جم – خراسان جنوبی، سرزمینِ «مردمانِ نجیب و قانع»، این روزها حال و هوای دیگری دارد. در پهنه وسیع کویری که همواره با خشکسالی و سختی‌ها دست و پنجه نرم کرده است، این بار گرمایِ محبت، چنان شعله‌ور شده که گویی تمام جاده‌های منتهی به مرکز استان، رگ‌های تپنده یک پیکر واحد هستند. خبر شهادت «امام شهید» همچون تندبادی معنوی، جان‌های مردم این خطه را به لرزه درآورد؛ اما نه لرزه‌ای از سرِ ضعف، که لرزه‌ای از سرِ غیرت و ایستادگی. امروز، خراسان جنوبی نه تنها یک استان در جغرافیای ایران، که به معنای واقعی کلمه، «ایستگاهِ بزرگِ دلدادگی» است. برای ما که در این دیار زندگی می‌کنیم، میزبانی از زائران رهبر شهید، یک وظیفه اداری نیست؛ یک رسالتِ تاریخی و قلبی است. این گزارش، روایتی است از آنچه در پشت صحنه شورای اداری استان و در بطنِ اقداماتِ جهادیِ مدیران و مردم این خطه برای میزبانی از کاروان‌های عزادار رخ داده است.
شورای اداری؛ تجلیِ عزمِ ملی در قامتِ استان
نشست شورای اداری اخیر استان خراسان جنوبی، تفاوت ماهوی با سایر نشست‌های مدیریتی داشت. در آن جلسه، نه حرفی از بروکراسی‌های خسته‌کننده بود و نه گزارشی از موانع پیش‌پاافتاده. در آن اتاق، همه چیز حول یک محور می‌چرخید: «چگونه بهتر خدمت کنیم؟». سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی، با لحنی که آمیزه‌ای از صلابت و عطوفت بود، فرمانِ «آماده‌باشِ حداکثری» را صادر کرد. او با اشاره به اهمیت تاریخی این ایام، تأکید کرد که تاریخ این دوران را ثبت خواهد کرد و چه خوشبخت است استانی که در میانه راهِ عزاداران قرار گرفته است. تشکیل ۱۸ کمیته تخصصی، نه یک حرکتِ نمادین، بلکه یک مهندسی دقیق برای مدیریتِ موجِ عاطفه‌ها و مسافران بود. مدیران استان، یک‌صدا پذیرفتند که در این بازه زمانی، مرزِ بین «ساعت کاری» و «خدمت‌رسانیِ عاشقانه» برداشته شده است. این روحیه، همان سرمایه اجتماعی است که خراسان جنوبی را در بزنگاه‌های تاریخی، سربلند بیرون می‌آورد.
«هر خانه، یک موکب»؛ فرهنگِ میزبانیِ علوی
شاید زیباترین تصویری که از این ایام در ذهنِ تاریخِ استان ثبت خواهد شد، طرحِ «هر منزل، یک موکب» است. در حالی که بسیاری از شهرهای جهان برای مدیریتِ خیلِ مسافران دچار بحران می‌شوند، در خراسان جنوبی، مردمِ فهیم و غیرتمندِ ما، دربِ خانه‌های خود را به روی زائران گشوده‌اند. این طرح، فراتر از یک شعارِ خدماتی، نشان‌دهنده عمقِ فرهنگِ میزبانی در این دیار است. استاندار خراسان جنوبی با هوشمندی تمام، این ظرفیتِ مردمی را به عنوان «خطِ مقدمِ میزبانی» معرفی کرد. وقتی مردمِ بیرجند، قائنات، فردوس و طبس، با اشتیاق برای اسکان و پذیرایی از زائرانِ غریبه که عازمِ مشهدِ الرضا هستند، داوطلب می‌شوند، یعنی این مراسم فراتر از یک تشییع پیکر، به یک «عیدِ معنویِ همدلی» تبدیل شده است. بیش از ۲۰۰ موکب، نمادی از این سخاوتِ کویری است که نشان می‌دهد در اینجا، غریبه‌ای وجود ندارد؛ هر که در راهِ امام شهید است، مهمانِ ماست.
جاده‌های مواصلاتی؛ شاهرگ‌هایِ حیاتِ زائران
خراسان جنوبی به واسطه جغرافیایش، چهار محور حیاتی را به عنوان دروازه‌های ورودِ زائران از سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد و اصفهان مدیریت می‌کند. فرمانداران در تمامی شهرستان‌ها، نه در دفاتر خود، که در جاده‌ها و پلیس‌راه‌ها مستقر شده‌اند. تصور کنید در گرمای تابستانِ کویر، مدیریتِ این حجم از تردد، چه همتِ بلندی می‌طلبد. موسی جوینده، مسئول ستاد عتبات عالیات استان، با آماری تکان‌دهنده از ۱۸۲ موکبِ فعال، عمقِ این شبکهِ خدمات‌رسانی را ترسیم کرد. نانوایی‌های سیار، سفره‌های پذیرایی در مسیر خضری و دشت بیاض، و مجتمع‌های خدماتیِ فعال، نشان می‌دهد که این جاده‌ها دیگر مسیرِ صرفِ عبور نیستند، بلکه ایستگاه‌هایِ آرامش‌اند. این شبکه، با مدیریتِ دقیقِ سوخت و تأمینِ اقلام اساسی، تضمین کرده است که هیچ زائرِ عبوری، بدونِ آذوقه یا در راه‌مانده نخواهد بود. این یعنی مدیریتِ بحران با طعمِ مهر.
کاروانِ امداد؛ لجستیکِ حماسه
وقتی معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری، محمد فرهادی، از اعزام بیش از ۱۰۰ دستگاه ماشین‌آلاتِ سنگین و نیمه‌سنگین به مشهد مقدس خبر داد، ابعادِ این حماسه روشن‌تر شد. اتوبوس‌ها، تانکرهای آب، خودروهای آتش‌نشانی و کانکس‌های سرویسِ بهداشتی، تنها ابزار نیستند؛ این‌ها «نمادهایِ عزمِ یک استان» برای حمایت از مرکزِ معنویِ کشور هستند. خراسان جنوبی به عنوان «استانِ معین»، وظیفه‌ای سنگین بر دوش داشت و با اعزام این کاروانِ عظیم، نشان داد که علیرغم محدودیت‌های اعتباری، در لحظاتِ سرنوشت‌ساز، دستِ و دلباز است. هماهنگی میان شهرداران و فرمانداران برای فضاسازی شهری، بخشی از این پازل بزرگ بود تا زائر، در هر متر از مسیر که حرکت می‌کند، حس کند که این مراسم، یک مراسمِ معمولی نیست، بلکه یک «رستاخیزِ ملی» است.
امنیت و آرامش؛ سپری در برابرِ دغدغه‌ها
در منطقه‌ای با ویژگی‌های مرزی و کویری، امنیت، نخستین و مهم‌ترین دغدغه است. فرماندهان نظامی، انتظامی و دستگاه قضا در خراسان جنوبی، با هوشیاری تمام، چتری امنیتی بر فراز جاده‌ها گسترده‌اند. سرهنگ امیرمحمد کاظمی، رئیس پلیس راه استان، با درکِ صحیح از خستگیِ رانندگان، طرح‌های ترافیکی را نه برای محدودیت، بلکه برای «تضمینِ جانِ زائران» اجرا کرده است. برخوردِ قاطع با تخلفاتِ حادثه‌ساز در کنارِ دعوت به آرامش و دعوت به استراحت در موکب‌ها، یک رویکردِ دوسویه است. استقرارِ پلیس‌راه در نقاطِ حادثه‌خیز و هماهنگی برای عدمِ صدورِ بارنامه‌های سنگین در روزهای اوجِ تردد، نشان می‌دهد که امنیتِ مراسم، با اشرافِ کاملِ اطلاعاتی و عملیاتیِ نیروهای مسلحِ استان، به بهترین نحو مدیریت شده است. هیچ زائری نگرانِ امنیتِ خود نیست، چون می‌داند که چشمانِ بیدارِ فرزندانِ این خاک، جاده‌ها را رصد می‌کنند.
سفیدپوشانِ خطِ مقدم؛ آمادگی در ترازِ بحران
بیمارستان‌ها در خراسان جنوبی، این روزها سنگرهایِ آرامش‌اند. دکتر محمود گنجی‌فرد، رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، با اطمینان از آماده‌باشِ ۱۶ بیمارستان، خیالِ همه را راحت کرد. این که تمامِ کادرِ درمان، از پزشکانِ متخصص تا پرستارانِ فداکار، مرخصی‌های خود را لغو کرده‌اند تا در مسیرِ زائران باشند، تجلیِ همان روحیهِ «ایثارِ سفید» است که در ایام کرونا به اوج رسید و حالا دوباره خود را نشان داده است. بیمارستان‌هایِ صحرایی، پایگاه‌هایِ اورژانسِ هوایی و تیم‌هایِ اتوبوسیِ درمانی، شبکه دفاعیِ قدرتمندی را تشکیل داده‌اند. اگر زائری دچارِ کوچکترین کسالتی شود، سیستمِ بهداشت و درمانِ استان، مثلِ یک شبکهِ عصبیِ هوشمند، در کوتاه‌ترین زمان، خدمت‌رسانی می‌کند. این یعنی امنیتِ روانیِ زائران تأمین شده است.
تعطیلیِ چهارشنبه؛ پیوندِ رسمی با حماسه
اعلامِ تعطیلیِ روز چهارشنبه در استان خراسان جنوبی، تصمیمی جسورانه و هوشمندانه بود. این تعطیلی، نه برای استراحت، که برای «حضور» بود. استاندار خراسان جنوبی با این تصمیم، قفلِ حضورِ حداکثریِ کارکنانِ دولت و مردم را باز کرد تا هر کس که قلباً تمایل دارد، بتواند در مراسمِ تشییع و تدفین حضور یابد یا در مراسم‌های استانی مشارکت کند. این تصمیم، پاسخی بود به اشتیاقِ عمومی. خراسان جنوبی با این تعطیلی، خود را به مشهدِ مقدسِ دل‌ها متصل کرد. این روزها، حتی اگر کسی در مشهد نباشد، با قلبی که در آنجا جا گذاشته، در مراسم‌های عزاداریِ استان شرکت می‌کند.
ماندگاریِ یک رویداد در تاریخ
خراسان جنوبی در این ایام، بزرگترین آزمونِ میزبانیِ خود را پس داد. آزمونی که در آن نه تنها زیرساخت‌های فیزیکی، بلکه «زیرساخت‌های انسانی» و «سرمایه‌های اجتماعی» به رخ کشیده شد. هماهنگیِ بی‌نظیرِ میانِ استاندار، فرمانداران، نیروهای مسلح، کادرِ درمان و مردم، نشان داد که وقتی هدف «خدمت به خادمانِ حق» باشد، موانع کوچک می‌شوند. این مراسم می‌گذرد، پیکرِ رهبر شهید به خاک سپرده می‌شود و زائران به شهرهای خود بازمی‌گردند؛ اما آنچه باقی می‌ماند، «فرهنگِ میزبانیِ خراسان جنوبی» است. این استان ثابت کرد که فاصله جغرافیایی، هیچ‌گاه مانعِ پیوندِ عاطفی نیست. ما در این دیار، بار دیگر یاد گرفتیم که چگونه در کنار هم، برای یک هدفِ متعالی، «یدِ واحده» باشیم. خراسان جنوبی، در تاریخِ معاصرِ ایران، نه تنها به عنوان یک گذرگاه، بلکه به عنوان «مأمنِ مهربانی» ثبت خواهد شد. باشد که این خدمات، ذخیره‌ای باشد برای آخرتِ تمام کسانی که در این مسیر، حتی با یک لیوان آب، کامِ زائری را شیرین کردند. این حماسه، نه با بودجه‌ها، که با «خونِ دلِ خادمان» و «غیرتِ مردم» نوشته شد. تاریخِ این استان، روزهای پرفراز و نشیبِ بسیاری به خود دیده است، اما شکوهِ این میزبانی، در یادِ تک‌تکِ زائرانی که از جاده‌های این کویر گذشتند، حک خواهد شد. آن‌ها وقتی از خراسان جنوبی عبور می‌کردند، غریب نبودند؛ آن‌ها در خانه بودند، در آغوشِ مردمی که یاد گرفته‌اند چگونه در سختی‌ها، کنارِ هم بمانند. و این، بزرگترین درسِ اخلاقی و اجتماعیِ این روزها بود؛ درسی که به ما آموخت، بزرگیِ یک استان به وسعتِ جاده‌هایش نیست، به بزرگیِ قلب‌هایِ مردمش است که در هر منزل، موکبی برای عشق برپا کرده‌اند. خراسان جنوبی، با سربلندی از این آزمونِ بزرگ بیرون آمد و پرچمِ خادمیِ زائرانِ «امام شهید» را بر بامِ افتخاراتِ خود کوبید. این پایانِ یک مأموریت نیست، این آغازِ فصلِ جدیدی از اتحاد و همدلی در این خطه است؛ فصلی که در آن، مسئول و مردم، دوشادوش هم، برای ساختنِ استانی آباد و مقتدر، دست در دست هم خواهند داشت. باشد که این وحدتِ رویه و روحیهِ جهادی، در تمامِ پروژه‌های توسعه و پیشرفتِ استان جاری بماند، چرا که کلیدِ موفقیتِ ما، همین هم‌افزاییِ بی‌منت و عاشقانه است. خراسان جنوبی، امروز سربلندتر از همیشه است؛ سربلند از میزبانی، سربلند از خدمت، و سربلند از عشق.
