مهدی آبادی – ظهور و گسترش سریع هوش مصنوعی دیگر موضوعی مربوط به آینده‌ای دور نیست. این فناوری هم‌اکنون وارد بخش‌های مختلف زندگی شده و از آموزش و رسانه گرفته تا صنعت، بانکداری، پزشکی و خدمات اداری را تحت تأثیر قرار داده است. طبیعی است که با ادامه این روند، بازار کار نیز دچار تغییرات اساسی شود؛ برخی مشاغل از بین بروند، تعدادی از حرفه‌ها شکل تازه‌ای پیدا کنند و فرصت‌های شغلی جدیدی به وجود آید. بنابراین، به‌جای انکار یا نادیده گرفتن این تحول، باید از همین امروز برای مواجهه با پیامدهای آن چاره‌اندیشی کنیم. هوش مصنوعی بیش از همه مشاغلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که بر انجام کارهای تکراری، پردازش اطلاعات، ثبت داده‌ها و اجرای دستورالعمل‌های مشخص استوار هستند. بخش‌هایی از فعالیت کارمندان اداری، متصدیان ورود اطلاعات، حسابداران مقدماتی، اپراتورهای پاسخ‌گویی، مترجمان متون ساده، تولیدکنندگان محتوای عمومی، تایپیست‌ها، مسئولان بایگانی و حتی برخی مشاغل مرتبط با بانکداری و بیمه ممکن بخش‌هایی از فعالیت کارمندان اداری، متصدیان ورود اطلاعات، حسابداران مقدماتی، اپراتورهای پاسخ‌گویی، مترجمان متون ساده، تولیدکنندگان محتوای عمومی، تایپیست‌ها، مسئولان بایگانی و حتی برخی مشاغل مرتبط با بانکداری و بیمه ممکن است به‌تدریج به ابزارهای هوشمند واگذار شوند. این به معنای حذف کامل و فوری همه این حرفه‌ها نیست، اما بدون تردید تعداد نیروی انسانی مورد نیاز در برخی از آن‌ها کاهش خواهد یافت. حتی در حوزه‌هایی مانند رسانه، حقوق، پزشکی و مهندسی نیز هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از کارهای روزمره و قابل پیش‌بینی را انجام دهد. برای مثال، تنظیم گزارش‌های ساده، بررسی اولیه اسناد، تحلیل اطلاعات یا پاسخ‌گویی به پرسش‌های عمومی با استفاده از سامانه‌های هوشمند امکان‌پذیر است. با این حال، تصمیم‌گیری‌های حساس، خلاقیت، مسئولیت‌پذیری، قضاوت انسانی، ارتباط عاطفی و شناخت شرایط اجتماعی همچنان به حضور انسان نیاز خواهد داشت. در چنین شرایطی، مهارت، فن و حرفه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نسل‌های آینده نباید تنها برای به‌دست آوردن مشاغل دفتری و اداری آموزش ببینند. لازم است نوجوانان و جوانان بیش از گذشته با رشته‌های فنی و حرفه‌ای آشنا شوند و جامعه نیز نگاه خود را به این مشاغل تغییر دهد. برق‌کاری، تأسیسات، تعمیر تجهیزات صنعتی، مکانیکی، جوشکاری تخصصی، تعمیر سامانه‌های خورشیدی، صنایع دستی، کشاورزی هوشمند، خدمات درمانی و مراقبتی، آرایشگری، آشپزی و تعمیر لوازم خانگی از جمله حرفه‌هایی هستند که به مهارت عملی، حضور در محیط و ارتباط مستقیم با انسان نیاز دارند. البته نباید تصور کرد که همه کارهای یدی برای همیشه از فناوری مصون خواهند ماند؛ ربات‌ها می‌توانند بخشی از فعالیت‌های فیزیکی را نیز انجام دهند. با این حال، بسیاری از مشاغل فنی به دلیل تنوع محیط کار، نیاز به تشخیص لحظه‌ای، مهارت دست، تجربه و ارتباط با مشتری، دست‌کم در آینده نزدیک ظرفیت ماندگاری بیشتری دارند. به‌ویژه افرادی که مهارت فنی خود را با سواد دیجیتال و توانایی استفاده از هوش مصنوعی ترکیب کنند، شانس بیشتری برای موفقیت خواهند داشت. این مسئله برای خراسان جنوبی اهمیت دوچندان دارد. محدودیت فرصت‌های شغلی، مهاجرت جوانان، خشکسالی و فاصله برخی مناطق از مراکز بزرگ اقتصادی، ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده اشتغال استان را بیشتر کرده است. مسئولان استان باید با همکاری آموزش‌وپرورش، دانشگاه‌ها، مراکز فنی و حرفه‌ای، بخش خصوصی و واحدهای تولیدی، نیازهای شغلی سال‌های آینده را شناسایی کنند. توسعه آموزش‌های مهارتی مرتبط با انرژی خورشیدی، معدن، فرآوری محصولات کشاورزی، تعمیر ماشین‌آلات، گردشگری، صنایع دستی، فناوری اطلاعات، مدیریت منابع آب و خدمات سالمندی می‌تواند متناسب با ظرفیت‌های استان باشد. تجهیز هنرستان‌ها و مراکز مهارتی، استفاده از استادکاران باتجربه، حمایت از کارآموزی در محیط واقعی، ارائه تسهیلات هدفمند و ایجاد ارتباط میان آموزش و بازار کار، اقداماتی ضروری هستند. نباید جوانان را با مدرکی که مشتری ندارد وارد بازار کار کرد. آموزش باید به مهارتی منتهی شود که درآمد، استقلال و امکان ماندن در استان را برای آنان فراهم کند. هوش مصنوعی الزاماً دشمن اشتغال نیست، اما بازار کار را به سود افراد ماهر، خلاق و سازگار تغییر خواهد داد. اگر امروز برای این تحول آماده نشویم، فردا با نسلی از دانش‌آموختگان و فارغ‌التحصیلانی روبه‌رو خواهیم شد که برای مشاغل رو به افول آموزش دیده‌اند. آینده از آن کسانی است که هم حرفه‌ای واقعی در دست دارند و هم می‌دانند چگونه فناوری را به خدمت آن حرفه درآورند.

(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)