دادرس مقدم – در روزهایی که اقتصاد کشور زیر فشار هزینه‌های سنگین انرژی قرار دارد، یک عدد ساده می‌تواند تصویر روشنی از مسئولیت اجتماعی ما ترسیم کند؛ «یک لیتر». شاید در نگاه نخست یک لیتر بنزین عددی ناچیز به نظر برسد، اما وقتی این مقدار در مقیاس ملی محاسبه می‌شود، به عددی قابل توجه تبدیل خواهد شد. مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران می‌گوید اگر هر خانوار ایرانی تنها یک لیتر از مصرف روزانه بنزین خود بکاهد، روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر صرفه‌جویی در کشور رقم می‌خورد؛ رقمی که می‌تواند معادلات مصرف انرژی را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.میانگین مصرف روزانه بنزین در کشور همچنان رقم بالایی است و با وجود کاهش حدود سه درصدی مصرف در سال جاری، هنوز فاصله زیادی تا الگوی مصرف منطقی وجود دارد. واقعیت این است که مصرف سوخت در ایران سال‌هاست به یک مسئله اقتصادی و حتی امنیتی تبدیل شده است. در شرایطی که تأمین انرژی هزینه‌های هنگفتی برای کشور به همراه دارد، در شرایطی که تأمین انرژی هزینه‌های هنگفتی برای کشور به همراه دارد، ادامه روند مصرف بی‌رویه به معنای تحمیل فشار مضاعف بر اقتصاد ملی است. از این منظر، مدیریت مصرف سوخت دیگر تنها یک توصیه ساده نیست؛ بلکه ضرورتی ملی است که مستقیماً با منافع عمومی گره خورده است.در همین زمینهمدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، با صراحت تأکید می‌کند که مدیریت مصرف بدون مشارکت مردم امکان‌پذیر نیست. به گفته او «اگر هر خانوار تنها یک لیتر در روز مصرف بنزین خود را کاهش دهد، حدود ۲۰ میلیون لیتر صرفه‌جویی روزانه در کشور اتفاق می‌افتد؛ رقمی که می‌تواند فشار تأمین سوخت را به طور محسوسی کاهش دهد». این جمله در ظاهر ساده است اما پیام مهمی در خود دارد: بخش قابل توجهی از راه‌حل بحران مصرف سوخت نه در پالایشگاه‌ها، بلکه در رفتار روزمره شهروندان نهفته است.نگاهی به الگوی مصرف در شهرها نشان می‌دهد بخش مهمی از مصرف بنزین به ترددهای غیرضروری و استفاده گسترده از خودروهای تک‌سرنشین بازمی‌گردد. بسیاری از سفرهای درون‌شهری که می‌توانند با حمل‌ونقل عمومی انجام شوند، همچنان با خودرو شخصی صورت می‌گیرد. این مسئله نه‌تنها مصرف سوخت را افزایش می‌دهد، بلکه به ترافیک، آلودگی هوا و اتلاف وقت شهروندان نیز دامن می‌زند. در چنین شرایطی، تغییر الگوی رفت‌وآمد و استفاده بیشتر از حمل‌ونقل عمومی می‌تواند یکی از ساده‌ترین اما مؤثرترین راهکارهای کاهش مصرف بنزین باشد.در کنار این موضوع، استفاده از ظرفیت‌های مغفول انرژی نیز اهمیت زیادی دارد. یکی از مهم‌ترین این ظرفیت‌ها، سوخت سی‌ان‌جی است که سال‌هاست به عنوان جایگزین بنزین در کشور توسعه یافته اما هنوز به طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است. در حال حاضر بیش از ۲۵۰۰ جایگاه سی‌ان‌جی در کشور فعال است و میلیون‌ها خودرو دوگانه‌سوز نیز در ناوگان حمل‌ونقل تردد می‌کنند. با این حال بخش قابل توجهی از ظرفیت عرضه این سوخت همچنان بلااستفاده باقی مانده است. اگر خودروهای دوگانه‌سوز به طور جدی از این ظرفیت استفاده کنند، می‌توان بخش مهمی از مصرف بنزین را کاهش داد.تجربه مدیریت مصرف در بخش گازوئیل نیز نشان می‌دهد که اصلاح الگوی مصرف می‌تواند نتایج ملموسی به همراه داشته باشد. سال گذشته با اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف، بیش از یک‌ونیم میلیارد لیتر از مصرف نفت‌گاز کشور کاهش یافت و همین موضوع موجب شد واردات این فرآورده متوقف و حدود یک میلیارد دلار صرفه‌جویی ارزی برای کشور ثبت شود. این تجربه نشان می‌دهد که اگر اراده مدیریتی و همراهی اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گیرد، کنترل مصرف سوخت کاملاً امکان‌پذیر است.در نهایت باید پذیرفت که مسئله مصرف سوخت تنها به سیاست‌گذاری دولت یا توان تولید پالایشگاه‌ها محدود نمی‌شود. این موضوع بیش از هر چیز به فرهنگ مصرف در جامعه بازمی‌گردد. هر راننده‌ای که از سفر غیرضروری صرف‌نظر می‌کند، هر خانواده‌ای که یک لیتر کمتر بنزین مصرف می‌کند و هر خودروی دوگانه‌سوزی که به جای بنزین از سی‌ان‌جی استفاده می‌کند، در واقع سهمی در حفظ منابع ملی ایفا کرده است. شاید وقت آن رسیده باشد که مدیریت مصرف سوخت را نه یک اجبار اقتصادی، بلکه یک مسئولیت اجتماعی بدانیم؛ مسئولیتی که از تصمیم‌های کوچک روزمره آغاز می‌شود اما آثار آن در مقیاس ملی قابل مشاهده خواهد بود.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)
