حاجی – افتتاح نمایشگاه هفته دفاع مقدس و اجلاسیه پیشکسوتان دفاع مقدس در بیرجند، در ظاهر یک رویداد مناسبتی است؛ اما نگاهی دقیق‌تر به آمار و ارقامی که سردار بهروز، فرمانده سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی، در این مراسم ارائه کرد، نشان می‌دهد که ما با یک پروژه فرهنگی چندلایه و راهبردی روبه‌رو هستیم. ثبت و بارگذاری ۱۴ هزار و ۴۱۱ سند از آثار شهدای استان در سامانه «گنجینه» طی دو سال گذشته، آن هم اسنادی شامل وصیت‌نامه، زندگی‌نامه، عکس و دست‌نوشته، تنها یک اقدام آرشیوی نیست؛ بلکه زیرساختی‌ترین گام برای تبدیل فرهنگ ایثار از یک «خاطره جمعی» به یک «منبع مولد هویتی» است. در استان‌هایی مانند خراسان جنوبی که پراکندگی جغرافیایی و محدودیت دسترسی به مراکز فرهنگی، همواره تهدیدی برای فراموشی حافظه شفاهی و مکتوب دفاع مقدس بوده است، دیجیتالی‌سازی این اسناد و قرار دادن آن در دسترس نسل‌های آینده، عملاً یک سیاست پیشگیرانه در برابر تحریف و فراموشی است.
سردار بهروز به درستی تأکید کرد که سیاست کنگره بر این بوده که تدابیر رهبر معظم انقلاب در حوزه فرهنگ ایثار و شهادت به «برنامه و اقدام» تبدیل شود؛ و اینجاست که تفاوت یک کنگره معمولی با یک «کنگره ملی» مشخص می‌شود: کنگره ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی، نه یک مراسم بزرگداشت، بلکه یک کارزار فرهنگی مستمر است.بررسی کارنامه دو سال گذشته این کنگره، تصویری روشن از این راهبرد ارائه می‌دهد. برگزاری ۲۸ اجلاسیه استانی، بیش از ۱۲ اجلاسیه شهرستانی و بیش از ۶ هزار یادواره شهدا در سطح استان، نشان می‌دهد که فرهنگ ایثار و شهادت در خراسان جنوبی از «مرکز» به «پیرامون» منتقل شده است.
اما نقطه قوت اصلی، رویکرد مردمی کنگره است؛ همان‌طور که فرمانده سپاه انصارالرضا(ع) اشاره کرد، از ظرفیت اقشار مختلف مردم در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، رسانه‌ای، جهادی و زیرساختی استفاده شده و بیش از ۱۳ هزار گروه جهادی در این مسیر فعال شده‌اند. تولید بیش از ۱۳ هزار اثر هنری و رسانه‌ای با موضوع ایثار و شهادت نیز بیانگر آن است که این کنگره، زبان هنر و رسانه را به عنوان ابزار اصلی ترویج فرهنگ ایثار به کار گرفته است؛ زبانی که برخلاف سخنرانی و مراسم رسمی، می‌تواند به لایه‌های عمیق‌تر جامعه، به‌ویژه نسل جوان، نفوذ کند. در واقع، کنگره ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی با ترکیب «سند» و «هنر»، دو بال انتقال فرهنگ ایثار را همزمان به کار انداخته است.اما شاید مهم‌ترین درس تحلیلی این رویداد، پیوند ناگسستنی میان «ترویج فرهنگ ایثار» و «خدمت به مردم» باشد. سردار بهروز در گزارش خود، مجموعه‌ای از اقدامات خدمت‌رسانی را برشمرد
که در قالب مأموریت‌های کنگره انجام شده است: اهدای یک‌هزار و ۷۴۶ سری جهیزیه به نیازمندان، ایجاد یک‌هزار و ۶۴۹ فرصت شغلی، احیا و مرمت یک‌هزار و ۵۶۵ قنات با مشارکت گروه‌های جهادی، برگزاری بیش از سه هزار میز خدمت مسئولان در مناطق مختلف استان، برگزاری ۲ هزار و ۵۸۳ جشن ازدواج، ارائه ۲ هزار و ۱۱۱ مورد تسهیلات قرض‌الحسنه و ارائه بیش از ۴۱ هزار خدمت توسط کاروان‌های سلامت در مناطق محروم. این آمارها نشان می‌دهد که کنگره شهدا در خراسان جنوبی، فرهنگ ایثار را به مثابه یک «سبک زندگی» و «عمل اجتماعی» بازتعریف کرده است؛ نه یک مفهوم انتزاعی و صرفاً احساسی. وقتی گروه‌های جهادی قنات‌های خشکیده را احیا می‌کنند یا کاروان‌های سلامت به مناطق محروم می‌روند، پیام شهدا یعنی «خدمت بی‌منت به مردم» در عمل به نسل جدید منتقل می‌شود. این همان نقطه‌ای است که ترویج فرهنگ ایثار را از «گفتار» به «کردار» و از «تاریخ» به «حال و آینده» پیوند می‌زند. نمایشگاه هفته دفاع مقدس در بیرجند، اگر در چارچوب همین نگاه تحلیل شود، نه صرفاً یک رویداد مناسبتی، بلکه یک «کارگاه فرهنگی» است که در آن، حافظه تاریخی استان به سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود و فرهنگ ایثار و شهادت، به جای ماندن در کتاب‌ها و آرشیوها، به خیابان‌ها، روستاها و زندگی روزمره مردم خراسان جنوبی راه پیدا می‌کند.
