جم – در قلب اقتصاد پویا و روبه‌رشد خراسان جنوبی، معضلی ریشه‌دار به نام «بحران اشتغال فارغ‌التحصیلان» سایه افکنده است. اگرچه در نگاه اول، تأمین نیروی کار ساده برای بخش‌های مختلف اقتصادی استان چندان دشوار به نظر نمی‌رسد، اما واقعیت تلخ آن است که فرصت‌های شغلی متناسب با دانش و تخصص تحصیلکردگان دانشگاهی، همچنان با کمبود شدیدی مواجه است. این شکاف میان عرضه و تقاضا در بازار کار، نه تنها موجب هدررفت سرمایه‌های انسانی کشور می‌شود، بلکه احساس سرخوردگی و ناامیدی را در میان قشر جوان و تحصیل‌کرده جامعه تشدید می‌کند. استاندار خراسان جنوبی، با درک عمیق از این چالش، بر نقش محوری شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان ناجی اقتصاد استان و راه‌حل اساسی این معضل تأکید ورزید. او به درستی اشاره کرد که بدون شکوفایی و حمایت همه‌جانبه از این شرکت‌ها، دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و ایجاد شغل‌های نوین و باارزش برای نخبگان، صرفاً در حد یک آرزو باقی خواهد ماند. این شرکت‌ها، نه تنها موتور محرکه نوآوری و خلاقیت هستند، بلکه ستون فقرات اقتصاد دانش‌محور آینده استان نیز محسوب می‌شوند.
میراث ۱۴ ساله؛ پارک علم و فناوری در کما
همزمان با طرح دغدغه‌های اشتغال، نگاه‌ها به یکی از نمادهای توسعه علم و فناوری استان، یعنی پارک علم و فناوری خراسان جنوبی، معطوف شد. پروژه‌ای که قرار بود سکوی پرتاب ایده‌های نوآورانه و پرورش‌دهنده شرکت‌های دانش‌بنیان باشد، با گذشت بیش از ۱۴ سال از آغاز عملیات اجرایی، همچنان در کما به سر می‌برد. این تأخیر طولانی و غیرقابل توجیه، نه تنها نشان‌دهنده ضعف های مدیریتی طی سال های گذشته و عدم اولویت‌دهی صحیح به این پروژه حیاتی است، بلکه پیامد زیان‌باری برای اکوسیستم نوآوری استان داشته است. پارک علم و فناوری، به مثابه یک انکوباتور و شتاب‌دهنده قدرتمند، می‌تواند با فراهم کردن زیرساخت لازم، ارائه خدمات مشاوره‌ای و تسهیل ارتباط میان نخبگان و سرمایه‌گذاران، نقش بی‌بدیلی در تجاری‌سازی اختراعات و ایده‌های خلاقانه ایفا کند. حال که این زیرساخت با چنین تأخیری مواجه شده است، انتظار شکوفایی چشمگیر در حوزه دانش‌بنیان، دور از انتظار نخواهد بود. رفع این گره بوروکراتیک و تسریع در تکمیل پروژه، نیازمند عزمی راسخ و اقدام عملی مسئولان است.
خام‌فروشی؛ زخمی کهن بر پیکره اقتصاد استان
در ادامه تحلیل مشکلات اقتصادی، استاندار خراسان جنوبی انگشت انتقاد را بر رگ خواب خام‌فروشی در استان گذاشت. وی با صراحت تمام اعلام کرد که اولویت اصلی استان، توقف این روند مخرب و حرکت به سمت ایجاد ارزش افزوده از طریق فرآوری مواد معدنی و محصولات کشاورزی است. خام‌فروشی، سال‌هاست که زخم کهنه‌ای بر پیکره اقتصاد ایران، از جمله خراسان جنوبی، وارد کرده است. این رویکرد، تنها به معنای صادرات مواد اولیه با قیمتی ناچیز و بازگرداندن همان محصولات پس از فرآوری با قیمتی گزاف است. این چرخه معیوب، نه تنها موجب خروج سرمایه‌های ملی می‌شود، بلکه فرصت‌های شغلی ارزشمند و درآمدزایی بالقوه را از استان سلب می‌کند. شرکت‌های دانش‌بنیان، با ارائه فناوری‌های نوین در حوزه فرآوری و تولید، می‌توانند این زخم کهنه را التیام بخشند و زنجیره ارزش پایدار و سودآوری را برای استان به ارمغان آورند.
شکاف دانشگاه و صنعت؛ سدی در برابر پیشرفت
یکی دیگر از موانع جدی که در این جلسه توسط فرمانده سپاه استان به آن پرداخته شد، شکاف عمیق و ناگوار میان دانشگاه و بدنه صنعت بود. این گسست، پدیده‌ای چندوجهی است که از عدم هماهنگی در برنامه‌های آموزشی دانشگاه‌ها با نیازهای واقعی بازار کار تا ضعف در انتقال دانش فنی و نوآوری از محیط آکادمیک به واحدهای تولیدی را شامل می‌شود. بسیاری از کارشناسان معتقدند که این شکاف، به خودی خود، مانعی جدی بر سر راه پیشرفت و توسعه پایدار صنایع استان محسوب می‌شود. در حالی که دانشگاه‌ها سرشار از ایده‌های خلاقانه و پژوهش‌های نویدبخش هستند، اما صنایع به دلیل عدم آگاهی یا فقدان سازوکارهای لازم، از این ظرفیت‌ها بهره‌مند نمی‌شوند. اینجاست که شرکت‌های دانش‌بنیان به عنوان پلی میان این دو بخش عمل می‌کنند. آن‌ها با درک همزمان از نیازهای صنعت و قابلیت‌های دانشگاه، قادرند راهکارهای عملی و نوآورانه
ارائه دهند که منجر به افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت محصولات و در نهایت، رشد و شکوفایی اقتصادی استان شود.
حمایت از نوآوری؛ گامی برای رشد پایدار
در دل این چالش‌ها، نوید حمایتی همه‌جانبه از نوآوری و شرکت‌های دانش‌بنیان به گوش می‌رسد. استاندار خراسان جنوبی، با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به این حوزه، خواستار حمایت‌های عملی و مستمر از طرح‌های دانش‌بنیان شد. این حمایت‌ها، نه تنها شامل تخصیص تسهیلات بانکی و اعتبارات دولتی می‌شود، بلکه باید به گسترش فرهنگ نوآوری، تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این
حوزه و تسهیل فرآیندهای اداری برای دانش بنیان ها نیز تعمیم یابد. رشد پایدار اقتصادی، بدون تکیه بر دانش و نوآوری، هدفی دست نیافتنی خواهد بود. شرکت‌های دانش‌بنیان، با ارائه راهکارهای خلاقانه در حوزه‌های مختلف از جمله کشاورزی، معدن، انرژی و سلامت، می‌توانند به موتور محرکه این رشد پایدار تبدیل شوند و استان را در مسیر توسعه همه‌جانبه قرار دهند.
اعتماد به جوانان؛ سرمایه‌گذاری در آینده
فرمانده سپاه خراسان جنوبی، سردار مهدوی، با اشاره به موانع مالی پیش روی شرکت‌های دانش‌بنیان، بر اهمیت رفع این موانع و لزوم اعتماد به جوانان و نخبگان تأکید کرد. وی با بیان اینکه بسیاری از شرکت‌های نوپا به دلیل تأخیر در دریافت تسهیلات بانکی و فشارهای تورمی، با مشکلات جدی روبرو هستند، آمادگی سپاه را برای کمک در حوزه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری اعلام نمود. این موضع، نشان‌دهنده درک عمیق از اهمیت حمایت از نسل جوان و سرمایه‌گذاری بر روی پتانسیل‌های نهفته در آنان است. علاوه بر این، خبر از یک دستاورد دانش‌بنیان دفاعی در حال تکمیل، نویدبخش توانمندی‌های بالای علمی و فنی در استان است که می‌تواند افتخاری برای منطقه و کشور محسوب شود.
بازرس کل خراسان جنوبی، مهدی رحیمی، نیز با تأکید بر حمایت نظارتی و قانونی کامل از فعالیت‌های دانش‌بنیان بومی، بر لزوم
تخصیص اعتبارات ویژه به این بخش تأکید کرد. وی خرید محصولات دانش‌بنیان توسط دستگاه‌های اجرایی را، حتی با وجود هزینه اولیه بیشتر، نوعی سرمایه‌گذاری راهبردی در جهت ارتقای توانمندی‌های داخلی و کاهش وابستگی به فناوری‌های خارجی دانست. این رویکرد، ضمن ایجاد بازار مطمئن برای محصولات دانش‌بنیان، به توسعه و شکوفایی هرچه بیشتر این حوزه کمک شایانی خواهد کرد. تفاهم‌نامه‌های همکاری میان شرکت‌های دانش‌بنیان و واحدهای صنعتی، خرید تضمینی محصولات، و ارائه مشاوره‌های فنی و حقوقی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به تقویت این اکوسیستم نوآوری منجر شود.
در نهایت، روشن است که اقتصاد دانش‌بنیان، کلید حل بسیاری از معضلات اقتصادی استان، به‌ویژه اشتغال فارغ‌التحصیلان، است. با این حال، تحقق این پتانسیل عظیم، نیازمند هم‌افزایی، عزم ملی و حمایت‌های همه‌جانبه از سوی مسئولان و نهادهای ذی‌ربط است. رفع موانع بوروکراتیک، تسریع در تکمیل زیرساخت‌ها، تزریق منابع مالی پایدار و ایجاد فرهنگ حمایت از نوآوری، گام‌های اساسی هستند که باید در این مسیر برداشته شوند تا خراسان جنوبی بتواند از ظرفیت‌های علمی به بهترین نحو بهره‌مندشود.
