یعقوبی – افزایش شدید قیمت‌ها در ماه‌های اخیر باعث شده واژه «ابرتورم» در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گیرد؛ برخی صفحات اقتصادی حتی از ورود ایران به ابرتورم یا ابرتورم قریب‌الوقوع سخن می‌گویند. اما بررسی آمار رسمی و تعریف علمی ابرتورم نشان می‌دهد اقتصاد ایران با وجود تورم بسیار بالا، با شرایط ابرتورمی فاصله زیادی دارد. در تعریف مشهور فیلیپ کگان، اقتصاد زمانی وارد ابرتورم می‌شود که قیمت‌ها در یک‌ماه دست‌کم ۵۰ درصد افزایش پیدا کنند؛ یعنی معیار اصلی، سرعت انفجاری قیمت‌ها و از دست رفتن کنترل قیمت‌گذاری است، نه فقط بزرگ بودن تورم سالانه. آخرین آمار رسمی نشان می‌دهد تورم ماهانه ایران در مردادماه ۳.۴ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹ درصد و تورم سالانه ۶۹.۹ درصد بوده است. این ارقام سنگین و نگران‌کننده‌اند، اما همچنان با مرز ۵۰ درصدی تورم ماهانه فاصله زیادی دارند.بخش مهمی از برداشت‌های اشتباه در شبکه‌های اجتماعی از همین‌جا ناشی می‌شود؛ تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹ درصدی به معنای دو برابر شدن سطح قیمت‌ها نسبت به مرداد سال گذشته است، نه افزایش ۸۹ درصدی قیمت‌ها در یک‌ماه. اقتصاد ایران نیز صرفاً مصرف‌کننده و واردات‌محور نیست؛ کشور دارای شبکه گسترده‌ای از فعالیت‌های تولیدی در حوزه‌های نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، مس، آلومینیوم، سیمان، دارو، غذا، خودرو، قطعات، ماشین‌آلات، لوازم خانگی، محصولات شیمیایی و کشاورزی است.همین موضوع، فاصله اقتصاد ایران با سناریوهای کلاسیک ابرتورم را بیشتر می‌کند. گستردگی پایه تولید کشور، فاصله ایران با سناریوهای کلاسیک ابرتورم را بیشتر می‌کند؛ ایران علاوه بر نفت در حوزه‌های پتروشیمی، فولاد، محصولات معدنی، فلزات اساسی و محصولات کشاورزی و صنعتی تولید و صادرات متنوع دارد و تنها به یک منبع درآمد ارزی متکی نیست. کشوری که هم تولید داخلی، هم مواد اولیه و انرژی فراوان و هم امکان کسب درآمد ارزی از صادرات دارد، از نظر ظرفیت واقعی اقتصاد با کشوری که همزمان با فروپاشی تولید و قطع منابع درآمدی مواجه شده، تفاوت اساسی دارد. البته تحریم‌ها و دشواری انتقال درآمدهای صادراتی باعث می‌شود تمام این ظرفیت به‌راحتی به منابع ارزی در دسترس تبدیل نشود، اما نگاه تک‌بعدی به تورم، تصویر نادرستی از آینده اقتصاد ارائه می‌دهد. صاحب‌نظران نیز اتفاق‌نظر نسبی دارند؛ حسین راغفر تأکید کرده اقتصاد ایران هنوز وارد مرحله ابرتورمی نشده و نباید هر تورم بالایی را ابرتورم نامید. مسعود نیلی از قرار گرفتن اقتصاد در ایستگاه پیش از ابرتورم سخن گفته که به‌معنای وقوع ابرتورم نیست، بلکه هشداری برای جلوگیری از انفجاری شدن سرعت قیمت‌هاست. عبدالناصر همتی نیز گفته ایران هنوز وارد ابرتورم نشده و احتمال وقوع آن ضعیف است. در چنین شرایطی، برخی بلاگرهای اقتصادی با عباراتی نظیر «ابرتورم در راه است» روایت‌های هراس‌آوری ارائه می‌کنند؛ درحالی‌که یک عدد بزرگ مانند تورم ۸۹ درصدی بدون توضیح دوره زمانی آن، مخاطب را به اشتباه می‌اندازد. استفاده بی‌محابا از واژه ابرتورم می‌تواند به افزایش انتظارات تورمی و رفتارهای هیجانی در بازار ارز و طلا منجر شود. بنابراین، به جای هراس‌افکنی باید واقعیت را دید: تورم بسیار بالاست، اما ابرتورم نیست؛ و خطر اصلی، بی‌توجهی به سیاست‌های مهار تورم است، نه بزرگنمایی یک واژه.