دادرس مقدم – در یکی از آژانسهای املاک بیرجند، موجر و مستأجری بر سر رقم اجاره سال جدید چانه میزنند. اما استدلال موجر نه نوسانات بازار مسکن استان، نه آمار ساخت وساز و نه حتی تورم فصلی، بلکه تحلیل عجیبی از سفر رئیس جمهور آمریکا به چین است! این صحنه، روایتی واقعی از معضلی بزرگ در خراسان جنوبی است: قاطی شدن تحلیلهای بی پشتوانه «کوچه بازاری» از روابط بین الملل با معیشت روزمره. وقتی یک شهروند عادی، توافقات دیپلماتیک میان دو قدرت جهانی را دستمایه تعیین اجاره بهای یک واحد مسکونی در خیابانی در بیرجند قرار می دهد، یعنی ما با پدیده ای فراتر از جهل اقتصادی روبروییم: جنگ روایتهایی که بدون شلیک یک گلوله، گرانی کاذب را به جان مردم مینشاند.
از «نفت چین» تا «مصالح ساختمانی» زنجیره خیالی که جیب ما را خالی کرد
موجر محترم با اطمینان کامل به مستأجر توضیح میدهد که «چین در سفر ترامپ، ایران را فروخته و اعلام کرده به جای ایران، نفت آمریکا میخرد». بعد با قیاسی خطی اما غلط میگوید: دلار گران شود مصالح گران می شود بعد ملک گران شده و اجاره چند برابر میگردد. مشکل اینجاست که هیچکدام از این «تحلیل های» خیابانی، نه سند دارد، نه حتی یک گزارش خبری معتبر. در خراسان جنوبی، مردم به دلیل نبود تحلیل های درست تبیینی توسط جریانات مستقل، زودتر از هر جای دیگری این گونه حرف های بیپشتوانه را می بلعند و به رفتار اقتصادی تبدیل میکنند. نتیجه؟ موجر حتی پیش از آنکه نرخ دلار یک ریال تغییر کند، اجاره را دو برابر می خواهد و مستأجر کارمند را در بن بست میگذارد.
مردم خراسان جنوبی به دلیل شرایط اجتماعی و وابستگی به تصمیمات مرکز، هر شایعه بین المللی را فوری بر سفره خود اثر میگذارند. اما هیچکس در استان به آنها نمیگوید که سفر ترامپ به چین، دقیقاً خلاف روایت پکیج فروشهای مجازی بوده و تاثیری بر بازار ما ندارد.
نکته جالب و البته تأملبرانگیز اینجاست که صاحب خانه به مستاجر پیشنهاد میدهد: «فعلاً اجاره را دو برابر کن، اما قرارداد را دوماهه بنویس تا اگر شرایط تغییر کرد، بتوانم تغییر دهم.» یعنی حتی آگاهترین افراد هم در این فضای ملتهب، ناچار به پذیرش موقت یک گرانی بدون دلیل میشوند. اما واقعیت سفر ترامپ به چین چه بود؟ خود ترامپ در بیانیه ای رسمی گفت که چین ضمن تأکید بر نیاز به نفت ایران، بر ادامه خرید از ایران پافشاری کرده و حق غنی سازی ایران را محترم شمرده است. این یعنی دقیقاً برخلاف آنچه موجرتحلیل کرده، چین به نفع ایران وارد بازی شده است. پس چرا ما در خراسان جنوبی باید با باور کردن تحلیلهای دروغین، به یک جنگ روایت بی سروسامان دامن بزنیم و دست ترامپ را برای گرانی کاذب و ساختگی بازارمان باز کنیم؟
مواظب باشیم در زمین دشمن بازی نکنیم
واقعیت سفر ترامپ به چین این بود که چین ضمن تأکید بر ضرورت ادامه خرید نفت از ایران، مخالفت خود را با هرگونه انحصار در بازار انرژی اعلام کرد و حتی در مقابل فشارهای آمریکا، از برجام به عنوان یک توافق چندجانبه حمایت نمود. از منافع ملی ایران، این دقیقاً یک پیروزی دیپلماتیک بود: چین نه تنها ایران را نفروخت، بلکه خریدار مطمئنی برای نفت ما باقی ماند و مانع از تشدید تحریم ها شد. اما وقتی موجر بیرجندی بدون استناد به یک سند، با تحلیل غلط این سفر را بهانه ای برای گرانی اجاره می کند، در واقع ناخواسته به همان جنگی خدمت کرده که ترامپ بدون هیچ هزینه نظامی به راه انداخته است: جنگ روایتها.استان خراسان جنوبی، بیش از هر جای دیگر، نیازمند تبیین درست و فرهنگسازی برای «نخریدن هر تحلیلی» است؛ وگرنه فردا هم با یک خبر دیگر از سفر پوتین به عربستان، باز هم اجاره ها دو برابر خواهد شد، بدون آنکه یک ذره مصالح خارجی وارد استان یا تغییری ایجادشده باشد.
