مهدی آبادی – این روزها خراسان جنوبی چشم به آسمان دارد اما آسمان قهر کرده است. زمین تشنه است، رودها ساکتند، قنات‌ها در سوگ آب خشکیده‌اند و لب‌های ترک‌خورده زمین به دعا باز مانده. «۹۵ درصد مساحت استان» درگیر خشکسالی شدید و بسیار شدید است؛ آماری که شاید سرد و بی‌احساس به نظر برسد، اما پشت هر عدد، روستایی است که خاموش می‌شود، خانواده‌ای که مهاجرت می‌کند، و باغی که سال‌ها دست‌رنجش در خاک فرو می‌ریزد. در خوسف و بیرجند و بشرویه و طبس، صحبت از خشکسالی صددرصدی‌ست؛ یعنی دیگر رمقی برای زمین نمانده، یعنی هر چاه، قطره‌ای اشک هزینه دارد. وقتی جواد نخعی از «شاخص SPEI» و «دوره ده‌ساله خشکسالی» حرف می‌زند، می‌شود فهمید این درد فقط یک زمستان یا یک سال نیست، زخمی‌ست که سال‌هاست مانده و هر روز کمی عمیق‌تر می‌شود. اما اعداد و نقشه‌ها فقط گوشه‌ای از فاجعه‌اند. آنچه دیده نمی‌شود، ترک دل مردمانی‌ست که نسل‌ به‌ نسل با آب زندگی کرده‌اند. مادربزرگ‌هایی که هنوز چشم‌انتظار شنیدن صدای باران روی بام‌های کاه‌گلی‌اند، و کشاورزانی که حالا زمین را شخم می‌زنند اما امیدی به سبز شدن بذر ندارند. چاه‌موتورهایی که خاموش می‌شوند، مثل نفس‌هایی که به شماره افتاده‌اند. و در دل همین استان پهناور، هر روز دشت تازه‌ای خاک می‌خورد از فرط بی‌آبی. باران که نمی‌بارد، همه چیز به هم می‌ریزد. سفره‌ها کوچک‌تر می‌شوند، دام‌ها لاغرتر، لبخندها کوتاه‌تر. روستاها آرام‌آرام خالی می‌شوند و صدای بچه‌هایی که زمانی لابه‌لای نهرها بازی می‌کردند، حالا جای خودش را داده به سکوتی سنگین. در بازار بیرجند یا سربیشه وقتی قیمت یک دلو آب از قیمت لبنیات بالاتر می‌رود، مردم فقط سری تکان می‌دهند؛ عادت کرده‌اند به گرمای تند و بی‌رحم، به زمین بی‌رمق. خشکسالی در خراسان جنوبی فقط طبیعت را نزده، طراوت مردم را هم خشک کرده است. دیگر کسی شگفت‌زده نمی‌شود از خاک‌بادها و افق‌های زرد. چشم‌ها به آسمان خیره می‌ماند و خبرها را مرور می‌کند: «از نیمه آذر بارندگی خواهیم داشت»، «پیش‌بینی‌ها می‌گوید در محدوده نرمال خواهیم بود». همین چند جمله تازه، می‌شود بهانه امید. انگار قرار است نیمه‌جانِ این خاک، نفسی تازه بگیرد. با این‌ همه، درد هنوز هست. غمِ قنات‌هایی که نفس می‌کشیدند و حالا خاموش‌اند. غصه‌ی باغ‌های انار و زعفران که کم فروغ شده‌اند. و شاید تلخ‌تر از همه، دلسردی مردانی که روزی امیدشان به زمین بود و حالا امیدشان را هم فروخته‌اند. روستاهایی که هر هفته خداحافظی تازه‌ای دارند؛ یکی می‌رود به شمال، دیگری تا مشهد، شاید کسی هم تا تهران. خراسان جنوبی آرام‌آرام سبک می‌شود از جمعیت، ولی سنگین از اندوه. در چنین روزهایی، حتی واژه «مرثیه» برای این خاک کم است. استان با تاریخی هزارساله، حالا با دستان تهی ایستاده زیر آسمانی که وعده‌اش دیر شده. هر بار ابر می‌آید، همه دلشان می‌لرزد ؛ نه از باران، از ترس این‌که دوباره نبارد. صدای رعد که می‌آید، کودکی دست مادرش را می‌گیرد، انگار معجزه‌ای اتفاق افتاده. ما خسته‌ایم از انتظار، ولی هنوز امیدواریم. هنوز همان بادی که از کویر می‌وزد، بوی زعفران بیرجند و قنات‌های فردوس را در خود دارد؛ همان بادی که یادمان می‌اندازد این خاک، هرچقدر هم خشک شود، هنوز زنده است، هنوز اهل صبوری‌ست. شاید نیمه آذر که فرا برسد و نخستین باران نرمالِ وعده‌داده‌شده بر زمین فرود آید، خراسان جنوبی نفسی آسوده بکشد. تا آن روز، مردمش همچنان زیر سقف آسمان خالی دست بلند می‌کنند و دعا می‌خوانند. دعای باران در خراسان جنوبی فقط برای آب نیست، برای حیات است برای آن‌که امید ریشه بدواند، حتی اگر خاک هنوز تشنه باشد. (لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)