مهدی‌آبادی – رونق مبادلات مرزی در شرق کشور، طی هفته‌های اخیر نشانه‌ای روشن از ظرفیت‌های پنهان اما بزرگ استان است؛ ظرفیتی که اگر جدی گرفته شود می‌تواند در شرایطی که کشور برای توسعه روابط اقتصادی و ایجاد مسیرهای درآمدی پایدار تلاش می‌کند، یکی از پایدارترین راه‌های تقویت اقتصاد ملی باشد. روند تجارت خارجی در مرز ماهیرود، آن هم در چهل روز ابتدایی جنگ تحمیلی سوم، حکایت از تحرکی دارد که نمی‌توان آن را اتفاقی یا مقطعی دانست. تنها در همین بازه، ۲۷۶ هزار و ۹۱۹ تن کالا به ارزش بیش از ۵۷ میلیون دلار از گمرکات استان ثبت شده است؛ رقمی که خود گویای افزایش ۵۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل است. چنین رشد قابل‌توجهی در زمانی که بسیاری از مسیرهای تجاری در کشور با کندی یا محدودیت روبه‌رو هستند، یک پیام روشن دارد: مرزهای شرقی به یکی از مهم‌ترین مسیرهای امیدبخش تجارت کشور تبدیل شده‌اند. در این میان، نقش مدیریت استانی و رویکرد فعالانه استاندار را نمی‌توان نادیده گرفت. استاندار در جلسه شورای هماهنگی روابط خارجی استان به‌درستی بر این نکته تأکید کرده که سال گذشته تنها از مرز ماهیرود یک میلیارد دلار صادرات به افغانستان انجام شده و از این میزان، ۵۲۰ میلیون دلار مربوط به محصولات خود استان بوده است. این ارقام نشان می‌دهد که استان نه‌تنها یک گذرگاه ساده صادراتی نیست، بلکه دارای توان تولیدی و صنعتی واقعی است که می‌تواند در معادلات اقتصادی منطقه نقش تعیین‌کننده داشته باشد. در واقع، سیاست‌های حمایتی، کیفی‌سازی تولیدات و مدیریت هوشمندانه مرزی سبب شده تا کالاهای استان سهم قابل‌توجهی از بازارهای افغانستان را در اختیار بگیرند. اما پرسش اینجاست که این ظرفیت چگونه می‌تواند پایدار بماند و حتی گسترده‌تر شود؟ پاسخ روشن است: با تقویت مرزهای شرقی و احیای بازارچه‌های مرزی. مرز ماهیرود طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین نقاط مراودات ایران و افغانستان تبدیل شده؛ مسیری که هم برای استان و هم برای کشور سودآور، امن و قابل توسعه است. اما همین مرز، با وجود ظرفیت‌های وسیع، هنوز به نقطه مطلوب نرسیده و نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتر، زیرساخت‌های کامل‌تر و تشریفات گمرکی روان‌تر است. افزایش حجم صادرات در این مدت کوتاه نشان می‌دهد اگر امکانات لجستیکی، انبارداری، حمل‌ونقل و تسهیلات مرزی گسترده‌تر شوند، این مرز می‌تواند فراتر از نقش فعلی‌اش ظاهر شده و بخشی از خلأ درآمدی کشور را جبران کند. از سوی دیگر، تمرکز صرف بر یک مرز، در بلندمدت می‌تواند چالش ایجاد کند؛ چرا که توسعه اقتصادی نیازمند تنوع مسیرهای تجاری است. اینجاست که اهمیت بازارچه‌های مرزی دیگر بیش از گذشته خود را نشان می‌دهد. بازارچه مرزی یزدان در شهرستان زیرکوه یکی از همین ظرفیت‌های مغفول‌مانده است؛ بازاری که در صورت فعال‌سازی مجدد می‌تواند نقش مکمل و تسهیل‌گر برای مرز ماهیرود باشد. یزدان سال‌هاست که به‌عنوان نقطه‌ای امن و مناسب برای تبادلات کوچک و متوسط شناخته می‌شود، اما فعالیت آن با وقفه‌ها و تعلل‌هایی روبه‌رو بوده است. اکنون که جریان صادرات به افغانستان روند رو به رشدی دارد، احیای این بازارچه نه‌تنها می‌تواند بار مرز ماهیرود را کاهش دهد، بلکه به توسعه اقتصادی شهرستان زیرکوه و روستاهای اطراف نیز کمک می‌کند. واقعیت این است که استان ما به خاطر همجواری با افغانستان، مزیتی دارد که بسیاری از استان‌های دیگر از آن بی‌بهره‌اند. در شرایط فعلی کشور، که نیاز به توسعه مسیرهای اقتصادی غیرمتکی به نفت بیش از همیشه احساس می‌شود، مرزهای شرقی می‌توانند نقش یک موتور محرک را بازی کنند. هر کامیونی که از مرز ماهیرود عبور می‌کند، هر محصولی که در بازارهای افغانستان جای خود را پیدا می‌کند و هر قراردادی که میان تجار دو کشور بسته می‌شود، نه‌تنها سود اقتصادی در پی دارد، بلکه پیام‌آور امنیت، همکاری و تعامل پایدار نیز هست. برای استفاده کامل از این فرصت‌ها لازم است رویکردی جدید در مدیریت مرزها شکل گیرد؛ رویکردی که بر سه اصل استوار باشد: اول، توسعه زیرساخت‌های مرزی متناسب با افزایش حجم تجارت؛ دوم، تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی از طریق فعال‌سازی بازارچه‌ها و مرزهای دیگر مانند یزدان؛ و سوم، حمایت از تولیدات داخلی استان تا بتوانند در بازارهای منطقه رقابت‌پذیرتر شوند. اکنون زمان آن رسیده که مسئولان، فعالان اقتصادی و تجار استان با همگرایی بیشتر از این فرصت تاریخی استفاده کنند. اگر امروز به تقویت مرزهای شرقی توجه نشود، فردا ممکن است رقبا جای ما را در بازارهای افغانستان و کشورهای همسایه پر کنند. اما اگر همین امروز برنامه‌ریزی دقیق و سرمایه‌گذاری صورت گیرد، استان می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از قطب‌های اصلی تجارت شرق کشور تبدیل شود. در مجموع، آنچه این روزها در مرز ماهیرود شاهد هستیم تنها یک رونق گذرا نیست؛ بلکه نشانه‌ای از ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی استان است. این فرصت اگر با مدیریت درست همراه شود، می‌تواند آینده‌ای روشن برای تولیدکنندگان، تجار و مردم این منطقه رقم بزند. اکنون باید با نگاهی عمیق‌تر و تصمیم‌هایی هوشمندانه‌تر، مسیر رونق اقتصادی شرق کشور را هموارتر کرد.
(لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)