مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی از کاهش ۱۶ درصدی برداشت از پروانههای بهرهبرداری بخش کشاورزی در راستای مدیریت مصرف آب خبر داد و گفت: تداوم افت سطح آبهای زیرزمینی، کاهش آبدهی چاهها، قنوات و چشمهها و محدودیت منابع آب تجدیدپذیر، ضرورت اجرای جدی برنامههای سازگاری با کمآبی را در این استان دوچندان کرده است.عباس سارانی در گفتوگو با ایرنا اظهارکرد: طی ۲ سال اخیر و در چارچوب برنامههای سازگاری با کمآبی، میزان برداشت از پروانههای بهرهبرداری بخش کشاورزی در خراسان جنوبی ۱۶ درصد کاهش یافته است.
وی ضمن قدردانی از همکاری کشاورزان افزود: همراهی بهرهبرداران در اجرای این برنامهها ارزشمند است چراکه مدیریت منابع آب بدون مشارکت مردم و بهویژه فعالان بخش کشاورزی امکانپذیر نیست.مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی اظهار کرد: در کنار تعدیل پروانههای بهرهبرداری، توسعه روشهای نوین آبیاری، اصلاح الگوی کشت، استفاده از ظرفیت گلخانهها و افزایش بهرهوری آب باید با جدیت دنبال شود تا ضمن حفظ تولید، میزان برداشت از منابع محدود آب زیرزمینی کاهش یابد.
سارانی ادامه داد: برنامهریزی شده است که مصارف بخشهای مختلف در چارچوب آب قابل برنامهریزی قرار گیرد و با اجرای تدریجی برنامهها، فشار بر آبخوانهای استان کاهش پیدا کند.
بارندگیهای مقطعی، کسری منابع آب را جبران نمیکند
وی با اشاره به آغاز سال آبی از اول مهرماه و تداوم آن تا پایان شهریورماه سال بعد افزود: هرچند در ابتدای سال آبی جاری هنوز بارندگی قابل توجهی در استان ثبت نشده است، اما در شهرستان درمیان بارندگی های بیش از ۴۰ میلیمتری به ثبت رسید و پیشبینیهای هواشناسی از احتمال وقوع بارشهای مناسب حکایت دارد و باید از فرصت بارندگیها برای تقویت منابع آب و کاهش خسارات احتمالی نهایت استفاده را ببریم.
وی با بیان وضعیت بارندگی در سال آبی گذشته گفت: براساس آمار ایستگاههای بارانسنجی استان، میزان بارندگی در سال آبی گذشته به بیش از ۱۱۹ میلیمتر رسید که در مقایسه با سال آبی پیش از آن، رشد ۸۵ درصدی داشته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی افزود: با وجود این افزایش، میزان بارندگی استان همچنان حدود ۱۰ درصد پایینتر از میانگین بلندمدت قرار داشت و بنابراین نمیتوان صرفا با اتکا به بارشهای یک سال، از بهبود پایدار وضعیت منابع آب سخن گفت.
سارانی ادامه داد: آثار مثبت بارندگیها بیشتر در منابع آب سطحی و زیرسطحی همچون چشمهها و قنوات نمایان شد و به بهبود شرایط مراتع، محیط زیست و تأمین آب مورد نیاز برخی مناطق کمک کرد و همچنین عشایر و دامداران از شرایط ایجادشده بهرهمند شدند.وی تاکید کرد: بارندگیهای مقطعی بهتنهایی نمیتواند کسری انباشته منابع آب زیرزمینی را جبران کند و برای احیای آبخوانها به بارشهای مستمر و مدیریت برداشت در بلندمدت نیاز داریم.
ذخیره ۱۵ درصدی سدهای استان
مدیرعامل شرکت آب منطقهای با اشاره به وضعیت مخازن سدهای استان اظهار کرد: مجموع ظرفیت مخازن هشت سد مخزنی استان حدود ۷۵ میلیون مترمکعب است که در حال حاضر حدود ۱۱.۵ میلیون مترمکعب آب در این مخازن ذخیره شده و میزان پرشدگی آنها حدود ۱۵ درصد است.وی افزود: با وجود بارندگیهای بهتر در سال آبی گذشته، سدهای استان به میزان مورد انتظار از این بارشها بهرهمند نشدند و همین موضوع ضرورت مدیریت مصرف و استفاده بهینه از ذخایر موجود را نشان میدهد.
سارانی با بیان اینکه وضعیت آبخوانهای استان همچنان نگرانکننده است، گفت: در سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب کسری مخزن آب زیرزمینی در خراسان جنوبی ثبت شد و میزان کسری تجمعی این منابع در بلندمدت از چهار میلیارد مترمکعب فراتر رفته است.
وی با اشاره به کاهش متوسط ۲۳ سانتیمتری سطح آب زیرزمینی استان در سال آبی گذشته افزود: پیامد این وضعیت در کاهش آبدهی منابع آبی نیز مشهود است؛ بهگونهای که آبدهی چشمهها در ۲۰ سال اخیر حدود ۴۰ درصد و قنوات و چاهها بهطور متوسط حدود ۲۴ درصد کاهش داشته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای با اشاره به گستردگی خشکسالی در استان تصریح کرد: براساس گزارشهای هواشناسی، بیش از ۹۹.۹ درصد مساحت استان طی ۱۰ سال گذشته درگیر خشکسالی متوسط و شدید بوده است و این شرایط فشار مضاعفی بر منابع آب و تأمین نیازهای شرب، کشاورزی و صنعت وارد کرده است.
تجهیز بیش از ۹۹ درصد چاههای کشاورزی به کنتور هوشمند
سارانی با اشاره به اقدامات انجامشده برای کنترل برداشت از چاههای آب گفت: بیش از ۹۹ درصد چاههای کشاورزی استان به کنتورهای هوشمند مجهز شدهاند و این اقدام امکان کنترل میزان برداشت مطابق پروانه بهرهبرداری را فراهم کرده است.
وی افزود: در بخش صنعت و خدمات نیز حدود ۹۱ درصد چاهها به تجهیزات اندازهگیری و کنترل برداشت مجهز شدهاند و در بخش آب شرب نیز برنامه تکمیل این تجهیزات با همکاری شرکت آب و فاضلاب در حال اجراست.
سارانی جلوگیری از حفر و بهرهبرداری از چاههای غیرمجاز را از دیگر اولویتهای شرکت آب منطقهای دانست و اظهار کرد: چاههای غیرمجاز شناساییشده با طی مراحل قانونی و اخذ مجوزهای لازم مسدود میشوند و نظارت بر این موضوع بهصورت مستمر ادامه دارد.
اجرای ۱۴۳ مصوبه سازگاری با کمآبی
وی با اشاره به اقدامات بینبخشی در حوزه مدیریت منابع آب گفت: طی سالهای ۱۴۰۲ تا پایان سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۴۳ مصوبه در جلسات سازگاری با کمآبی استان به تصویب رسیده که بخش عمده آنها اجرایی شده است.مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی افزود: یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه، جداسازی منابع تأمین آب فضای سبز از شبکه آب شرب در شهرداریهای استان بوده است که نقش مهمی در کاهش فشار بر منابع آب شرب دارد.
وی ادامه داد: در برخی مناطق نیز استفاده از پساب تصفیهشده برای آبیاری فضای سبز در دستور کار قرار گرفته و صنایع استان نیز اقداماتی را برای بازچرخانی آب و کاهش مصرف انجام دادهاند.
تکمیل طرح آبرسانی بیرجند و طبس در اولویت
سارانی در ادامه با تشریح برنامههای تامین آب شرب استان گفت: با توجه به محدودیت منابع آب و ضرورت تأمین پایدار آب برای مراکز جمعیتی، تکمیل طرحهای نیمهتمام آبرسانی بهویژه در شهرهای بیرجند و طبس در اولویت قرار گرفته است.وی افزود: طرح آبرسانی به طبس با اجرای خط انتقال به طول حدود ۳۰ کیلومتر و با هدف تامین سالانه ۲.۱ میلیون مترمکعب آب برای نیاز میانمدت این شهر اجرا شده است.
وی اعتبار هزینهشده برای این پروژه را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: این طرح پس از حدود یک سال و نیم عملیات اجرایی به مرحله آماده بهرهبرداری رسیده و بخشی از ظرفیت آن نیز در تأمین آب مورد نیاز شهر مورد استفاده قرار میگیرد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای درباره طرح آبرسانی بیرجند نیز اظهار کرد: این طرح با هدف تأمین سالانه ۳.۲ میلیون مترمکعب آب برای نیاز میانمدت مرکز استان طراحی شده و شامل خط انتقالی به طول بیش از ۶۰ کیلومتر است.
سارانی پیشرفت فیزیکی این پروژه را بیش از ۶۵ درصد اعلام کرد و افزود: تاکنون حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیارد تومان برای اجرای آن هزینه شده و برای تکمیل طرح حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز است، برنامهریزی ما بر این است که با تأمین اعتبارات مورد نیاز، پروژه تا پایان سال به اتمام برسد.
طرح جامع آب شرب استان در آستانه تکمیل
وی با اشاره به برنامههای توسعه زیرساختهای تامین آب شرب در سایر شهرستانها گفت: طرح آبرسانی به فردوس با هدف تأمین حدود سه میلیون مترمکعب آب در سال و انتقال از فاصله حدود ۶۰ کیلومتری در مرحله تکمیل مطالعات قرار دارد و برای اجرای فاز نخست آن حدود یک همت اعتبار پیشبینی شده است.
سارانی ادامه داد: طرح تأمین آب سه شهرستان قائن، زیرکوه و درمیان نیز با ظرفیت پیشبینیشده حدود ۶.۵ میلیون مترمکعب در سال، برای تأمین آب پنج شهر، مجتمعهای روستایی و پاسگاههای مرزی طراحی شده است.
وی افزود: این طرح که مطالعات و پیگیریهای آن سالها ادامه داشته، در آستانه اخذ تأییدیه کمیسیون ماده ۲۳ قرار دارد و در صورت نهایی شدن مراحل قانونی و اعتباری، امکان پیشبینی آن در ردیف بودجه سال ۱۴۰۶ فراهم خواهد شد و اعتبار مورد نیاز اجرای این پروژه حدود چهار همت برآورد شده است.مدیرعامل شرکت آب منطقهای همچنین از پیشرفت مطالعات طرح آبرسانی شهرستان درمیان خبر داد و گفت: این پروژه با هدف تأمین سالانه حدود ۳.۷ میلیون مترمکعب آب برای شهرها و مجتمعهای روستایی شهرستان طراحی شده و اعتبار مورد نیاز آن بیش از یک همت برآورد میشود.
سارانی با اشاره به ضرورت برنامهریزی بلندمدت برای تامین آب پایدار در استان گفت: مطالعات طرح جامع آب شرب خراسان جنوبی از حدود یک سال و نیم گذشته آغاز شده و اکنون در آستانه تکمیل قرار دارد.
وی افزود: در این سند، نیازهای آبی شهرها و روستاها، ظرفیت منابع موجود و پروژههای مورد نیاز برای تأمین آب شرب شناسایی و اولویتبندی شده است و میتواند مبنای تصمیمگیری و اجرای طرحهای آتی استان باشد.
انتقال آب دریای عمان؛ راهکاری برای کاهش فشار بر منابع داخلی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی با اشاره به طرح انتقال آب از دریای عمان به شرق کشور و خراسان جنوبی اظهار کرد: با توجه به محدودیت منابع آب داخلی و ضرورت کاهش فشار بر سفرههای زیرزمینی، انتقال آب دریای عمان یکی از گزینههای تأمین بخشی از نیاز آبی صنایع بزرگ و آب شرب در افق پیشرو است.
وی افزود: اجرای این طرح از سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در سیستان و بلوچستان آغاز شده و مسیر انتقال از چابهار به سمت زاهدان در حال اجراست.
سارانی با تاکید بر اینکه بارندگیهای مقطعی نباید موجب غفلت از محدودیت منابع آبی شود، گفت: عبور از شرایط فعلی نیازمند همکاری همه بخشها، اصلاح الگوی مصرف، افزایش بهرهوری، کنترل برداشتها و اجرای طرحهای زیرساختی است.وی اظهارکرد: منابع آب استان محدود است و باید مصارف شرب، کشاورزی و صنعت متناسب با ظرفیت واقعی منابع آب تنظیم شود، تنها با مشارکت مردم، همراهی کشاورزان، همکاری دستگاههای اجرایی و فرهنگسازی رسانهها میتوان زمینه پایداری منابع آب و تأمین نیاز نسلهای آینده را فراهم کرد.

