کاری – افزایش مستمر هزینههای حملونقل، رشد بهای نهادههای دامی و کشاورزی و فاصله قابل توجه خراسان جنوبی از مبادی اصلی تأمین کالا، از مهمترین چالشهایی است که طی سالهای اخیر هزینههای تولید را برای بهرهبرداران بخش کشاورزی افزایش داده است. در چنین شرایطی، استفاده از ظرفیتهای حملونقل ترکیبی و توسعه حملونقل ریلی، بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش هزینههای لجستیک، افزایش بهرهوری زنجیره تأمین و ارتقای رقابتپذیری تولیدکنندگان، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
در همین راستا، کمیسیون کشاورزی، صنایع غذایی، آب و منابع طبیعی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند با حضور نمایندگان راهآهن، مدیران بخش کشاورزی، فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و دستاندرکاران حوزه حملونقل، نشستی تخصصی برگزار کرد تا ظرفیتهای اجرای حملونقل ترکیبی نهادههای کشاورزی و دامی از مبادی وارداتی به استان را بررسی کند. در این نشست، حاضران ضمن تأکید بر ضرورت بهرهگیری از شبکه ریلی در کنار حملونقل جادهای، توسعه زیرساختهای لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ذخیرهسازی، رفع موانع موجود و تقویت همکاری میان دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی را از الزامات موفقیت این طرح دانستند.
کاهش هزینههای لجستیک با بهرهگیری از ظرفیت ریلی
رضا فروزانفر، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بیرجند، در این نشست با تأکید بر ضرورت کاهش هزینههای لجستیک، عنوان کرد: استفاده از ظرفیت شبکه ریلی در کنار حملونقل جادهای، کلیدیترین راهکار برای افزایش بهرهوری و کاهش قیمت تمامشده نهادههای کشاورزی است. وی خاطرنشان کرد : با توجه به وابستگی بخش دامی به واردات، استفاده از حملونقل ترکیبی میتواند امنیت زنجیره تأمین و پایداری اقتصادی را تضمین کند.
ایستگاه طبس؛ گلوگاه استراتژیک برای توزیع نهادهها
فروزانفر با اشاره به پتانسیلهای ایستگاه راهآهن طبس در تخلیه محمولههای حجیم، افزود: «این ایستگاه پیشینه موفقی در تخلیه هزاران تن غلات دارد، اما برای اجرای موفق طرح جدید، توسعه زیرساختهای انبارش و تجهیز محوطههای لجستیکی الزامی است.» وی همچنین تأکید کرد: پیش از آغاز عملیاتی شدن طرح، باید ظرفیت ناوگان جادهای استان و توان جابهجایی کامیونها بهدقت احصا شود تا در فرآیند توزیع از ایستگاه طبس به سایر نقاط استان، خللی ایجاد نشود.
برای رفع ابهامات فعالان اقتصادی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی پیشنهاد اجرای یک «محموله آزمایشی» و انعقاد قراردادهای بلندمدت را مطرح کرد. وی افزود: مقایسه کارشناسی هزینههای حمل ریلی در برابر جادهای، شفافیت اقتصادی را برای واردکنندگان و تولیدکنندگان به همراه خواهد داشت. از مزایای دیگر این طرح میتوان به افزایش ایمنی بار، کاهش سوانح جادهای، کاهش استهلاک ناوگان و مدیریت بهینه زمان اشاره کرد.
طبس همچنان حلقه مهم زنجیره تأمین استان خواهد بود
مسعود میرزاییفرد، مدیرعامل شرکت گنجینه صنعت، با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساختهای لجستیکی اظهار کرد: استفاده کامل از ظرفیت حمل ریلی زمانی امکانپذیر است که زیرساختهای تخلیه، ذخیرهسازی و توزیع نیز متناسب با آن توسعه پیدا کند. وی گفت: یکی از مشکلات اصلی استان، کمبود ظرفیت استاندارد ذخیرهسازی نهادههای دامی و کالاهای اساسی است و ایجاد زیرساختهای مناسب میتواند روند تخلیه و توزیع کالا را سرعت بخشد. میرزاییفرد افزود: برای رفع این مشکل، زمینی در نزدیکی ایستگاه راهآهن تهیه شده و مقدمات اجرای پروژهای بزرگ شامل سیلوهای فلزی با ظرفیت حدود ۵۰ هزار تُن ذخیره ذرت و سویا، سولههای استاندارد با ظرفیت ۸۰ هزار تن و سردخانههای زیر صفر و بالای صفر با ظرفیت ۳۰ هزار تن فراهم شده است. وی بیان کرد: با اجرای این طرح، بیرجند میتواند به یکی از مراکز مهم ذخیرهسازی و پشتیبانی لجستیکی شرق کشور تبدیل شود.
انتقال ماهانه ۱۰ تا ۱۲ هزار تُن مواد اولیه خوراک دام از مسیر ریلی امکانپذیر است
سید حسین خیریه از اعضای کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی بیرجند نیز با اشاره به ظرفیت واحدهای تولید خوراک دام گفت: این واحدها ماهانه بین ۱۰ تا ۱۲ هزار تن تولید دارد که حدود ۹۰ درصد مواد اولیه آن شامل ذرت و کنجاله سویا از بندر امام خمینی(ره) و دیگر بنادر کشور تأمین میشود. افزود: در صورت فراهم شدن زیرساختهای بارگیری ریلی در بنادر، بخش خصوصی آمادگی دارد بخش قابل توجهی از خریدهای خود را از طریق شبکه ریلی منتقل کند. وی مهمترین موانع توسعه حمل ریلی را نبود زیرساخت مناسب بارگیری در بنادر، محدودیت تخصیص واگن و مشکلات برنامهریزی عنوان کرد و گفت: رفع این مشکلات میتواند استقبال گسترده تولیدکنندگان از حمل ریلی را به دنبال داشته باشد.
مسیرهای طولانی و گرمای شدید؛ چالش اصلی حمل نهاده ها
سید علی حسینی، مدیرعامل شرکت تعاونی مرغداران مودت قائن، در این نشست با اشاره به مشکلات انتقال نهادههای دامی به استان اظهار کرد: تأمین و انتقال نهادهها از مناطق دوردست به خراسان جنوبی با هزینههای زیادی همراه است و باید برای کاهش این فشارها راهکارهای اساسی اندیشیده شود.
وی افزود: شرایط حمل جادهای در استان به دلیل مسیرهای طولانی، گرمای شدید هوا و وضعیت اقلیمی منطقه، استهلاک بالایی را به ناوگان حملونقل وارد میکند که در نهایت هزینههای تولید را افزایش میدهد. حسینی با تأکید بر ضرورت توسعه حمل ریلی تصریح کرد: استفاده از ظرفیت راهآهن و انعقاد قراردادهای مناسب میتواند بخش مهمی از مشکلات فعالان حوزه دام و کشاورزی را کاهش داده و هزینه زنجیره تأمین نهادهها را پایین بیاورد.
ذخیرهسازی مناسب، پیشنیاز موفقیت حمل ریلی نهادهها
نادری، معاون پشتیبانی امور دام سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی نیز در این نشست با اشاره به اهمیت توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی گفت: ایجاد انبارها و مراکز نگهداری مناسب، امکان مدیریت بهتر تأمین و توزیع نهادهها را در شهرستانهای استان فراهم میکند. وی افزود: انتقال نهادهها در شرایط فعلی با دشواریهای زیادی همراه است و حمل ریلی میتواند از نظر اقتصادی و اجرایی نسبت به حمل جادهای مزیت بیشتری داشته باشد. نادری با اشاره به شرایط خاص جغرافیایی استان خاطرنشان کرد: وجود مسیرهای طولانی، مناطق کوهستانی و هزینههای ناشی از مسافت و استهلاک ناوگان، ضرورت حل اساسی مشکل حملونقل را دوچندان کرده است.
بیش از ۴۰۰ هزار تُن نهاده؛ ظرفیت بزرگ برای انتقال ریلی
علی ایمانپناه، سرپرست مدیریت امور دام سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، با اشاره به حجم بالای نهادههای وارد شده به استان اظهار کرد: سال گذشته حدود ۲۶۰ هزار تن ذرت، نزدیک به ۱۰۰ هزار تن سویا و حدود ۵۲ هزار تن جو وارد استان شد که مجموع بیش از ۴۰۰ هزار تن نهاده کشاورزی است. وی افزود: انتقال این حجم از کالا از طریق شبکه ریلی میتواند هزینههای حمل را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و در نهایت موجب کاهش هزینه تولید برای بهرهبرداران بخش کشاورزی شود.ایمانپناه تأکید کرد: توسعه حمل ریلی نهادههای کشاورزی باید از مرحله برنامهریزی عبور کرده و وارد فاز اجرایی شود تا نتایج آن برای تولیدکنندگان استان قابل لمس باشد.
مشکلات تخلیه و معطلی کامیونها؛ هزینهای پنهان برای تولید
قشقایی، مدیرعامل شرکت تعاونی خوراک دام و طیور سجاد سرایان، یکی دیگر از چالشهای موجود را هماهنگ نبودن زمان ورود، تخلیه و بارگیری محمولهها عنوان کرد.وی گفت: در بسیاری از مواقع کامیونها به دلیل آماده نبودن شرایط تخلیه یا نبود نیروی کافی، مدت زیادی معطل میمانند که این مسئله هزینههای اضافی به تولیدکنندگان و رانندگان تحمیل میکند. قشقایی با اشاره به شرایط سخت آبوهوایی منطقه افزود: گرمای شدید هوا و دمای بالای ۶۰ درجه، فرآیند تخلیه و جابهجایی بار را دشوار کرده و فشار بیشتری بر فعالان این حوزه وارد میکند.
مصوبات نشست برای آغاز حمل ریلی نهادههای دامی
در پایان این نشست، اعضا بر انجام مطالعات کارشناسی برای مقایسه هزینه حمل ریلی و جادهای، بررسی ظرفیتهای تخلیه و بارگیری ایستگاه راهآهن طبس، تشکیل کارگروه تخصصی با حضور دستگاههای مرتبط و استفاده از ظرفیتهای ذخیرهسازی تأکید کردند. همچنین مقرر شد شرکت پارسیان مسئولیت حمل نهادههای دامی و کالاهای اساسی از بنادر کشور تا ایستگاه راهآهن طبس را بر عهده گیرد و اداره کل راهآهن شرق نیز پیگیریهای لازم را برای اعمال تخفیف تعرفه حمل ریلی انجام دهد.
بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، نشست مشترکی با حضور مسئولان راهآهن جمهوری اسلامی ایران، راهآهن شرق، شرکت پارسیان و نمایندگان بخش خصوصی برگزار خواهد شد تا سازوکار اجرایی این طرح نهایی شود.
