اقتصادی و
همچنین فراهم کردن بسترهای سرمایه‌گذاری
در شهرستان‌ها بود.
نکته قابل توجه در این میان، روند اجرای این مصوبات است. بر اساس اعلام استاندار خراسان جنوبی، تاکنون بیش از ۹۰ درصد مصوبات این سفرها وارد مرحله اجرا شده است؛ به‌گونه‌ای که ۲۱۰ مصوبه به طور کامل عملیاتی شده و ۸۷ مصوبه دیگر نیز با درصدهای مختلف پیشرفت در حال اجراست. این مصوبات میان ۲۲ دستگاه اجرایی توزیع شده که از این میان، ۱۵ دستگاه تمامی مصوبات خود را به طور کامل اجرایی کرده‌اند و در ۷ دستگاه دیگر نیز بیش از ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی ثبت شده است. با توجه به ماهیت برخی پروژه‌ها، زمان اجرای تعدادی از این مصوبات تا سال ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده و روند پیگیری و اجرای آنها همچنان ادامه دارد.
در کنار این برنامه‌ها، یکی دیگر از ویژگی‌های مدیریت استان در این دوره حضور در میدان در شرایط حساس و بحران‌ها بوده است. در مقاطعی که کشور با جنگ ۱۲ روزه، اتفاقات دی‌ماه و همچنین تحولات و حملات اخیر رژیم صهیونیستی علیه ایران مواجه بوده، نماینده دولت در استان تلاش کرده با حضور مستمر در میان مردم، بازارها و مراکز تأمین و توزیع کالا، فضای استان را در آرامش نگه دارد. در این روزها رصد لحظه‌ای بازار، نظارت بر تأمین و توزیع کالاهای اساسی، سرکشی از انبارها و گفت‌وگو با اصناف و فعالان اقتصادی به صورت مستمر انجام شد تا کوچک‌ترین خللی در تأمین نیازهای مردم ایجاد نشود.این حضور میدانی علاوه بر مدیریت شرایط، تلاشی در راستای امیدآفرینی و تقویت روحیه عمومی جامعه نیز بوده است؛
پیامی روشن برای مردم که مسئولان در هر شرایطی در کنار آنان حضور دارند. تجربه این رویکرد نشان داده بسیاری از گره‌های اجرایی زمانی سریع‌تر گشوده می‌شود که مدیران در کف میدان و در متن واقعیت‌های زندگی مردم تصمیم بگیرند.در کنار این اقدامات، تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری و گسترش تعاملات اقتصادی با سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی نیز به عنوان یکی از محورهای مهم مدیریت استان دنبال شده است؛ موضوعی که در کنار توسعه زیرساخت‌ها، می‌تواند زمینه‌ساز رونق تولید، ایجاد اشتغال و شتاب گرفتن روند توسعه در خراسان جنوبی باشد.
روایتی از یک سال تلاش
آنچه در این گزارش آمده تنها بخشی از اقدامات و برنامه‌هایی است که در سال ۱۴۰۴ در خراسان جنوبی پیگیری و اجرا شده است؛ اقداماتی که از توسعه زیرساخت‌ها و رونق تجارت مرزی گرفته تا سرمایه‌گذاری‌های صنعتی، ساماندهی معیشت مرزنشینان و اجرای پروژه‌های عمرانی را در بر می‌گیرد.
بی‌تردید مسیر توسعه خراسان جنوبی همچنان ادامه دارد و تحقق کامل بسیاری از این برنامه‌ها نیازمند زمان، پیگیری و همدلی میان مردم و مسئولان است. اما آنچه امروز در جای‌جای استان دیده می‌شود، نشانه‌هایی از حرکت رو به جلو و امید به آینده‌ای روشن‌تر برای خراسان جنوبی است.
