سه شنبه ۶ مرداد ۱۴۰۵

کوچ از روستاها؛ هشداری برای آینده استان

دکتر حسینعلی خلیل اللهی  ، انجمن علمی واموزشی معلمان جغرافیای خراسان جنوبی – جمعیت ۸۷۰ هزار نفری خراسان جنوبی که ۶۱ درصد آن در شهرها و نزدیک به ۳۹ درصد در ۱۷۷۸ روستا ساکن هستند، این روزها با پدیده‌ای خطرناک روبه‌روست: مهاجرت بی‌رویه از روستا به شهر. این جریان که ریشه در عوامل دافعه و جاذبه دارد، نه تنها روستاها را به سمت خالی شدن از سکنه و فرسودگی اقتصادی می‌برد، بلکه شهرها را نیز با معضلاتی چون حاشیه‌نشینی، کمبود مسکن و افزایش بیکاری مواجه می‌کند. خشکسالی‌های پی‌درپی، کاهش منابع آبی، آفات کشاورزی و بلایای طبیعی، در کنار فقر، بیکاری و نبود امکانات اولیه رفاهی و درمانی، روستاها را به مکانی غیرقابل تحمل برای سکونت، به‌ویژه برای جوانان، تبدیل کرده است. در مقابل، شهرها با چراغ خوش‌آمدی از فرصت‌های شغلی، درآمد بالاتر، اینترنت، فضاهای فرهنگی و ورزشی و خدمات درمانی، جوانان را به تله خود می‌کشانند.اما واقعیت تلخ این است که تا زمانی که شکاف عمیق بین روستا و شهر از نظر زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی پر نشود، این مهاجرت نه تنها متوقف نخواهد شد، بلکه شتاب بیشتری نیز خواهد گرفت. توسعه روستاها نیازمند یک عزم جدی فرابخشی است؛ از ایجاد کارگاه‌های تبدیلی و بسته‌بندی محصولات کشاورزی گرفته تا توسعه گردشگری روستایی و صنایع دستی. شناسایی فرصت‌های کارآفرینی بومی، تهیه بانک اطلاعاتی مشاغل روستایی و کاهش شکاف درآمدی میان روستا و شهر، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر است. در کنار این موارد، باید به مقوله «امید به ماندن» نیز توجه کرد؛ عاملی که با ایجاد امکانات تفریحی، ورزشی، آموزشی و بهداشتی و نیز تامین بیمه و مسکن مناسب، می‌تواند روحیه نشاط و تعلق را به روستاها بازگرداند.یک گام اساسی دیگر، توجه به فناوری و نوآوری در بخش کشاورزی و دامداری است. استفاده از روش‌های نوین آبیاری، کشت گلخانه‌ای، پرورش دام صنعتی و آموزش روستاییان برای بهره‌وری بیشتر از منابع محدود، می‌تواند معیشت پایدار را جایگزین درآمدهای فصلی و ناپایدار کند. همچنین خرید تضمینی محصولات کشاورزی و دامی و اعطای وام‌های کم‌بهره، از ناامیدی و ترک زمین توسط کشاورزان جلوگیری می‌کند. در این میان، نباید از توسعه حمل‌ونقل عمومی و راه‌های ارتباطی غافل شد، چراکه بسیاری از روستاهای استان به دلیل نبود جاده مناسب، از حداقل خدمات محروم هستند.در پایان، آنچه بیش از هر چیز لازم است، تدوین و اجرای یک «استراتژی کلان توسعه روستایی» مبتنی بر استعدادسنجی هر منطقه است. هر روستا ظرفیت منحصربه‌فردی در حوزه کشاورزی، صنعت، خدمات یا توریسم دارد که باید شناسایی و شکوفا شود. در عین حال، حفظ سنت‌های فرهنگی و اجتماعی روستاها به موازات توسعه فناوری، می‌تواند از گسست نسلی و فراموشی هویت جلوگیری کند. مسئولان استانی باید بپذیرند که نادیده گرفتن روستاها، هزینه سنگین‌تری را به شهرها تحمیل خواهد کرد. وقت آن رسیده که به جای شعار، اعتبارات عمرانی به شکل عادلانه توزیع شود و «ماندگاری در روستا» به یک افتخار تبدیل شود، نه یک اجبار.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رمضانی – رئیس پارک علم و فناوری خراسان جنوبی از امضای دو قرارداد سرمایه‌گذاری با

بیشتر

امتحانی – مدیرکل هواشناسی خراسان جنوبی از توسعه چشمگیر شبکه پایش و رصد داده‌های جوی

بیشتر

بصیرت – تفاهمنامه همکاری میان سازمان بسیج سازندگی خراسان جنوبی و اداره کل آموزش فنی

بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فرم

فرم گزارش اشکال در سایت