جم- در خراسان جنوبی، تضاد عجیبی شکل گرفته: از یک سو، فعالان صنفی می‌گویند بیش از ۵۰ درصد درآمد سفره‌خانه‌های سنتی به قلیان گره خورده و جوانان، قلیان را «ارزان‌ترین سرگرمی موجود» می‌دانند. از سوی دیگر، تخت بیمارستان‌هاپر از جوانانی است که دود قلیان مستقیم به «چشمِ قلب»شان رفته است. مسئله فقط یک انتخاب شخصی نیست؛ نبود زیرساخت‌های ورزشی، تفریحات ارزان و امکانات رفاهی، بازار سفره‌خانه‌ها را داغ کرده و نسلی را در آستانه سکته‌های زودرس قرار داده است.
خراسان جنوبی به عنوان یک استان مرزی و کم‌برخوردار، آماج رشد نگران‌کننده مصرف دخانیات در نوجوانان است. آمارها می‌گویند از میان ۲ هزار واحد صنفی، ۶۰۰ واحد مواد دخانی توزیع می‌کنند. با این حال، «قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات» سال‌ها به غفلت سپرده شده بود، تا اینکه ۲۶ اردیبهشت امسال، رئیس کل دادگستری استان جلسه‌ای ویژه برای اجرای آن ترتیب داد. اما پرسش این است: چرا باید دستگاه قضا احیاگر قانونی باشد که وظیفه آن بر دوش دستگاه‌های اجرایی است؟
پایان قبح مصرف در زنان
رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی هشدار می‌دهد: «قبح مصرف دخانیات چنان شکسته شده که این ناهنجاری از جنس مذکر به مونث عبور کرده است.» حالا بانوان در ملأعام قلیان می‌کشند و آن را یک «تیپ اجتماعی» می‌پندارند. مدیرکل آموزش و پرورش هم به «شکاف آگاهی-رفتار» در دانش‌آموزان اشاره می‌کند: آن‌ها مضرات را می‌دانند، اما فشار همسالان، هیجان‌طلبی و حتی الگوبرداری از خانواده، آن‌ها را به سمت ویپ‌های خوش‌طعم و قلیان‌های به‌ظاهر بی‌خطر سوق می‌دهد. صرف ترساندن دیگر جواب نمی‌دهد؛ باید مهارت «نه گفتن» را جایگزین شعار داد.
معاون اجتماعی دادگستری خراسان جنوبی می‌گوید عرضه قلیان در هیچ کافه و چایخانه‌ای مجاز نیست، فروش به افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است و واحدهای متخلف پلمب شده‌اند. اما آیا با پلمب چند واحد صنفی، می‌توان گرایش نوجوانان به «ارزان‌ترین تفریح موجود» را مهار کرد؟ متخصصان می‌گویند دود قلیان با آریتمی‌های کشنده و سکته قلبی در جوان ۲۸ ساله، بهای سنگینی از جامعه می‌گیرد. دادگستری از مردم برای پویش «شهر بدون دخانیات» درخواست همراهی کرده است. اما تا وقتی جایگزین تفریحی وجود ندارد، آیا قوانین بدون زیرساخت، چیزی جز جابه‌جایی بحران خواهند بود؟
