مهدی آبادی – پاییز هنوز به نیمه نرسیده، اما طبیعت این‌بار با چهره‌ای عبوس‌تر و نفس‌هایی سردتر از راه رسیده است. سازمان هواشناسی برای این روزها هشدارهای مکرر صادر کرده؛ هشدارهایی از جنس سرمازدگی زودهنگام پاییزی و افت ناگهانی و چشمگیر دما که بیش از هر چیز، دلواپسی را به جان کشاورزان، باغداران و زحمت‌کشان این دیار می‌اندازد؛ عزیزانی که حاصل ماه‌ها زحمت و دسترنج‌شان در مزارع و باغات، در آستانه برداشت یا تکمیل رشد، می‌تواند در چند ساعت یخبندان شبانه از کف برود. اما این تمام ماجرا نیست؛ این موج سرما با واقعیتی گزنده‌تر گره خورده است: تراز منفی و کسری ملموس گاز در شبکه سراسری. جلسات مدیریت بحران و کارگروه‌های مصرف انرژی در حالی پی‌درپی تشکیل می‌شود که کشور هنوز به قلب زمستان هم نرسیده؛ با این حال، پرسش بنیادین این است که در این گذرگاه سخت، بار بحران قرار است بر دوش چه کسی سنگینی کند؟ بی‌پرده باید گفت که واقعیت ناترازی انرژی در کشور، دیگر یک پیش‌بینی بی‌پرده باید گفت که واقعیت ناترازی انرژی در کشور، دیگر یک پیش‌بینی یا هشدار آینده‌پژوهانه نیست؛ واقعیتی ملموس است که پشت در خانه‌هایمان ایستاده است. وقتی کشور حتی در ابتدای فصل سرد با کسری قابل‌توجه گاز دست‌وپنجه نرم می‌کند، افت فشار تنها یک عدد در بولتن‌های اداری نیست؛ بلکه مساوی است با تهدید آسایش مردمی که زودهنگام لباس زمستانی به تن کرده‌اند. در چنین موقعیتی، صرفه‌جویی نه یک توصیه اخلاقی کلیشه‌ای، بلکه یک وظیفه ملی و حیاتی برای تک‌تک شهروندان است. هر یک درجه کاهش دمای محیط در منازل یا پوشیدن یک لباس گرم‌تر در فضای خانه، یعنی تزریق خون تازه به رگ‌های شبکه گاز در دورافتاده‌ترین مناطق. شهروندان باید باور کنند که پایداری این شبکه به رفتارهای مصرفی ما پیوند خورده است. اما این سکه روی دیگری هم دارد که سنگین‌تر و مسئولیت‌زاتر است. نمی‌توان از مردمی که زیر بار فشارهای معیشتی هستند یا کشاورزی که نگران سرمای زودرس پاییز و نابودی محصولش است، انتظار انضباط و ایثار داشت، در حالی که خود دستگاه‌ها و ادارات دولتی الگوی تمام‌عیاری از حیف‌ومیل انرژی باشند. مردم نمی‌پذیرند که در خانه، دمای رفاه را مدیریت کنند، اما با ورود به فلان اداره یا نهاد دولتی، با راهروهایی با گرمای بیش از حد و شوفاژهای روشن مواجه شوند! اگر بناست تصمیمی برای عبور از پیک مصرف گرفته شود، پیش‌قدمی دستگاه‌های دولتی یک پیش‌شرط قطعی و اخلاقی است. ادارات دولتی، دانشگاه‌ها، بانک‌ها و نهادهای عمومی باید در خط مقدم ریاضت انرژی بایستند. استقرار سامانه‌های هوشمند، خاموش کردن کامل سیستم‌های گرمایشی بلافاصله پس از ساعت کاری، و استفاده از سوخت‌های جایگزین باید بی‌هیچ مسامحه‌ای در دستور کار قرار گیرد. نظارت بر این بخش نباید فرمایشی باشد؛ بازرسان باید بدون تعارف، وضعیت مصرف ادارات متخلف را رصد کنند. از این فراتر، در حوزه اولویت‌بندی مدیریت بحران باید یک اصل اساسی بازتعریف شود: اگر کارد به استخوان شبکه گاز رسید و ناگزیر از اعمال محدودیت شدیم، مبدا خاموشی‌ها کجا باید باشد؟ منطق حکم می‌کند که هزینه این بحران هرگز نباید بلافاصله بر دوش صنعت و تولید بیفتد. در سال‌های گذشته، ساده‌ترین راهکار، بستن فلکه گاز کارخانه‌ها و شهرک‌های صنعتی بود؛ غافل از اینکه قطع گاز کارخانجات یعنی توقف شریان‌های حیاتی اقتصاد، تعدیل نیروی کارگری، برهم خوردن تعهدات صادراتی و افزایش تورم. کارخانه‌ها ستون فقرات اشتغال و معیشت مردم هستند. بنابراین، فرمول باید شفاف و شجاعانه باشد:نخست، خط قرمز حاکمیت باید «آسایش خانه مردم» و «سرپا ماندن چرخ صنایع مولد» باشد. دوم، نخستین گره افت فشار گاز باید در بخش‌های غیرمولد و دستگاه‌های اجرایی باز شود. اگر بنا بر کاهش مصرف است، اول باید چراغ سیستم‌های حرارتی نهادهای دولتی، سازمان‌ها و فضاهای غیرضروری خاموش شود، نه خط تولید صنایع و نه دسترنج کشاورزِ چشم‌انتظار محصول. روزهای حساسی پیش روست. سرمای زودهنگام این هفته زنگ خطری است که هم زراعت و باغداری‌مان را تهدید می‌کند و هم استقامت شبکه انرژی‌مان را به سنجش می‌کشد. کشاورزان عزیز باید تمهیدات حفاظتی را جدی بگیرند؛ از روش‌های مقابله با سرمازدگی در باغ‌ها گرفته تا مدیریت دمای گلخانه‌ها و مرغداری‌ها. مردم شریف نیز باید همراهی کنند. اما فراتر از همه، چشم آزمون به سمت دولت و مسئولان است؛ آیا این‌بار مدیران دولتی شجاعت آن را دارند که خود نخستین پیشگامان صرفه‌جویی و تحمل سختی‌ها باشند و تولید و خانه مردم را از بحران نجات دهند؟ این همان معیاری است که سنجش عیار مدیریت در روزهای سخت پیش رو را تعیین خواهد کرد.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)
