فارس- اهدای خون یکی از ساده‌ترین جلوه‌های مشارکت اجتماعی است؛ اقدامی که برای اهداکننده تنها دقایقی زمان می‌برد، اما برای بیماری که در انتظار دریافت خون یا فرآورده‌های خونی است، می‌تواند معنای ادامه زندگی باشد. خراسان جنوبی در حالی از مشارکت مناسب جوانان در اهدای خون برخوردار است که استمرار تأمین خون بیماران، به ورود نسل جدید اهداکنندگان و جایگزینی افرادی که به‌دلیل افزایش سن یا بیماری از چرخه اهدا خارج می‌شوند، گره خورده است؛ موضوعی که اهمیت تداوم فرهنگ اهدای خون در استان را دوچندان می‌کند.

نیاز به خون، مقطعی نیست

نیاز به خون برخلاف بسیاری از نیازهای درمانی، مقطعی نیست و بیمارستان‌ها به‌صورت مستمر به خون و فرآورده‌های خونی نیاز دارند. همین استمرار نیاز، اهمیت حفظ ذخایر خونی و حضور همیشگی اهداکنندگان را دوچندان می‌کند؛ به‌ویژه در روزهایی که سرما، بارندگی، برف و دشواری تردد می‌تواند میزان مراجعه مردم به مراکز خون‌گیری را کاهش دهد. دکتر امید حسنی‌اکبریه، معاون فنی اداره کل انتقال خون خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با تشریح شرایط اهدای خون و پاسخ به برخی پرسش‌ها و باورهای رایج در این زمینه، بر ضرورت استمرار مشارکت مردم تأکید کرد.

زنان؛ ظرفیتی که کمتر دیده می‌شود

یکی از باورهای رایج درباره اهدای خون این است که زنان به‌دلیل احتمال کم‌خونی، نمی‌توانند خون اهدا کنند؛ در حالی که به گفته حسنی‌اکبریه، ملاک اهدای خون، وضعیت سلامت فرد و نتیجه بررسی‌های پزشکی است و جنسیت به‌تنهایی مانعی برای اهدای خون محسوب نمی‌شود. پیش از اهدای خون، فرد مورد مصاحبه و معاینه پزشکی قرار می‌گیرد و شاخص‌هایی مانند هموگلوبین و هماتوکریت بررسی می‌شود. مشارکت زنان استان نسبت به میانگین کشور وضعیت بهتری دارد، اما همچنان سهم زنان از مجموع اهداکنندگان حدود ۷ درصد است و با توجه به اینکه نیمی از جمعیت را زنان تشکیل می‌دهند، ظرفیت بیشتری برای افزایش مشارکت آنان وجود دارد. دوران بارداری نیز از جمله دوره‌هایی است که اهدای خون در آن مجاز نیست.

ضعف و کاهش ایمنی؛ باوری بی‌پایه

یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح میان مردم، ترس از ضعف جسمانی یا کاهش سیستم ایمنی پس از اهدای خون است؛ نگرانی‌ای که به گفته معاون فنی اداره کل انتقال خون خراسان جنوبی، در فرد سالم و واجد شرایط مبنایی ندارد. ممکن است برخی افراد پس از اهدای خون برای مدت کوتاهی دچار احساس ضعف، سرگیجه، تهوع یا حتی واکنش وازوواگال و غش شوند، اما این موضوع به معنای ایجاد ضعف پایدار یا کاهش توان دفاعی بدن نیست. رعایت نکات ساده پیش از اهدای خون، مانند داشتن خواب کافی، مصرف مایعات و غذا و مراجعه نکردن در شرایط خستگی و کم‌آبی بدن، می‌تواند احتمال بروز این عوارض موقت را کاهش دهد. پس از اهدای خون، بدن فرآیند جبران حجم مایعات و بازسازی سلول‌های خونی را آغاز می‌کند و فرد سالم می‌تواند بدون نگرانی نسبت به اهدای خون اقدام کند.

دیابت و فشار خون؛ ممنوعیت همیشگی نیست

شرایط ابتلا به برخی بیماری‌ها نیز از دیگر پرسش‌های پرتکرار اهداکنندگان است. حسنی‌اکبریه در پاسخ به این پرسش که آیا افراد مبتلا به دیابت یا فشار خون می‌توانند خون اهدا کنند، گفت: اگر بیماری فرد تحت کنترل باشد و شرایط پزشکی لازم را داشته باشد، امکان اهدای خون وجود دارد و تصمیم نهایی پس از بررسی وضعیت فرد در زمان مراجعه گرفته می‌شود. صرف مصرف دارو یا ابتلا به دیابت کنترل‌شده، لزوماً به معنای ممنوعیت اهدای خون نیست. در صورتی که فشار خون فرد کنترل شده و در محدوده قابل قبول باشد، امکان اهدای خون وجود دارد، اما بیماری‌های قلبی و برخی شرایط مرتبط با مصرف داروهای قلبی از مواردی هستند که می‌توانند مانع اهدای خون شوند. سلامت اهداکننده در فرآیند اهدای خون اهمیت ویژه‌ای دارد و پیش از هر بار اهدا، وضعیت فرد بررسی می‌شود.

جوانان؛ پشتوانه آینده ذخایر خونی

معاون فنی اداره کل انتقال خون خراسان جنوبی وضعیت مشارکت جوانان استان در اهدای خون را مناسب ارزیابی کرد و گفت: استمرار این مشارکت می‌تواند پشتوانه مناسبی برای آینده ذخایر خونی استان باشد. اهدای خون از سن ۱۸ سالگی امکان‌پذیر است و جوانان در صورت برخورداری از شرایط لازم می‌توانند اهدای خون را به‌عنوان یک اقدام مستمر اجتماعی در برنامه خود قرار دهند. نیاز به خون پایان‌پذیر نیست و جایگزینی اهداکنندگان جدید با افرادی که به دلایل مختلف از چرخه اهدای خون خارج می‌شوند، برای استمرار تأمین خون مورد نیاز بیماران ضروری است. در همین راستا، اهدای مستقیم پلاکت یا پلاکت‌آفرزیس نیز فرآیندی متفاوت اما حیاتی است که حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت طول می‌کشد و برای بیماران نیازمند پلاکت اهمیت زیادی دارد.

اهدا در روزهای سرد را فراموش نکنیم

در بیرجند دو مرکز برای اهدای خون فعال است؛ پایگاه قائم در میدان جانبازان و پایگاه امام رضا(ع) در محدوده بلوار مسافر. در شهرستان‌ها نیز پایگاه‌های ثابت خون‌گیری در طبس، قاین و فردوس فعال هستند و علاوه بر آن، تیم‌های سیار انتقال خون برای پوشش سایر مناطق استان اعزام می‌شوند. اتوبوس خون‌گیری سیار نیز در بیرجند با حضور در ادارات، سازمان‌ها و محل‌های تجمع شهری، امکان اهدای خون را برای گروه‌های مختلف فراهم می‌کند. با نزدیک شدن به فصل پاییز و زمستان، شرایط جوی می‌تواند بر میزان مراجعه اهداکنندگان اثر بگذارد؛ اما نیاز بیماران به خون متوقف نمی‌شود و به همین دلیل استمرار مراجعه اهداکنندگان واجد شرایط اهمیت ویژه‌ای دارد. اهدای خون شاید تنها بخشی کوتاه از زمان یک فرد سالم را به خود اختصاص دهد، اما همین اقدام می‌تواند برای بیماری که چشم‌انتظار خون است، فرصتی دوباره برای زندگی ایجاد کند. پیام اصلی ساده و روشن است؛ اهدای خون، اهدای زندگی است.