بهروزی فر – طی چند روز گذشته و بعد از انتشار خبر کسب رتبه نخست دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در استان در بین دفاتر همتا در سطح کشور در ارزیابی‌های سال ۱۴۰۴، خبرهایی از اقدامات این حوزه در دو سال گذشته منتشر شد که هر کدام به نوعی نشان‌دهنده بهره‌برداری درست از ظرفیت‌های بکر خراسان جنوبی است. در لابه‌لای این اخبار، یک موضوع بیش از بقیه موارد جلب توجه می‌کرد، مسئله برنامه‌ریزی استان برای اجرای طرح خواهرخواندگی جلال‌آباد افغانستان و پیشاور پاکستان با بیرجند خراسان جنوبی ! موضوع خواهرخواندگی بیرجند با شهرهای دنیا، حرف تازه‌ای نیست، بلکه با ورق‌زدن اسناد بایگانی شده رسانه‌های استان در سنوات گذشته به راحتی می‌توان ردپای این پیشنهاد ارزشمند را در سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۱، ۱۳۹۸، ۱۳۹۷، ۱۳۹۴ و … و با مناطقی چون ترمِذ ازبکستان، خطلان و سوقت تاجیکستان، شهری در قرقیزستان و … جست، طرح‌های ارزنده‌ای که در حد حرف و در همان سال‌های پیشنهادی برای همیشه باقی ماند طرح‌های ارزنده‌ای که در حد حرف و در همان سال‌های پیشنهادی برای همیشه باقی ماند و با وجود اینکه مدت‌ها تیتر یک رسانه‌های محلی و ملی بود و مدیران زیادی از این طرح در جلسات مختلف خود بهره‌برداری می‌کردند، اما هیچ نتیجه ملموسی به همراه نداشت.طرح این موضوع بعد از شکست‌های تجربه‌شده و وعده‌های عملیاتی نشده، دوباره این نگرانی را ایجاد کرده که آیا این طرح باز هم قرار است، در حد حرف باقی بماند؟! انعقاد پیمان خواهرخواندگی میان شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی، با شهرهای جلال‌آباد افغانستان و پیشاور پاکستان، گامی راهبردی در مسیر توسعه دیپلماسی شهری، تحکیم مناسبات منطقه‌ای و گسترش تعاملات فرامرزی به شمار می‌رود. این اقدام، فراتر از یک توافق تشریفاتی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری همکاری‌های پایدار اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و علمی میان این شهرها باشد. با توجه به جایگاه ژئوپلیتیکی خراسان جنوبی در شرق کشور و ظرفیت‌های ارتباطی آن با کشورهای همسایه، بهره‌گیری از دیپلماسی شهری می‌تواند به تقویت نقش بیرجند در مناسبات منطقه‌ای و ارتقای جایگاه این شهر در شبکه همکاری‌های بین‌المللی کمک شایانی کند. یکی از مهمترین ظرفیت‌های خواهرخواندگی بیرجند با جلال‌آباد و پیشاور، پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی و تمدنی میان ملت‌های ایران، افغانستان و پاکستان است. اشتراکات فرهنگی، میراث تمدنی مشترک، جایگاه زبان و ادبیات فارسی در تاریخ منطقه، سنت‌های اجتماعی و ارزش‌های مشترک، بستر مناسبی برای گسترش مناسبات مردمی فراهم کرده است. خواهرخواندگی این شهرها می‌تواند زمینه تبادل هیئت‌های فرهنگی و هنری، برگزاری هفته‌های فرهنگی، معرفی میراث تاریخی و گردشگری، توسعه همکاری‌های دانشگاهی و تقویت ارتباط میان نخبگان، هنرمندان و فعالان اجتماعی را فراهم آورد.خواهرخواندگی بیرجند با جلال‌آباد و پیشاور، فرصتی ارزشمند برای معرفی ظرفیت‌های اقتصادی خراسان جنوبی و گسترش بازارهای هدف صادراتی استان محسوب می‌شود.خراسان جنوبی با برخورداری از ظرفیت‌های ممتاز در تولید محصولات راهبردی همچون زرشک، زعفران، عناب، کانی‌های معدنی متنوع، صنایع دستی و تولیدات صنعتی، قابلیت درخور توجهی برای حضور مؤثرتر در بازارهای افغانستان و پاکستان دارد. ایجاد ارتباط مستقیم میان فعالان اقتصادی، اتاق‌های بازرگانی، تشکل‌های تولیدی و سرمایه‌گذاران این شهرها می‌تواند به شناسایی فرصت‌های تجاری، تسهیل مبادلات، توسعه صادرات غیرنفتی و جذب سرمایه‌گذاری مشترک منجر شود. علاوه بر این‌ها بهره‌گیری از ظرفیت‌های تجاری و ارتباطی جلال‌آباد و پیشاور می‌تواند در گسترش دسترسی تولیدکنندگان استان به بازارهای منطقه‌ای و تقویت جایگاه اقتصادی خراسان جنوبی نیز مؤثر باشد. از دیگر دستاوردهای مهم این خواهرخواندگی، فراهم شدن بستر همکاری در حوزه‌های گردشگری، آموزش عالی، پژوهش، بهداشت و مدیریت شهری است. بیرجند به‌عنوان یکی از شهرهای دانشگاهی شرق کشور با برخورداری از مراکز علمی و آموزشی معتبر، ظرفیت مناسبی برای گسترش همکاری‌های دانشگاهی، تبادل استاد و دانشجو و نیز اجرای طرح‌های پژوهشی مشترک دارد. از سوی دیگر، معرفی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و مذهبی می‌تواند به رونق گردشگری و افزایش شناخت متقابل شهروندان کمک کند. با توجه به سیاست‌های دولت چهاردهم در توسعه تعاملات اقتصادی و فرهنگی با کشورهای همسایه، خواهرخواندگی بیرجند با شهرهای جلال‌آباد و پیشاور می‌تواند به‌عنوان الگویی موفق از دیپلماسی محلی در خدمت تحقق اهداف کلان کشور قرار گیرد. این رویکرد، ضمن تقویت نقش مدیریت شهری در مناسبات بین‌المللی، زمینه بهره‌برداری از ظرفیت‌های کمتر شناخته شده خراسان جنوبی را فراهم می‌کند. گسترش ارتباطات منطقه‌ای، معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، توسعه همکاری‌های اقتصادی و افزایش مراودات فرهنگی می‌تواند به رونق کسب‌وکارها، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، تقویت امید اجتماعی و کاهش شکاف‌های توسعه‌ای کمک کند. در واقع، این خواهرخواندگی فرصتی برای تبدیل ظرفیت‌های بالقوه استان به دستاوردهای ملموس اقتصادی و اجتماعی خواهد بود.نکته حائز اهمیت آن است که خواهرخواندگی بیرجند با جلال‌آباد و پیشاور نباید صرفاً به امضای تفاهم‌نامه و برگزاری نشست‌های تشریفاتی محدود شود، بلکه ضروری است با تدوین نقشه راه مشخص، تشکیل کارگروه‌های مشترک و تعریف پروژه‌های عملیاتی، زمینه تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده فراهم آید. تعیین اولویت‌های همکاری در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، گردشگری، علمی و مدیریت شهری، برگزاری نشست‌های منظم میان مسئولان و فعالان بخش خصوصی و پیش‌بینی سازوکارهای ارزیابی نتایج، می‌تواند به پایداری این ارتباطات کمک کند.بدون‌تردید، بهره‌گیری هوشمندانه از این فرصت، ضمن ارتقای جایگاه بین‌المللی بیرجند، می‌تواند خراسان جنوبی را به یکی از کانون‌های فعال تعاملات فرهنگی و اقتصادی در شرق کشور تبدیل کرده و زمینه‌ساز شکل‌گیری مناسباتی پایدار، متوازن و مبتنی بر منافع مشترک میان این شهرها و کشورها باشد.با این تفاسیر، وقت آن رسیده که این طرح تازه به مطالبه‌ای عمومی تبدیل شود، حال که نمایندگی وزارت امور خارجه در استان، باب یک برنامه فوق‌العاده را در استان باز کرده، دستگاه‌های متولی نباید از انجام آن شانه خالی کنند، ما برای توسعه و ترقی به گسترش مراودات نیاز داریم و قطع به یقین، امضای تفاهم‌نامه خواهرخواندگی می‌تواند بسترساز این اتفاق مهم باشد.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق ۰۹۱۵۷۲۴۸۲۸۹ اعلام یا ارسال بفرمایید)
