جم – به دنبال امضای تفاهم میان تهران و واشنگتن، بازارهای ارز منطقه با تحولی سریع و قابل توجه روبرو شده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پاکستانی‌ها در مدت تنها چهار روز، اقدام به خرید حدود دو تریلیون ریال ایران کرده‌اند که این موضوع نشان از تاثیر فوری سیاست بر اقتصاد دارد . این رفتار معامله‌گران که در شهرهایی مانند کراچی و لاهور به وضوح قابل مشاهده است، نشان می‌دهد که بازارهای مرزی به شدت نسبت به سیگنال‌های سیاسی حساس هستند . این پدیده که عمدتاً بر پایه انتظارات از تقویت ارزش ریال ایران شکل گرفته، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای جریان نقدینگی در مناطق همسایه، به ویژه افغانستان و استان خراسان جنوبی داشته باشد.
جزییات و ابعاد خرید ریال در پاکستان
اطلاعات دریافتی از بازار صرافی‌های پاکستان نشان می‌دهد که این موج خرید با سرعت و حجم بالا آغاز شده است. مالک بوستان، رئیس انجمن شرکت‌های صرافی پاکستان، اعلام کرده که تنها در روز نخست پس از اعلام این تفاهم، معادل ۴۰ میلیارد روپیه پاکستان، ریال ایران خریداری شده است . مجموع این خریدها در چهار روز به رقمی معادل دو تریلیون ریال ایران رسیده است . فعالان بازار و کارشناسان اقتصادی معتقدند که این رفتار عمدتاً ماهیت هیجانی و سفته‌بازانه دارد و مبتنی بر تغییرات بنیادین اقتصادی نیست، بلکه ناشی از شکل‌گیری انتظارات برای کسب سود از نوسانات ارزی است . در حقیقت، این رویداد نشان‌دهنده قدرت محرک‌های سیاسی بر رفتار سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت در منطقه است.
کمبود نقدینگی و افزایش تقاضای ارز
با توجه به این تحولات در پاکستان، می‌توان وضعیت مشابهی را برای کشور افغانستان پیش‌بینی کرد. گزارش‌های موجود از کمبود وجه نقد در دستگاه‌های عابربانک و نبود نقدینگی کافی در بانک‌های استان در چند هفته گذشته حکایت دارد. در چنین شرایطی، وقوع یک شوک ارزی مشابه، می‌تواند فشار زیادی بر سیستم بانکی استان وارد آورد. با توجه به افزایش تقاضا برای ریال ایران در بازارهای همسایه، احتمالاً بخشی از نقدینگی موجود در بازار افغانستان نیز به سمت خرید و احتکار ارز ایران سوق داده شود. به موازات این موضوع، اگر ارزش پول ملی افغانستان در مقایسه با ریال ایران و دلار تضعیف شود، فشارهای تورمی جدیدی بر اقتصاد این کشور وارد خواهد شد.
خروج نقدینگی از مرزها
با این شرایط می‌توان شاهد تبعات جدی بر وضعیت نقدینگی در این منطقه بود. بر اساس شنیده‌ها و مشاهدات، هم‌اکنون حجم قابل توجهی وجه نقد از مبادی مرزی این استان به خارج منتقل می‌شود. این جریان خروج سرمایه در حالی رخ می‌دهد که کاهش نرخ دلار و افزایش ارزش پول ملی، انگیزه‌های جدیدی برای سفته‌بازی و خروج سرمایه ایجاد کرده است. با توجه به کاهش نرخ دلار، فعالان اقتصادی ممکن است به دنبال انتقال نقدینگی خود به مناطقی با بازدهی بالاتر یا ارزهای با ثبات‌تر باشند که خود عاملی برای تشدید بحران نقدینگی در این استان‌های مرزی است. این خروج پول، که در تضاد با سیاست‌های کنترل نقدینگی است، می‌تواند مشکلات جدی برای نظام بانکی و بازار محلی خراسان جنوبی ایجاد کند.رویداد اخیر در بازار پاکستان
، زنگ خطری جدی برای سیاست‌گذاران اقتصادی در استان‌های مرزی است. هیجانات سیاسی و رفتارهای سفته‌بازانه می‌تواند به سرعت نقدینگی بازار را تحت تاثیر قرار داده و آن را از مسیرهای مولد به سمت بازارهای ارز سوق دهد. تشدید کمبود نقدینگی در بانک‌ها و افزایش تقاضا برای ارز، به ویژه در مناطق مرزی، نیازمند واکنش سریع و کارشناسی شده است. در این میان، لزوم شفاف‌سازی اقتصادی و اتخاذ سیاست‌های پولی مناسب برای کنترل نوسانات ارزی و مدیریت انتظارات، بیش از پیش احساس می‌شود. بازار به سرعت نسبت به خبرها واکنش نشان می‌دهد و این موضوع لزوم تدوین برنامه‌های بلندمدت برای جلوگیری از خروج نقدینگی و حفظ ثبات اقتصادی را دوچندان می‌کند.
