کاری – در روزهایی که طبیعت جامه‌ی نو بر تن می‌کند و نویدبخش زندگی و رویش دوباره است، ایثار ماندگار یک خانواده بیرجندی، طراوت و شادابی را به کالبد چندین بیمار نیازمند پیوند بخشید. دکتر جلال احمدی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، از ثبت اولین مورد اهدای عضو در استان در سال ۱۴۰۵ خبر داد؛ خبری که یادآور قداست زندگی و شکوه از خودگذشتگی است. و این فرهنگ در استان با ثبت ۵ مورد اهدای عضو در سال جاری ادامه دار شد . اهدای عضو یکی از انسانی‌ترین و ارزشمندترین جلوه‌های ایثار است؛ تصمیمی که می‌تواند در سخت‌ترین لحظات زندگی یک خانواده، زندگی دوباره‌ای به چند بیمار در انتظار پیوند ببخشد. در این میان، خراسان جنوبی طی سال ۱۴۰۴ با ثبت شاخص ۲۰ در اهدای عضو (PMP) ، عملکردی فراتر از میانگین کشوری ۱۲.۸ داشته است؛ آماری که از یک سو نشان‌دهنده ظرفیت بالای اجتماعی استان در همراهی با این اقدام خداپسندانه است و از سوی دیگر، ضرورت تداوم فرهنگسازی را یادآور می‌شود.
فرایند «مرگ مغزی»؛ از شایعه تا واقعیت علمی
دکتر جلال احمدی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، با تشریح مسیر قانونی تشخیص مرگ مغزی، بر ضرورت آگاهی‌بخشی عمومی تأکید کرد. وی با بیان اینکه این فرآیند با حضور تیم‌های فوق‌تخصصی مغز و اعصاب، جراحی و داخلی انجام می‌شود، افزود: نظارت دقیق پزشکی قانونی به عنوان بازوی قضایی، هرگونه شائبه در مسیر اهدای عضو را از بین برده است. ماهیت این فرآیند کاملاً انسانی است و وزارت بهداشت به عنوان متولی، تمامی هزینه‌های انتقال و پیوند را متقبل می‌شود تا هیچ‌گونه مبادله مالی در این جریان رخ ندهد.آمارها گواهی می‌دهند که این ایثار در خراسان جنوبی تنها یک شعار نیست. ثبت ۲۲۵ مورد پیوند کلیه، ۳۰ مورد پیوند کبد و ۱۰ مورد پیوند قلب، سندی بر نقش‌آفرینی مؤثر استان در شبکه ملی پیوند اعضای کشور است. به گفته مسئولان، از ابتدای امسال ۵ مورد مرگ مغزی منجر به اهدای عضو در استان ثبت شده که بازه سنی اهداکنندگان ۵ تا ۵۶ سال را در بر می‌گیرد؛ این یعنی «حیات» در تمام گروه‌های سنی جریان یافته است.
کارت اهدا؛ کلید واژه رضایت خانواده
نکته راهبردی در تحلیل این خبر، تفکیک «نیت قلبی» از «فرآیند قانونی» است. دکتر احمدی تصریح کرد: «داشتن کارت اهدای عضو، بیانگر نیت خیرخواهانه فرد است، اما در لحظات طلایی پس از مرگ مغزی، این رضایت اولیای دم است که حرف نهایی را می‌زند.»وی با دعوت از مردم برای پیوستن به پویش اهدای عضو از طریق سامانه ملی، از خانواده‌ها خواست تا با گفت‌وگو پیرامون این تصمیم، در لحظات بحرانی، با اطمینان قلبی و بدون سردرگمی، اجازه نجات جان بیماران در انتظار پیوند را صادر کنند.
اهدای عضو؛ از تصمیمی فردی تا ثمره‌ای اجتماعی
اهدای عضو تنها یک انتخاب پزشکی نیست؛ بلکه یک رفتار اجتماعی، اخلاقی و انسانی است که می‌تواند سرنوشت چندین انسان را تغییر دهد. در استان خراسان جنوبی نیز هر مورد اهدای عضو، تنها یک رویداد درمانی نبوده، بلکه نشانه‌ای از بلوغ اجتماعی و همدلی مردم در مواجهه با بحران مرگ مغزی بوده است.بر اساس اعلام مسئولان درمان استان، تاکنون ۵ مورد مرگ مغزی منجر به اهدای عضو در سال جاری ثبت شده است؛ مواردی که اهداکنندگان آن‌ها در بازه سنی ۵ تا ۵۶ سال قرار داشته‌اند. این آمار، یادآور آن است که اهدای عضو محدود به سن و سال خاصی نیست و در هر لحظه می‌تواند منشأ نجات جان انسان‌های دیگر باشد.
یاد و نام اهداکنندگان امسال
در میان این خبرهای امیدبخش، یاد و نام اهداکنندگانی که در سال جاری با تصمیم خانواده‌هایشان جان دوباره به بیماران بخشیدند، شایسته احترام و قدردانی است. این عزیزان، هرچند از میان ما رفته‌اند، اما اعضای بدنشان در کالبد چندین بیمار نیازمند ادامه حیات یافته و نامشان در حافظه انسانی این سرزمین ماندگار شده است.بی‌تردید، هر پیوند موفق، حاصل یک لحظه دشوار اما سرشار از معناست؛ لحظه‌ای که خانواده‌ای داغدار، در اوج اندوه، راهی را انتخاب می‌کند که به زندگی دیگران ختم می‌شود. این خانواده‌ها نه‌تنها سوگوارند، بلکه حامل پیامی بزرگ از ایثار و انسان‌دوستی‌اند.
چرا فرهنگسازی ضروری است؟
با وجود رشد آمار اهدای عضو در خراسان جنوبی، هنوز فاصله زیادی میان «تمایل فردی» و «رضایت عملی خانواده‌ها» وجود دارد. بسیاری از خانواده‌ها به دلیل ناآگاهی، ترس، باورهای نادرست یا نداشتن گفت‌وگو پیشینی درباره این موضوع، در لحظات بحرانی برای تصمیم‌گیری دچار تردید می‌شوند.از همین رو، کارشناسان تأکید دارند که فرهنگسازی درباره اهدای عضو باید از مدرسه، دانشگاه، رسانه، منابر، مراکز درمانی و حتی گفت‌وگوهای خانوادگی آغاز شود. وقتی افراد از قبل درباره تمایل خود برای اهدای عضو با خانواده صحبت کنند، در زمان وقوع حادثه، خانواده با آرامش و اطمینان بیشتری می‌تواند تصمیم بگیرد.
کارت اهدای عضو؛ نشانه نیت، نه پایان گفت‌وگو
دکتر احمدی تاکید کرد: داشتن کارت اهدای عضو، نشانه روشن نیت خیرخواهانه افراد است؛ اما در عمل،رضایت خانواده در لحظه مرگ مغزی اهمیت قانونی و شرعی دارد. همین نکته نشان می‌دهد که فرهنگسازی نباید تنها به صدور کارت محدود شود، بلکه باید به یک باور عمومی و یک تصمیم خانوادگی تبدیل شود.در این میان، رسانه‌ها نقش تعیین کننده‌ای دارند. رسانه محلی اگر بتواند با زبان مردم، با احترام به باورهای فرهنگی و با روایت انسانی، مفهوم اهدای عضو را تبیین کند، بی‌تردید می‌تواند در افزایش رضایت خانواده‌ها و کاهش تردیدها نقش مؤثری داشته باشد. انتشار روایت‌های واقعی از اهداکنندگان، گفت‌وگو با خانواده‌های اهداکننده و معرفی بیماران نجات‌یافته، می‌تواند این فرهنگ را از سطح شعار به متن جامعه بیاورد.
اهدای عضو مسیری که نیازمند فرهنگسازی مستمر است
اهدای عضو، روایتی است از مرگ که به زندگی ختم می‌شود. خراسان جنوبی امروز در این حوزه جایگاهی قابل قبول دارد، اما برای تثبیت و ارتقای این مسیر، فرهنگسازی مستمرو جدی یک ضرورت انکارناپذیر است. جامعه‌ای که درباره اهدای عضو بیشتر بداند، بیشتر گفت‌وگو کند و بیشتر باور داشته باشد، می‌تواند زندگی‌های بیشتری را نجات دهد.بی‌تردید، نام و یاد اهداکنندگان امسال در استان، در کنار خانواده‌های فداکارشان، ماندگار خواهد ماند؛ آنهایی که در سخت‌ترین لحظه، بزرگ‌ترین تصمیم انسانی را گرفتند.
