کاری – این روزها جاده‌های خراسان جنوبی بیش از همیشه خبرساز شده‌اند؛ اما نه با خبر افتتاح یک محور ایمن، تکمیل دوبانده‌سازی یا حذف یک نقطه پرحادثه. خبرها اغلب از واژگونی، برخورد، مصدومیت و مرگ می‌گویند.خبرهایی کوتاه که با چند عدد تمام می‌شوند؛ «یک فوتی»، «دو جان‌باخته»، «چند مصدوم»…اما برای خانواده‌ای که عزیزش را از دست داده، ماجرا یک عدد نیست؛ یک زندگی است که دیگر به خانه برنمی‌گردد.وقتی حوادث مرگبار تکرار می‌شوند، دیگر نمی‌توان همه چیز را به بدشانسی یا یک خطای لحظه‌ای تقلیل داد.
تکرار حادثه، یعنی باید دنبال یک مسئله گشت. و امروز مسئله این است:چرا جاده‌های خراسان جنوبی همچنان قربانی می‌گیرند؟چقدر از این حوادث سهم خطای راننده است و چقدر سهم جاده، خودرو، نقاط پرخطر، کمبود نظارت، خستگی ناشی از مسیرهای طولانی و تأخیر در تکمیل زیرساخت‌های ایمنی؟گفتن «عامل انسانی» نباید پایان بررسی باشد.راننده مسئول است؛ اما دستگاه متولی راه هم مسئول است. خودروساز مسئول است. نظام نظارتی مسئول است. دستگاه‌های امدادی نیز بخشی از زنجیره حفظ جان انسان‌ها هستند.در استانی پهناور مانند خراسان جنوبی که فاصله شهرها و روستاها طولانی است و بخش زیادی از رفت‌وآمد مردم ناگزیر از مسیرهای جاده‌ای انجام می‌شود، ایمنی راه یک پروژه عمرانی معمولی نیست؛ مسئله جان انسان‌هاست.هر کیلومتر دوبانده‌سازی که عقب می‌افتد، هر نقطه پرخطری که اصلاح نمی‌شود و هر پروژه ایمنی که پشت کمبود اعتبار می‌ماند، باید با همین معیار سنجیده شود.ما به آمار بیشتری از کشته‌شدگان نیاز نداریم؛ به پاسخ نیاز داریم.کدام محورهای استان بیشترین تصادفات فوتی را دارند؟کدام نقاط بارها شاهد حادثه بوده‌اند؟چند نقطه پرخطر هنوز اصلاح نشده است؟سهم برخوردهای رخ‌به‌رخ چقدر است؟چند کیلومتر از محورهای اصلی همچنان نیازمند دوبانده‌شدن هستند؟متوسط زمان رسیدن اورژانس و نیروهای امدادی به حوادث جاده‌ای چقدر است؟و مهم‌تر از همه:برای کاهش تلفات هر کدام از این محورها دقیقاً چه برنامه‌ای وجود دارد و چه زمانی اجرا خواهد شد؟این پرسش‌ها مطالبه‌گری است، نه سیاه‌نمایی.مردم نیز سهم بزرگی در این میدان
دارند. سرعت غیرمجاز، سبقت خطرناک، خستگی، خواب‌آلودگی، تلفن همراه و نبستن کمربند ایمنی می‌تواند در چند ثانیه یک سفر عادی را به آخرین سفر تبدیل کند.اما مسئولیت راننده نباید پوششی برای فراموش کردن مسئولیت زیرساختی باشد.نمی‌توان از راننده خواست قانون را رعایت کند اما اصلاح نقاط پرخطر را سال‌ها به تعویق انداخت.نمی‌توان از مردم خواست ایمن برانند اما درباره تکمیل محورهای دوبانده، افزایش دوربین‌های کنترل سرعت، روشنایی نقاط ضروری، استراحتگاه‌های بین‌راهی و تقویت پایگاه‌های امدادی مطالبه جدی نداشت.ایمنی یک مسئولیت مشترک است؛ اما مسئولیت مشترک یعنی هرکس سهم خودش را انجام دهد، نه اینکه هرکس مسئولیت را به دیگری حواله کند.این روزها شاید بیش از هر زمان دیگری لازم باشد موضوع تصادفات خراسان جنوبی از سطح خبرهای روزانه خارج و به یک پرونده جدی مدیریتی تبدیل شود.پرونده‌ای که در آن، هر محور جداگانه بررسی شود؛ علت تلفات مشخص باشد؛ نقاط پرخطر روی نقشه قرار گیرد؛ برای اصلاح آنها زمان تعیین شود و مردم نیز بدانند چه اقدامی در حال انجام است.جان انسان‌ها نمی‌تواند منتظر پایان بروکراسی بماند.پشت هر خبر تصادف، خانواده‌ای وجود دارد که شاید تا چند ساعت قبل منتظر صدای باز شدن در خانه بوده است.
گاهی مسافر فقط چند کیلومتر با مقصد فاصله داشته؛ اما هرگز نرسیده است.و تلخ‌ترین بخش ماجرا آنجاست که شاید بعضی از این مرگ‌ها قابل پیشگیری بوده‌اند.برای همین باید قبل از حادثه بعدی پرسید:چند خانواده دیگر باید داغدار شوند تا ایمنی جاده‌های خراسان جنوبی از یک مطالبه معمولی به یک اولویت فوری تبدیل شود؟جاده باید انسان را به مقصد برساند، نه اینکه خودش پایان راه باشد. خراسان جنوبی دیگر فقط به اعلام آمار تصادفات نیاز ندارد؛ به نقشه راه کاهش مرگ‌های جاده‌ای، زمان‌بندی مشخص و پاسخگویی مدیران نیاز دارد.بعد از هر حادثه، پرسیدن اینکه «چه کسی مقصر بود؟» لازم است؛ اما کافی نیست.پرسش مهم‌تر این است:برای اینکه مسافر بعدی به مقصد برسد، امروز چه کرده‌ایم؟
