دادرس مقدم – نزاع‌های دسته‌جمعی تنها یک درگیری ساده خیابانی نیست؛ آن‌ها زخمی بر پیکر امنیت روانی جامعه‌اند. هر نزاعی که در کوچه یا روستایی شعله می‌کشد، نه‌تنها آرامش مردم را می‌گیرد بلکه خانواده‌هایی را درگیر اندوه، پرونده‌های قضایی و خسارت‌های جبران‌ناپذیر می‌کند. واقعیت این است که بسیاری از این درگیری‌ها از اختلافات عمیق آغاز نمی‌شود؛ گاهی یک سوءتفاهم ساده، یک جمله تند یا لحظه‌ای خشم مهارنشده، جرقه حادثه‌ای بزرگ می‌شود.نمونه‌هایی از این تنش‌ها در سال‌های اخیر در برخی مناطق خراسان جنوبی نیز دیده شده است؛ اختلافات محلی، دعواهای ملکی یا تنش‌های میان چند نفر که گاهی به درگیری‌های گسترده و حتی حوادث تلخ منجر شده‌اند. این اتفاق‌ها بیش از هر چیز نشان می‌دهد که جامعه محلی، بیش از برخوردهای صرفاً قضایی و انتظامی، به تقویت سازوکارهای اجتماعی برای پیشگیری از نزاع نیاز دارد. در چنین شرایطی بازگشت به ظرفیت‌های فرهنگی جامعه می‌تواند راهگشا باشد. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، بزرگان خانواده در فرهنگ اسلامی و ایرانی، بزرگان خانواده و ریش‌سفیدان همواره نقش میانجی و آرام‌کننده تنش‌ها را داشته‌اند. این افراد با تجربه، نفوذ کلام و احترام اجتماعی می‌توانند در لحظات حساس، مانع تبدیل اختلاف‌های کوچک به کینه‌های بزرگ شوند.ریش‌سفیدان در واقع لنگرهای آرامش در جامعه‌اند. حضور آن‌ها در میان دو طرف اختلاف، گاه می‌تواند همان حلقه مفقوده‌ای باشد که مانع از شعله‌ور شدن نزاع می‌شود. احیای این جایگاه، به معنای تقویت فرهنگ گفت‌وگو و حرکت از تقابل فیزیکی به سمت حل اختلافات از مسیر عقلانیت و احترام متقابل است.در کنار این ظرفیت اجتماعی، آموزش مهارت‌های کنترل خشم نیز ضرورتی جدی است. بسیاری از درگیری‌ها تنها چند دقیقه پس از آغاز قابل پیشگیری‌اند، اگر فرد بتواند لحظه‌ای سکوت کند، از محیط تنش فاصله بگیرد یا اجازه دهد عقل بر احساسات غلبه کند. همان‌گونه که در آموزه‌های دینی آمده، قدرت واقعی در مهار خشم و تسلط بر نفس معنا می‌یابد.برای پیشگیری از چنین حوادثی در استان، چند راهکار عملی قابل توجه است: تقویت شوراهای صلح و سازش در محله‌ها و روستاها، استفاده فعال از ظرفیت ریش‌سفیدان و معتمدان محلی، برگزاری کارگاه‌های آموزش مهارت‌های ارتباطی و کنترل خشم برای جوانان و همچنین ترویج فرهنگ گفت‌وگو در خانواده‌ها و مدارس.از سوی دیگر رسانه‌ها، نهادهای فرهنگی و دستگاه‌های اجرایی نیز می‌توانند با آگاهی‌بخشی مستمر، جامعه را نسبت به پیامدهای سنگین نزاع آگاه کنند. وقتی مردم بدانند یک لحظه عصبانیت می‌تواند سرنوشت چند خانواده را تغییر دهد، نگاه آن‌ها به اختلاف‌ها نیز عاقلانه‌تر خواهد شد.جامعه‌ای که در آن گفت‌وگو جای فریاد را بگیرد، کمتر شاهد خشونت خواهد بود. خراسان جنوبی با پیشینه فرهنگی، مذهبی و اجتماعی غنی خود ظرفیت آن را دارد که الگوی صلح و همدلی باشد. احیای نقش ریش‌سفیدان، تقویت فرهنگ گذشت و آموزش مهارت‌های اجتماعی می‌تواند مسیر جامعه را از نزاع و تنش به سمت آرامش و همبستگی پایدار هدایت کند.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)
