کاری – در گرمای سوزان تابستان طبس، اتفاقی رخ داد که فراتر از یک حادثه محیط‌زیستی است؛ ۱۷ رأس کل و بز وحشی، بر اثر تشنگی مفرط، وارد آب‌انباری در یکی از مناطق دشتی شهرستان طبس شدند و در آن گرفتار گشتند. اگرچه این حیوانات با اقدام سریع مأموران محیط زیست نجات یافتند، اما سوال اصلی اینجاست: چه عاملی باعث شد تا جانورانی که به زندگی در دل سخت‌ترین زیستگاه‌ها شهرت دارند، به این مرز از استیصال برسند؟خشکسالی‌های پیاپی در خراسان جنوبی و به‌ویژه در ناحیه طبس، نه‌فقط کشاورزی و سفره‌های آب زیرزمینی، بلکه اکوسیستم طبیعی و منابع آب حیات‌وحش را نیز به مرز بحران کشانده است.بر اساس اعلام اداره کل محیط زیست استان، بیشتر چشمه‌ها و برکه‌های طبیعی در این زیستگاه‌ها یا کاملاً خشک شده‌اند یا دبی آن‌ها به قدری کاهش یافته که دیگر پاسخگوی نیازهای زیستی جانوران نیستند.به گفته حسن تقی‌زاده، رئیس اداره محیط زیست طبس، مأموران در همان شب با پمپ‌کشی آب به درون آب‌انبار و باز کردن درب خروجی، زمینه نجات حیوانات را فراهم کردند. همچنین لایروبی و بهسازی آب‌انبار برای استفاده جانوران در دست اجراست.اما پرسش مهم‌تر اینجاست: آیا چنین اقدامات موقتی و موردی، می‌توانند مانع تکرار فجایع بعدی باشند؟پاسخ کارشناسان محیط زیست روشن است: خیر.آن‌ها تأکید می‌کنند که باید سامانه‌ای پایدار و منطقه‌ای برای تأمین آب حیات‌وحش ایجاد شود؛ از جمله تانکرهای ثابت آبرسانی، بازسازی چشمه‌ها و حتی مدیریت چرا و کاهش تعارض میان دام اهلی و حیات‌وحش.وقتی آب نیست، جانور هم پناهنده می‌شودرفتار غریزی کل و بز وحشی به‌گونه‌ای است که در شرایط عادی، از سکونتگاه‌های انسانی فاصله می‌گیرند. اما در شرایط بحرانی، از جمله خشکسالی و نبود منابع آبی، این فاصله شکسته می‌شود.اتفاق اخیر در طبس، نه‌تنها فریادی از دل کویر است، بلکه آژیری برای هشدار به سیاست‌گذاران و مدیران منابع طبیعی کشور نیز هست. اینکه به‌جای مدیریت بحران‌محور، باید به سمت مدیریت تاب‌آوری اقلیمی و محیط‌زیستی حرکت کرد. در این میان، نقش جوامع محلی نیز نادیده گرفته شده است. اگرچه برخی از دامداران یا بومیان ممکن است با ایجاد منابع غیرایمن مانند آب‌انبارهای بدون حفاظ، به‌طور ناخواسته تهدیدی برای جانوران ایجاد کنند، اما همین جوامع می‌توانند بازوی حفاظت شوند، به‌شرطی که در سیاست‌های محیط‌زیستی مشارکت داده شوند.حمیده الهیاری، فعال محیط‌زیست خراسان جنوبی، می‌گوید:«اگر به بومیان آموزش داده شود که چگونه آب‌انبارها را ایمن‌سازی کنند و در دوره‌های خشکسالی به تأمین آب برای زیستگاه‌ها کمک کنند، بسیاری از بحران‌ها مدیریت‌پذیر می‌شوندحادثه طبس، تنها یک رویداد در گوشه‌ای از کویر نیست. این واقعه، نمادی از بحرانی‌ است که با تغییر اقلیم، فرونشست زمین، کاهش بارندگی و سوءمدیریت منابع، به‌طور هم‌زمان در حال وقوع است.اگر این فریاد بی‌صدا شنیده نشود، اگر راهکارها از سطح واکنش به سطح برنامه‌ریزی پایدار نرسند، اگر نقش جامعه محلی در معادلات زیست‌محیطی جدی گرفته نشود، آنچه از زیستگاه‌های طبیعی و حیات‌وحش باقی می‌ماند، تنها عکس‌های مستند و چند صفحه از کتاب‌های تاریخ خواهد بود.