مصطفی نخعی، نماینده مردم نهبندان و سربیشه و رئیس مجمع نمایندگان استان خراسان جنوبی، با اشاره به ناترازی شدید بنزین در کشور گفت: هم‌اکنون فاصله بین تولید و مصرف بنزین به ۱۰ تا ۱۵ میلیون لیتر در روز رسیده است. وی با بیان اینکه مجموع تولید روزانه کشور حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ میلیون لیتر است، افزود: مصرف روزانه به بیش از ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده و این شکاف در شرایط جنگی و تحریم، امکان جبران از طریق واردات را با دشواری جدی مواجه کرده است.
محدودیت‌ها برای حفظ پایداری شبکه؛ نه افزایش قیمت
عضو کمیسیون انرژی مجلس با تأکید بر اینکه محدودیت اخیر در عرضه بنزین آزاد، با هدف حفظ پایداری شبکه توزیع اعمال شده، اظهار کرد: اگرچه این محدودیت‌ها سختی‌های زیادی برای مردم ایجاد کرده و مردم حق دارند گلایه داشته باشند، اما اجبار دولت برای جلوگیری از خوابیدن جایگاه‌ها بوده است. وی در عین حال تصریح کرد: پیشنهاد افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ به ۱۰ یا ۱۵ هزار تومان، با مخالفت جدی نمایندگان مواجه شد و دولت نیز پذیرفت که در شرایط فعلی، افزایش قیمت بدون برنامه مشخص برای جبران فشار بر اقشار آسیب‌پذیر، منطقی نیست.
نخعی با تشریح سه اقدام اخیر دولت در حوزه بنزین گفت: ابتدا سهمیه ماهانه هر کارت از ۶۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش یافت تا مجموع سهمیه یارانه‌ای کشور به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر برسد. دوم، عرضه بنزین با نرخ آزاد در جایگاه‌ها به شدت محدود شد تا شبکه توزیع دچار فروپاشی نشود. سومین اقدام، طرح افزایش قیمت بود که به دلیل فشار معیشتی بر مردم و نبود برنامه حمایتی، مسکوت ماند و دولت فعلاً با همان نرخ‌های قبلی، سوخت را عرضه می‌کند.
ریشه‌های تاریخی ناترازی؛ خودروسازی، فرسودگی و انحصار
نماینده مردم نهبندان و سربیشه با انتقاد از سیاست‌های دهه‌های گذشته، ناترازی امروز را حاصل انباشت تصمیمات نادرست دانست و گفت: سالانه حدود ۱.۵ میلیون خودرو به ناوگان اضافه می‌شود، اما در ۱۰ تا ۱۲ سال اخیر، خروج متناسب خودروهای فرسوده اتفاق نیفتاده است. وی افزود: خودروسازان در فضای انحصاری، نه تنها قدمی برای کاهش مصرف سوخت برنداشته‌اند، بلکه کیفیت و ایمنی خودروها نیز بهبود نیافته است. همچنین سبد سوخت کشور بیش از ۹۰ درصد به بنزین وابسته است، در حالی که در دنیا از دیزل، سی‌ان‌جی و خودروهای برقی استفاده می‌شود.
قاچاق سوخت؛ تهدیدی جدی برای استان‌های شرقی
نخعی با اشاره به تأثیر قاچاق سوخت بر تشدید ناترازی، گفت: استان‌های شرقی و جنوبی کشور از جمله خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان و بخش‌هایی از خراسان رضوی بیشترین آسیب را از قاچاق سوخت می‌بینند. وی خواستار مقابله منسجم‌تر با قاچاق شد و تأکید کرد: در شرایط فعلی، هر طرحی که بدون زیرساخت مناسب و صرفاً به اسم مدیریت مصرف اجرا شود، مشکلات جدیدی ایجاد خواهد کرد. وی همچنین پیشنهاد اختصاص سهمیه به کارت بانکی را نیازمند زیرساخت‌های گسترده دانست و آن را در شرایط کنونی، نسخه عملیاتی ندانست.
راهکارهای کوتاه‌مدت و بلندمدت؛ از مدیریت سهمیه تا خودروی برقی
نماینده مجلس در پایان با تفکیک راهکارها به سه سطح کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت، گفت: در کوتاه‌مدت چاره‌ای جز مدیریت سهمیه‌ها و تشدید مبارزه با قاچاق سوخت نداریم. در میان‌مدت باید توسعه حمل‌ونقل عمومی و نوسازی ناوگان فرسوده با تسهیلات حمایتی در دستور کار قرار گیرد و در بلندمدت، ورود خودروهای کم‌مصرف و برقی و تنوع‌بخشی به سبد سوخت، تنها راهکار اساسی است. وی تأکید کرد: راه حل‌های مقطعی و افزایش قیمت بدون برنامه جبرانی، نه تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه بر نارضایتی عمومی می‌افزاید و نیازمند اراده جدی در تمام ارکان حاکمیت هستیم.
