حاجی – این روزها در هر خرید ساده، دستمان ناخواسته به سمت پلاستیک می‌رود: کیسه نان، دستمال کاغذی، حوله‌های یک‌بار مصرف، سفره‌های نایلونی و  غافل از این‌که همین «راحتی ظاهری» هم به جیب ما آسیب می‌زند، هم به محیط‌زیست و هم به سلامت خانواده‌مان. در حالی‌که درست کنار دست ما، در روستاها و حتی محله‌های خودمان، جایگزینی سالم، ارزان و شریف وجود دارد: در روستاهای بیرجند، از جمله در خراشاد و دیگر مناطق فعال در حوزه صنایع دستی، سال‌هاست زنان و مردانی با دستان خود نخ‌های طبیعی را به حوله، دستمال، سفره نان و انواع پارچه تبدیل می‌کنند. بسیاری از این بافندگان، سرپرست خانوار هستند؛ کسانی که با تلاش فراوان و بدون سرمایه‌های بزرگ، چرخ زندگی خود و خانواده‌شان را می‌چرخانند. ویژگی مهم این فعالیت‌ها این است که:به سرمایه سنگین نیاز ندارد؛برخی افراد خیر یا کارآفرین، دستگاه‌های بافت را در اختیار بافندگان قرار می‌دهند؛محصول نهایی، به‌طور تضمینی خریداری می‌شود؛همین تضمین خرید باعث شده استقبال از این کار بالا برود و افراد بیشتری وارد این چرخه تولید شوند.این یعنی هر بار که ما یک حوله یا دستمال بافت محلی می‌خریم، در واقع از یک «طرح اشتغال بی‌ادعا» حمایت می‌کنیم.بافته‌های محلی که در این کارگاه‌های کوچک تولید می‌شود، چند ویژگی مهم دارد:این محصولات از نخ‌های طبیعی تهیه می‌شوند؛ یعنی تماس آن‌ها با پوست، به‌ویژه پوست حساس کودکان و سالمندان، بسیار امن‌تر از بسیاری از الیاف مصنوعی است.از دستمال‌های کوچک جیبی که می‌توان آن‌ها را بارها و بارها شست و دوباره استفاده کرد، تا حوله‌های حمام در اندازه‌های مختلف؛ همه سبک، کم‌حجم و قابل شست‌وشوی مکرر هستند.برخلاف تصور برخی، این محصولات امروزه در طرح‌ها و رنگ‌های بسیار زیبا و متنوع بافته می‌شوند و از نظر ظاهر، کاملاً قابل رقابت با محصولات کارخانه‌ای هستند؛ با این تفاوت که هر کدام پشتوانه‌ای از فرهنگ، هنر و هویت محلی را با خود دارند.این محصولات با وجود کیفیت مناسب، قیمت‌های نسبتا ارزان‌تری نسبت به بسیاری از نمونه‌های بازاری دارند. چون مستقیم از تولیدکننده محلی تهیه می‌شوند، هزینه واسطه‌گری و برندهای تجاری بزرگ روی قیمت آن‌ها ننشسته است.یکی از مهم‌ترین مزایای این بافته‌های محلی، نقش آن‌ها در کاهش مصرف پلاستیک است؛ آن هم در زمانی که قیمت محصولات پتروشیمی و پلاستیک بالا رفته و آثار مخرب محیط‌زیستی آن‌ها هر روز آشکارتر می‌شود.می‌توانیم برای خرید نان، به جای کیسه‌های پلاستیکی از سفره‌های نان بافت محلی استفاده کنیمکه نان را سالم‌تر و تازه‌تر نگه می‌دارند؛از عرق‌کردن و خمیر شدن نان جلوگیری می‌کنند؛سال‌ها قابل استفاده‌اند و با یک شست‌وشوی ساده دوباره مثل روز اول می‌شوند.دستمال‌های کوچک جیبی بافت محلی، می‌توانند جایگزین بخش بزرگی از مصرف دستمال‌های کاغذی و انواع دستمال‌های بسته‌بندی‌شده در پلاستیک شوند. این یعنی:کاهش تولید زباله پلاستیکی و کاغذی؛کاهش هزینه‌های خانوار در درازمدت؛استفاده از محصولی سالم و چندبار مصرف.استفاده از حوله‌های بافت محلی در خانه این یعنی:کاهش تولید زباله پلاستیکی و کاغذی؛کاهش هزینه‌های خانوار در درازمدت؛استفاده از محصولی سالم و چندبار مصرف.استفاده از حوله‌های بافت محلی در خانه،

محل کار، هویت محلی و فرهنگی ما را نشان دهد؛به رونق تولیدات منطقه‌ای کمک کند؛در بسیاری موارد هزینه تهیه حوله را کاهش دهد.یکی از مشکلات امروز جامعه، کمبود فرصت‌های شغلی با سرمایه کم است. تولید حوله‌ها و پارچه‌های بافت محلی، نمونه روشن کاری است که:با سرمایه اندک 

امکان‌پذیر است؛در خانه یا کارگاه‌های کوچک روستایی و شهری قابل انجام است؛برای زنان خانه‌دار، جوانان جویای کار و سرپرستان خانوار، فرصت درآمدزایی ایجاد می‌کند؛با وجود تضمین خرید محصول، امنیت خاطر بیشتری برای تولیدکننده فراهم می‌کند.به بیان ساده، هر بار که ما به جای یک محصول پلاستیکی یا کارخانه‌ای، یک بافته محلی می‌خریم، در واقع یک رأی مثبت به اشتغال‌زایی با سرمایه کم داده‌ایم.اگرچه حمایت‌های دولتی و برنامه‌ریزی کلان در حوزه صنایع دستی و تولیدات خانگی مهم است، اما نباید نقش خودمان را فراموش کنیم. هر شهروند می‌تواند با تغییرات کوچک در سبد خرید روزانه، اثر بزرگی بر تولید محلی و محیط‌زیست بگذارد.به جای دستمال‌های یک‌بار مصرف، برای مصرف روزمره، چند دستمال پارچه‌ای محلی در خانه داشته باشیم؛ برای جهیزیه، هدیه، یا استفاده روزمره، حوله‌ها و ملحفه‌های بافت محلی را در اولویت قرار دهیم؛ از غرفه‌ها و کارگاه‌های تولید صنایع دستی، به‌جای سوغات پلاستیکی، محصولاتی از نخ طبیعی بخریم؛ اگر فروشنده یا مسئول فروشگاهی هستیم، بخشی از قفسه‌ها را به محصولات بافت محلی منطقه خودمان اختصاص دهیم. این یادداشت دعوتی است برای یک «تغییر ساده اما مؤثر». بیایید با هم تصمیم بگیریم: کمتر پلاستیک مصرف کنیم؛ بیشتر به بافته‌های محلی از نخ‌های طبیعی اعتماد کنیم؛ تولیدکنندگان زحمتکش در روستاها و شهرهای خودمان را جدی بگیریم؛ از تجربه موفق نقاطی مانند روستاهای بیرجند و خراشاد حمایت کنیم تا در سایر شهرستان‌ها نیز گسترش یابد و به خودکفایی و درآمدزایی پایدار کمک کند. هر حوله، هر دستمال، هر سفره نان بافت محلی که می‌خریم، فقط یک «کالا» نیست؛ تبدیل یک نخ ساده به نان، امید و نفس تازه برای زمین و انسان است.