کاری – همزمان با روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی، سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی از افتتاح ۱۰ پروژه بیابان‌زدایی در شهرستان‌های مختلف استان خبر داد؛ پروژه‌هایی که با اعتباری بیش از ۱۰ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در سطح یک‌هزار و ۵۸۵ هکتار اجرا شده و علاوه بر تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی، برای بیش از یک‌هزار و ۳۶۵ نفر از ساکنان ۲۵ روستای هدف، آثار مستقیم معیشتی، اشتغال‌زایی و زیست‌محیطی به همراه داشته است.

خراسان جنوبی؛ استانی که ۸۶ درصد آن درگیر بیابان است

به گزارش آوا از نشست خبری روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی، مهدی کرباسچی با تشریح وضعیت اقلیمی استان اظهار کرد: خراسان جنوبی با حدود ۱۵ میلیون هکتار مساحت، یکی از پهناورترین استان‌های کشور است که بیش از ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار آن را عرصه‌های بیابانی تشکیل می‌دهد. وی افزود: بر این اساس حدود ۸۶ درصد مساحت استان در زمره اراضی بیابانی و مراتع کم‌تراکم قرار دارد و همین موضوع موجب شده خراسان جنوبی پس از سیستان و بلوچستان، دومین استان بیابانی کشور باشد. سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی ادامه داد: شرایط اقلیمی خشک و نیمه‌خشک، تداوم خشکسالی‌های چندساله و کاهش توان زیستی عرصه‌های طبیعی باعث شده روند بیابان‌زایی در برخی مناطق استان شدت بگیرد.

۳۲ کانون بحران فرسایش بادی؛ چالش جدی منابع طبیعی

کرباسچی با اشاره به وضعیت فرسایش بادی در استان گفت: در حال حاضر بیش از چهار میلیون و 120 هزار هکتار از اراضی خراسان جنوبی تحت تأثیر فرسایش بادی قرار دارد.  وی افزود: استان دارای ۳۲ کانون بحران فعال فرسایش بادی است که به دلیل خشکسالی‌های متوالی، کاهش پوشش گیاهی و تخریب تدریجی خاک، در سال‌های اخیر شدت و گستره بیشتری یافته‌اند. سرپرست منابع طبیعی استان تصریح کرد: این کانون‌ها تنها محدود به عرصه‌های طبیعی نیست و بخش قابل توجهی از آن‌ها در اراضی کشاورزی، مناطق روستایی، سکونتگاه‌ها، تأسیسات و زیرساخت‌های عمومی قرار دارد. وی ادامه داد: حدود ۱۴۸ هزار هکتار از این کانون‌ها در اراضی کشاورزی و مناطق مسکونی واقع شده و این موضوع نشان می‌دهد مقابله با بیابان‌زایی نیازمند مشارکت بین‌بخشی و همکاری همه دستگاه‌های اجرایی است.

افتتاح ۱۰ پروژه بیابان‌زدایی در ۲۵ روستای استان

کرباسچی با اشاره به برنامه‌های اجرایی همزمان با روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی گفت: ۱۰ پروژه بیابان‌زدایی در شهرستان‌های مختلف استان به بهره‌برداری رسیده که این پروژه‌ها با اعتباری بالغ بر ۱۰ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان اجرا شده‌اند. وی افزود: این طرح‌ها در مجموع یک‌هزار و ۵۸۵ هکتار از عرصه‌های بحرانی را تحت پوشش قرار داده و در ۲۵ روستا اجرا شده‌اند. سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی ادامه داد: در اجرای این پروژه‌ها بیش از یک‌هزار و ۳۶۵ نفر از ساکنان مناطق هدف به صورت مستقیم از مزایای آن بهره‌مند شده‌اند، همچنین بیش از دو هزار و ۷۴۲ نفر روز اشتغال در روند اجرای طرح‌ها ایجاد شده است. وی تصریح کرد: این پروژه‌ها شامل مجموعه‌ای از اقدامات احیایی از جمله احیا و اصلاح مراتع، بذرکاری، نهال‌کاری، مدیریت رواناب‌های سطحی، احداث هلالی‌های آبگیر و عملیات بیومکانیکی است که هدف اصلی آن‌ها تثبیت خاک و جلوگیری از پیشروی بیابان است.

هلالی‌های آبگیر؛ راهکاری ساده اما اثرگذار در احیای زمین سرپرست منابع طبیعی استان با اشاره به اهمیت مدیریت رواناب‌های سطحی گفت: احداث هلالی‌های آبگیر یکی از روش‌های مؤثر در مناطق خشک است که با جمع‌آوری آب باران و افزایش نفوذ آن در خاک، به احیای پوشش گیاهی کمک می‌کند. وی افزود: در کنار این روش، عملیات نهال‌کاری و بذرکاری نیز در مناطق مستعد اجرا شده و نتایج آن در افزایش پوشش گیاهی و کاهش فرسایش بادی کاملاً قابل مشاهده است.

تاغزارها؛ سپر سبز خراسان جنوبی در برابر شن‌های روان

کرباسچی با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی استان گفت: خراسان جنوبی با حدود ۹۷۰ هزار هکتار تاغزار طبیعی و دست‌کاشت، پس از خراسان رضوی دومین استان کشور از این نظر است. وی افزود: حدود ۶۸۰ هزار هکتار از این تاغزارها طبیعی و نزدیک به ۳۰۰ هزار هکتار حاصل طرح‌های احیایی و کاشت‌های گذشته است که نقش مهمی در تثبیت شن‌های روان و کنترل فرسایش بادی دارد. سرپرست منابع طبیعی استان ادامه داد: با وجود این ظرفیت ارزشمند، تاغزارها نیز با تهدیدهایی مانند خشکسالی‌های مداوم، آفات و کاهش توان زیستی روبه‌رو است. وی گفت: امسال بیش از 88 هزار هکتار از تاغزارهای استان درگیر آفت ملخ کوهان‌دار طاق شد که در ۲۲ هزار هکتار از مناطق بحرانی عملیات مبارزه و کنترل انجام گرفته است.

بیابان؛ از تهدید زیست‌محیطی تا فرصت توسعه

کرباسچی در پایان با تأکید بر نگاه توسعه‌محور به ظرفیت‌های کویری اظهار کرد: بیابان در کنار چالش‌های جدی، ظرفیت‌های ارزشمندی برای توسعه گردشگری، اشتغال و اقتصاد محلی دارد. وی افزود: توسعه گردشگری کویری، بهره‌گیری از چشم‌اندازهای طبیعی و معرفی ظرفیت‌های منحصربه‌فرد خراسان جنوبی می‌تواند به یکی از محورهای توسعه استان تبدیل شود. سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی تأکید کرد: تحقق این اهداف نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها، حمایت‌های ملی و مشارکت مردم محلی است تا بتوان روند بیابان‌زایی را کنترل و در مسیر احیای سرزمین گام‌های مؤثر برداشت.

به گزارش روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان جنوبی براساس تحقیقات انجام گرفته در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور بر روی جنگل های دست کاشت منطقه سه قلعه سرایان در سال ۱۴۰۱ ۴۰کارکرد اجتماعی اقتصادی و زیست محیطی را برای این جنگلها برشمرد و ارزش اقتصادی آنها را براورد نموده است. در این تحقیق با استفاده از روش های علمی ارزش برخی کارکردها شامل تولید علوفه حفاظت خاک ترسیب کربن حفظ اراضی و اکوسیستم های کشاورزی و تولید اکسیژن و ارزش تفرجگاهی تعیین گردیده است.مجموع یک کالا (علوفه) و شش خدمت اکوسیستمی طرح های بیابانزایی در منطقه سه قلعه مبلغ ۱۰۵۰.۴میلیارد تومان (۴۲میلیون دلار)برآورد شده است.با این حساب ارزش هر هکتار از طرح های توسعه پوشش گیاهی مناطق بیابان حدود ۴۰۰۰دلار براورد می گردد. به گزارش روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری ارزش خدمات پروژه های مقابله با بیابانزایی به مراب از ارش کالایی آن بیشتر است و این موضوعی است که کمتر در بین برنامه ریزان و مدیران توجه می شود.