حاجی – سال تحصیلی که گذشت را باید یکی از سخت ترین سال‌های آموزشی تاریخ ایران نامید؛ ماه‌ها تعطیلی، آموزش مجازیِ ناقص و بی‌کیفیت، ارزشیابی‌های غیرحضوریِ صوری و در نهایت، افت عمیقی که در سطح یادگیری دانش‌آموزان ایجاد شد، واقعیت‌های تلخی است که نباید از کنارشان به سادگی عبور کرد. در خراسان جنوبی، هرچند مسئولان آموزشی با ابتکاراتی چون برگزاری جلسات رفع اشکال شبانه در تجمعات عزاداری و برنامه‌های جانبی، سعی در پر کردن این شکاف داشتند، اما مقیاس این چالش، بسیار بزرگ‌تر از راهکارهای مقطعی است. سطح سواد و توانمندی دانش‌آموزان، دستخوش آسیب‌هایی شده که در ظاهر با چند کلاس جبرانی قابل ترمیم نیست و این، یک هشدار جدی برای آینده علمی کشور است. وزیر آموزش و پرورش،  در جدیدترین اظهارات خود به صراحت اذعان کرده است که جبران افت آموزشی دانش‌آموزان، مهم‌ترین مأموریت معاونت‌های آموزشی است و تأکید دارد که اگر برای این عقب‌ماندگی برنامه‌ریزی جدی نکنیم، در حق آنان ظلم بزرگی انجام داده‌ایم. این گفته، نشان از درک درست مدیران ارشد از عمق فاجعه دارد؛ اما سؤال اساسی اینجاست که آیا برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، شامل زمان‌بندی دقیق، پایگاه‌های اجرایی و استفاده حداکثری از شبکه شاد، می‌تواند خلأ یک سال تحصیلی مجازی را پر کند؟ به ویژه در استان‌هایی چون خراسان جنوبی که با محدودیت‌های زیرساختی و معیشتی بیشتری روبه‌رو هستند.

در این میان، آنچه بیش از هر چیز نگران‌کننده است، عادی‌سازی این عقب‌ماندگی و پذیرش آن به عنوان یک وضعیت اجتناب‌ناپذیر است. اگر چه اقدامات جهادی در استان‌های مرزی چون خراسان جنوبی ستودنی است، اما باید پذیرفت که این چالش، یک بحران ملی است و نباید گذاشت دغدغه‌های روزمره، ما را از این واقعیت تلخ غافل کند: آینده سواد و توانمندی علمی کشور، به کیفیت همان آموزش‌هایی بستگی دارد که این روزها از مدارس رفته و به پشت صفحه‌های نمایش سپرده شده است.اگر امروز برای جبران این عقب‌ماندگی‌ها چاره‌ای نیندیشیم، در حقیقت سقف آرزوهای آینده این مرز و بوم را پایین‌تر از آنچه شایسته است خواهیم برد و این، جبرانی دشوارتر از یک سال تحصیلی خواهد داشت. واقعیت تلخ این است که سال تحصیلی گذشته، به‌ویژه با آموزش‌های مجازیِ ناقص و ارزشیابی‌های غیرحضوریِ عمدتاً بی‌کیفیت، نسلی از دانش‌آموزان را روانه پایه‌های بالاتر کرد که در عمل، «باسوادانی بی‌سواد» بیش نبوده‌اند. این نسل که پایه‌های علمی‌اش با خلاهای عمیق روبه‌روست، اگر امروز برای تقویت واقعی آن چاره‌ای جدی نیندیشیم، فردا نه‌تنها خودش در مسیر تحصیل و زندگی با آسیب‌های جبران‌ناپذیری مواجه خواهد شد، بلکه جامعه نیز هزینه‌های سنگین این ناآگاهی جمعی را در سطوح مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خواهد پرداخت. این مسئله، دیگر یک دغدغه محلی یا استانی نیست؛ یک هشدار ملی است که نیازمند تدبیر فرابخشی و عزمی همه‌جانبه در سطح کلان کشور است. امید که در استان خراسان جنوبی نیز با اهتمام ویژه و همکاری همه نهادهای آموزشی، فرهنگی و اجرایی، گامی اساسی برای جبران این عقب ماندگی و بازسازی زیرساخت‌های علمیِ نسل آینده برداشته شود، پیش از آنکه دیگر دیر شود.